10-03-18

Jaarlijkse uitstap Noorderkroon-Achel

De Noorderkroon,                                                                                       Achel, 01-02-2018

         Achel

Beste leden en sympathisanten, 

We zijn blij u, samen met familie en vrienden, weer te kunnen uitnodigen op onze jaarlijkse daguitstap.

Dit jaar trekken we op zaterdag 21 april 2018 naar Wallonië en we brengen een bezoek aan het kasteel van Modave (nabij Hoei) en de glasfabriek van Val Saint Lambert (te Seraing).

Na aankomst in Modave drinken we eerst een tas koffie en starten dan onze excursie door het prachtig gerestaureerde 17e-eeuwse kasteel. We bezoeken er de vele zalen, die nog overvloedig versierd en rijk bemeubeld zijn ingericht, zoals in de tijd van Lodewijk XIV. Het onvoorstelbaar weelderig kasteelleven uit de 17e eeuw is hier nog overduidelijk aanwezig. Bijna iedere kamer kent een eigen verhaal dat ook uitvoerig in het Nederlands wordt toegelicht.

In dit kasteel vinden we ook een nauwgezette weergave van het ‘hydraulisch rad van Modave’. Een uitvinding die model stond voor de “Machine van Marly” waarmee water vanuit de Seine naar de hoger gelegen tuinen van Versailles werd gepompt. Lodewijk XIV betitelde het als ‘het achtste wereldwonder’.

Na die beleving binnen de kasteelmuren is er gelegenheid om een luchtje te scheppen en de mooie kasteeltuin te bewonderen.

Vooraleer we onze reis verderzetten, eten we gezamenlijk eerst enkele broodjes. Na de lunch zetten we dan de tocht verder richting Seraing, naar de beroemde Kristalfabriek van Val Saint-Lambert. Het is de enige kristalfabriek in Europa die toegankelijk is voor bezoekers.

In een korte film doen voormalige arbeiders er hun verhaal en tonen ons het vakmanschap en het leven in Val Saint Lambert. Daarna loodsen gidsen ons verder door het atelier en de industriële gebouwen, waar we het talent van de glasmeesters te zien krijgen en ter plaatse de creatie van een uniek werkstuk zullen bijwonen.

In de expositieruimte worden tal van ontwerpen tentoongesteld en na dit bezoek is er zelfs gelegenheid om een mooie creatie aan te schaffen, maar dat is niet in de toegangsprijs inbegrepen.

Na Val Saint Lambert vangen we de terugreis aan naar Achel. Zoals gebruikelijk onderbreken we die nog even om iedereen de kans te bieden - geheel vrijblijvend en naar eigen keuze en vermogen - zijn inwendige mens te versterken en/of nog even na te genieten van opgedane ervaringen.

Interesse om mee te gaan?  Schrijf u dan snel in want … bus vol = boeken dicht.

Het bestuur

 

(voor deelname en andere praktische informatie: zie verdere informatie)

Wanneer vertrekken we? 

Zaterdag 21 april vertrekt de bus, stipt om 07h45 uur, vanaf de parking van het Michielsplein (Achter de kerk van Achel).

We verwachten omstreeks 20h30 weer terug thuis zijn.

Hoe inschrijven?

Geef eerst telefonisch uw naam en het aantal deelnemers door aan onze kassier op onderstaand adres of telefoonnummer. Deze zal dan uw deelname reserveren en na bevestiging kan u:

- ofwel het bedrag storten op onder­staand rekeningnummer.

-  ofwel contant betalen aan de kassier

OM ORGANISATORISCHE REDEN MOETEN ALLE INSCHRIJVINGEN BEKEND ZIJN VÓÓR 01 APRIL 2018

Wat gaat dit kosten?

We kunnen u deze uitstap aanbieden voor de prijs van:       € 55,00 - / persoon.   

Noorderkroonleden die lidgeld voor 2018 betaalden:          € 50,00 - / persoon.

 Wat krijg je voor die prijs?

  • De busreis.
  • Koffie bij aankomst
  • Een broodmaaltijd tijdens de middag.
  • Alle inkomgelden.
  • Alle kosten van de gidsen.

 

Kassier J. Hermans                                                  Rekeningnummer: BE13 1030 4513 1239

Azalealaan 10                                                                       t.a.v.    De Noorderkroon

3930 Hamont-Achel                                                             Haag 29

tel.011 / 649763                                                                     3930 Hamont-Achel

                                                                                  a.u.b. vermelden  “REIS 2018”

16:14 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Noorderkroon 2e kwartaal-agenda 2018

Kwartaalagenda 2e kwartaal 2018.

April  2018.     

Studiebijeenkomst: 21-04-2018  Michielshof  07.45u  Michielsplein

Onderwerp: Jaarlijkse uitstap  

Kijkavond:   DeepSky + vervangprogramma: Brandpunten

Wanneer:   06 -04-2018  vanaf 20.00u aan de sterrenwacht. 

Mei 2018

Studiebijeenkomst:  04-05-2018  Michielshof 20.15u

Onderwerp: open agenda &  “Diverse soorten spectra” door Jan.

Kijkavond:  DeepSky + vervangprogramma: Kleuren

Wanneer:    18-05-2018   vanaf  20.00u aan de sterrenwacht

Juni  2018.              

Studiebijeenkomst:  01-06-2018  verbroedering Aquila-Noorderkroon in Overpelt. 

Kijkavond:  Maanavond

Wanneer: 22-06-2018 vanaf 20.00u  aan de sterrenwacht  + alt prog: Tektoniek

 

16:09 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslagen Maart 2018

Verslag studiebijeenkomst van 9 februari 2018

Lambert, Diana en Maddy hadden zich voor deze bijeenkomst verontschuldigd, maar dat was geen reden om er een gezellige en leerzame avond van te maken.

Administrativa:

  • Vanaf vrijdag 9 februari wordt de nationale sterrenkijkdag op de sterrenwacht bij de Bever via de digitale infoborden aangekondigd. Die activiteit staat ook op de agenda van “Internetgazet Hamont-Achel”.
  • De uitnodigingen voor de uitstap zijn klaar en de aanwezigen kregen hun uitnodiging persoonlijk overhandigd. Jan zal de andere uitnodigingen via de post versturen.

Verslag vorige bijeenkomst:

Het verslag werd zonder opmerkingen goedgekeurd.

Deel I: Open agenda

Franky:1) Wat is een zonnestormkegel?        

2) Kent Mars ook getijden, want er is geen water op Mars.

Job:     3) Wat een Wolf-Rayetster?

Dirk:    4) Dirk heeft bijkomende informatie opgezocht over weerballonnen.

Jan:      5) Jan zocht waarom de zon gekwalificeerd wordt als een gele ster terwijl de 7 regenboogkleuren samen wit licht vormen.

  • Er is bij de aanwezigen niemand die weet wat een zonnestormkegel is. Daarom werd besloten om te kijken of hierover meer informatie te vinden is.
  • Mars kent geen getijdenwerking zoals op aarde, maar zoals alle manen bij planeten zijn Phobos en Deimos wel onderhevig aan gravitatie. Dit is echter minimaal omwille van de kleinere onderlinge massa’s en mede door de afwezigheid van vloeibare oppervlaktematerie is het zeker niet waarneembaar zoals op aarde.
  • Een Wolf-Rayet-ster is een zeer zware en ontzettend hete, (25000K-50000K) blauwe superreus van meer dan 20 zonmassa’s. De ster gaat onbesuisd om met energie verbranden en heeft een zeer krachtige sterrenwind. W.R.- sterren zijn wel erg zeldzaam. Er zijn er nog slechts enkele honderden ontdekt.
  • Weerballonnen zijn van latex. Als ze bij de lancering een diameter hebben van ca 2 meter zal dit op grote hoogte toenemen tot ca 20 meter, en scheuren dan. Het is nog niet duidelijk of hij scheurt door de koude van ca –50°C of door drukverschil. Omdat de bereikte hoogte nogal varieert, wordt vermoed dat we moeten denken aan de eigenschap van het materiaal in combinatie met de erg lage temperatuur. Dirk kijkt of hij nog meer info hierover kan vinden.
  • De zon straalt in alle gebieden van het EM-spectrum. Ze straalt in alle golflengten, maar omdat het grootste aandeel uitgezonden wordt bij golflengten tussen 556nm en 589nm (=geel) wordt ze gekwalificeerd als gele ster. De golflengte van geel licht wordt opgewekt bij een oppervlaktetemperatuur van 5600-5700K.

Volgens de verschuivingswet van Wien (“golflengte x temperatuur=constant”) vinden we dus bij een hetere ster de grootste hoeveelheid straling in kortere golflengte.

Deel II: Voordracht 

Na een korte pauze gaf de voorzitter het woord aan Jo die ons een uitgebreid verhaal bracht, met prachtige beelden, over het leven en werk van de Deense astronoom Thycho Brahe in de 16e eeuw. Jo bezorgde ons van deze voordracht een mooie samenvatting die we hierbij afdrukken, waarvoor onze dank.

Thycho Brahe

Op 14 december 1546 werd op het kasteel Knutstorp in de Zuid-Zweedse regio Skane Tyge Ottesen Brahe geboren. De landstreek Skane maakte in die tijd deel uit van het koninkrijk Denemarken. De ouders van de kleine Tyge behoorden tot de Deense hoge adel en stonden dicht bij het koningshuis.

Tyge Ottesen Brahe zou de geschiedenis ingaan als een excentrieke wetenschapper die een stormachtig en hoogst merkwaardig leven zou leiden.  Het begon al toen Tyge nog maar twee jaar oud was. Op die leeftijd werd hij immers door een oom, een broer van zijn vader, ontvoerd. De ouders van Tyge hadden voor zijn geboorte de afspraak gemaakt dat de kinderloze broer en diens echtgenote hun eerstgeboren zoon als pleegouders zouden mogen opvoeden. Maar toen de ouders na twee jaar nog geen aanstalten maakten om hun afspraak na te komen, nam de broer het recht in eigen hand en ontvoerde hij Tyge naar zijn eigen kasteel. Tyge’s ouders berustten blijkbaar in de situatie en Tyge werd dus in de praktijk opgevoed door zijn oom Jorgen Brahe en zijn vrouw Inger Oxe.

De kleine Tyge bleek een pienter baasje te zijn. Vooral onder impuls van zijn stiefmoeder, begon hij vanaf zijn zesde school te lopen aan de kathedraalschool van Vordingborg, waar zijn stiefvader op dat ogenblik gouverneur was. In de kathedraalschool leerde hij onder andere Latijn. Vanaf 1559 (hij was toen dus nog maar 13 jaar oud) studeerde Tyge rechten en filosofie aan de universiteit van Kopenhagen. Zijn pleegouders vonden dat een geschikte studie om later in dienst te kunnen treden aan het Deense koninklijke hof.

Toen Tyge 15 jaar was, ‘verlatijnste’ hij zijn naam naar Tycho Brahe, zoals dat in de renaissance wel meer gebeurde.  Onder die naam zou hij doorheen de geschiedenis bekend blijven. Tycho kreeg in de loop der jaren ook interesse in andere studiedomeinen. Zo ontstond zijn belangstelling voor astronomie naar aanleiding van een zonsverduistering die hij in 1560 meemaakte. Hij ging vanaf 1562 verder studeren in Leipzig, Wittenberg, Rostock en Bazel. Hij begon zich meer en meer toe te leggen op astronomie en ging zelf waarnemingen doen die hij minutieus bijhield in een register. Voor die waarnemingen kocht hij instrumenten die hij verder verfijnde om tot betere resultaten te komen. Ook begon hij zelf instrumenten te ontwerpen. Zo bouwde hij in Augsburg een kwadrant die hij buiten de stad liet opstellen. De bediening van het instrument benodigde evenwel zoveel mankracht, dat er slechts één enkele waarneming per nacht mee kon gedaan worden. Resultaat van die vele waarnemingen was, dat Brahe als snel ontdekte dat de bestaande hemelkalenders en efemeriden, die de posities van sterren en planeten beschreven, zeer onnauwkeurig en daardoor onbetrouwbaar waren. Hij wilde daarom zijn leven gaan wijden aan het doen van zo correct mogelijke waarnemingen van de hemel om de bestaande informatie te verbeteren.

Het was tijdens zijn verblijf in Rostock in 1566 dat er zich weer een merkwaardige gebeurtenis afspeelde.  Tycho kreeg het daar op het bruiloftsfeest van een professor aan de stok met een Deense medestudent over de vraag wie van beide het best was in wiskunde. Omdat ze er met gewone argumenten niet uit geraakten, besloten de heren de kwestie in een duel met het zwaard op te lossen. Tycho werd daarin zwaargewond: zijn tegenstander sloeg hem een deel van zijn neus af. Voor de rest van zijn dagen zou Tycho dit letsel angstvallig verborgen houden achter een prothese van messing die hij dagelijks meermaals oliede en bepoederde. Bij Tycho ontstond nu ook de interesse in geneeskunde en alchemie.

In 1572 ontdekte Tycho een nieuwe heldere ster in het sterrenbeeld Cassiopeia.  Hij schreef er een boek over: “De Stella Nova” (Latijn voor: “over de nieuwe ster”).  Tegenwoordig weten we dat Tycho geen nieuwe ster zag, maar een supernova; een sterexplosie. Die supernova had een grotere helderheid dan de planeet Venus en bleef ruim anderhalf jaar zichtbaar. De ontdekking van de ster en de publicatie van het boek maakten Tycho beroemd in heel Europa en hij kreeg verschillende aanbiedingen voor wetenschappelijke posten. Hij nam uiteindelijk het aanbod aan van de Deense koning, Frederik II, om in Denemarken te blijven. De koning bood hem als werkplek het eiland Hven aan in de zee-engte Sont tussen Denemarken en Zweden, samen met een jaarlijkse subsidie die volgens huidige berekeningen ongeveer vijf procent van het Deense bruto binnenlands product bedroeg. Tot op de dag van vandaag een wereldrecord als het gaat om spenderen van geld aan een overheidsinstelling.

In 1576 werd op Hven de bouw aangevat van een kasteel met sterrenwacht, gelegen in een groot ommuurd wandelpark. Brahe liet zich inspireren door de grote renaissancevilla’s die hij in Italië had gezien. Voor de bouw trok hij vaklui aan uit heel Europa. Het kasteel kreeg de naam Uraniborg naar Urania, de muze van de sterrenkunde in de Griekse mythologie. Het vierkanten grondvlak van het terrein werd aangelegd in de vorm van een kompasroos met de hoeken in de vier windrichtingen. Het gebouw zelf mat 15 op 15 meter. Het woongedeelte was gereed in 1581. Het was de eerste sterrenwacht in Europa die speciaal voor dat doel was gebouwd, en meteen ook de laatste zonder telescoop als belangrijkste onderzoeksinstrument. Het observatorium beschikte over een globe, armillaria, grote muurkwadranten en sextanten. Van elk instrument waren er vier exemplaren aanwezig om gelijktijdig en onafhankelijk metingen te kunnen doen en zodoende fouten te kunnen minimaliseren. In de kelders bevond zich een laboratorium voor alchemie. Verder beschikte het kasteel over een bibliotheek. In de bijgebouwen waren een papiermolen, een drukkerij en een gastenverblijf ondergebracht. Maar al snel na de ingebruikname van de sterrenwacht bleken de gevoelige instrumenten in de torens te veel te bewegen in de wind. Daarom werd er in 1584 naast Uraniborg een tweede, kleiner observatorium gebouwd dat half ondergronds lag en de naam Stjerneborg kreeg. Verschillende wetenschappers uit heel Europa bezochten Uraniborg. Sommigen verbleven er enkele weken, anderen verschillende jaren en gingen deel uitmaken van het huishouden van Tycho Brahe.

Brahe had sinds 1572 een relatie met Kirsten Jorgensdatter, een meisje dat hij kende uit zijn geboortedorp. In 1573 trouwden ze, maar dat huwelijk zorgde voor een groot schandaal in Deense adellijke kringen omdat Brahe van adel was en zij “slechts” een gewoon burgermeisje. Ze woonden samen op Uraniborg en kregen 8 kinderen waarvan er 6 hen overleefden: twee zonen en vier dochters.

Tycho hield er in Uraniborg, als een echte renaissanceprins, een excentrieke levensstijl op na. Zo had hij onder andere een hofnar in dienst: een dwerg genaamd Jepp die over paranormale gaven scheen te beschikken en die als taak had de gasten te amuseren. Hij deed dit onder andere door zich tijdens de maaltijden vaak onder de tafel te verstoppen en zich daar, vooral tot groot jolijt van de gastheer, onledig te houden onder de rokken van de dames in het gezelschap. Een ander fenomeen dat deel uitmaakte van het huishouden was een tamme eland die als huisdier gehouden werd en die vrij door het kasteel liep. Het beest kwam op zeer bizarre wijze aan zijn einde toen Brahe het meenam op bezoek bij een bevriend kasteelheer. Daar kreeg de eland zoveel bier voorgezet dat hij dronken van de trap viel en overleed. De liederlijke levensstijl op Uraniborg was berucht in de “betere kringen” in heel Europa.

Intussen gingen de waarnemingen in de twee sterrenwachten onverminderd verder. Brahe beschikte in zijn carrière over een ploeg van meer dan 100 assistenten waaronder Willem Blaeu, die later zelf beroemd zou worden als cartograaf en globemaker, en Adriaan Metius, de Nederlandse wis- en sterrenkundige. Als het ware met militaire discipline werd er van avondschemer tot dageraad waargenomen. Brahe liet regelmatig dezelfde waarneming tegelijkertijd uitvoeren in zijn twee sterrenwachten om zo tot een nog meer betrouwbaar resultaat te komen. Hij liet enorme sextanten en kwadranten bouwen en hij was in staat om zonder de hulp van lenzen of telescopen waarnemingen te doen tot op twee boogminuten nauwkeurig. Hij bezat een parallacticum om de parallax van hemellichamen te berekenen en verschillende astrolabia om de positie van hemelse objecten ten opzichte van de hemelequator en de hemelpool te bepalen. Ook had hij verschillende uurwerken die toen al tot op de seconde nauwkeurig liepen. Zo bereikte hij bij zijn waarnemingen een wetenschappelijk niveau dat veel hoger lag dan dat van zijn tijdgenoten. De waarnemingen van Copernicus bijvoorbeeld, waren slechts nauwkeurig tot op tien boogminuten. Brahe bereikte een nauwkeurigheid van 2 boogminuten. Van al die waarnemingen werden zeer plichtsbewust verslagen gemaakt en cijferreeksen opgesteld.

Zo ontstond bij Brahe geleidelijk de visie dat het op dat ogenblik algemeen aanvaarde wereldbeeld van Ptolemaus niet correct was. Claudius Ptolemaus was een wetenschapper uit de tweede eeuw die leefde in het Egyptische Alexandrië. Hij was onder meer bekend als astronoom. Zijn opvattingen over astronomie schreef hij neer in zijn boek “Almagest” dat meer dan 1400 jaar de basis zou vormen voor de astronomische wetenschap in West-Europa en de moslimwereld. Hij had een geocentrisch beeld van ons zonnestelsel: voor hem was onze aarde het centrum van het zonnestelsel en van het universum. De zon en alle andere hemellichamen draaiden in een baan om de aarde. Dit geocentrisch wereldbeeld was meer gebaseerd op filosofische grondslagen (de idee van exceptionalisme) dan op concrete astronomische waarnemingen. (Exceptionalisme houdt in dat de mens uit zijn natuur een bijzondere positie bekleedt in het heelal). De mens als verstandelijk wezen onderscheidt zich duidelijk van alle andere vormen van leven en die positie laat volgens aanhangers van het geocentrisme niet toe dat de aarde niet het middelpunt zou zijn van het zonnestelsel en het universum. 

Het duurde tot in het midden van de vijftiende eeuw vooraleer dit geocentrisch wereldbeeld met wetenschappelijke argumenten bestreden werd. Het was de Poolse monnik Nicolaas Copernicus die op basis van waarnemingen tot de conclusie kwam dat niet de zon rond de aarde, maar de aarde rond de zon draait: een heliocentrisch wereldbeeld. Hij publiceerde zijn theorie in 1543 in zijn boek “De revolutionibus orbium coelestium“ (Over de omlopen van de hemellichamen). Het boek werd met grote interesse door de astronomische wereld van die tijd gelezen en becommentarieerd, maar veroorzaakte, ondanks de toch wel revolutionaire inhoud, geen grote ommekeer in de algemene visie op het wereldbeeld. Dat had verschillende redenen. Zo was Copernicus om te beginnen slechts een eerder onbekende wetenschapper die leefde in Oost-Europa, ver van de toenmalige centra van kunst en cultuur. Verder bracht zijn theorie geen praktische voordelen met zich mee. En tenslotte stootten de astronomen op een aantal contradicties in de waarnemingen van Copernicus. Dit alles had tot gevolg dat het werk van Copernicus enkel als “een mogelijke theorie” aan de Europese universiteiten onderwezen werd.

Brahe kwam, op basis van zijn waarnemingen, tot het besluit dat er veel waarheid school in de theorie van Copernicus. Maar tegelijkertijd kon hij het wereldbeeld van Ptolemaus niet loslaten. Zo ontwikkelde hij een theorie die als het ware een compromis vormde tussen de geocentrische en de heliocentrische visie. Het wereldbeeld van Brahe werd het “Tychoniaanse model” genoemd. Voor Brahe bekleedde de aarde een vaste plaats in het heelal. De zon en de maan draaiden volgens hem rond de aarde en alle andere hemellichamen draaiden in een baan rond de zon. Brahe’s wereldbeeld heeft nooit veel aanhangers gekend.

Interessant om weten is dat Brahe gedurende al zijn jaren op het eiland Hven ook de astroloog van de Deense koning was. Astronomie en astrologie waren in die jaren, en nog vele jaren later, sterk met mekaar verweven.  Zelfs Isaac Newton beoefende eind zeventiende/begin achttiende eeuw beide disciplines. Brahe was ervan overtuigd dat alle fenomenen die hij aan de hemel vaststelde (samenstanden van planeten, het verschijnen van kometen, eclipsen…) rechtstreeks invloed hadden op het leven op aarde.   

In 1588 stierf de Deense koning Frederick II. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Christiaan IV, die toen nog minderjarig was. Aanvankelijk had de jonge koning nog veel respect voor het werk van Brahe, maar die houding veranderde geleidelijk. Christiaan IV vond de activiteiten van Brahe op Hven op de duur maar ver­spilzucht en hij beknotte het budget van de man. Daar kwam bij dat Brahe in de loop der jaren door zijn vaak arrogante omgang met mensen en instellingen in conflict was gekomen met de inwoners van Hven en met de kerk. De eilandbewoners waren regelmatig hun beklag gaan doen bij de koning over de manier waarop Brahe met hen omging. Hij eiste hen vaak op voor allerlei werkjes en deinsde er niet voor terug hen op te sluiten in de kerkers die hij in zijn kasteel had laten bouwen. De Kerk van haar kant ging ook regelmatig bij de koning klagen omdat Brahe een aantal kerkelijke goederen verwaarloosde die hij hoorde te onderhouden. Tenslotte was er al jarenlang een discussie van Brahe met de overheid over het feit dat zijn kinderen niet van hem konden erven omdat hij getrouwd was met een vrouw die niet van adellijke afkomst was. Dit alles had tot gevolg dat Brahe in 1597 het eiland Hven verliet. Hij laadde zijn hele hebben en houden, zijn publicaties, zijn instrumenten, zijn familie, enkele van zijn medewerkers en zelfs zijn hofnar Jepp op karren en vertrok naar Rostock. Enige tijd later ging hij naar Wandsbek bij Hamburg, om in 1599 in Praag, op dat ogenblik de hoofdstad van het Heilig Roomse Rijk, te belanden. Hij kreeg daar de steun van keizer Rudolf II die hem tot hofwis- en sterrenkundige benoemde.

Brahe probeerde in Praag zijn wetenschappelijke activiteiten terug op te starten met de instrumenten die hij had meegebracht van Hven. Keizer Rudolf II bezorgde hem in 1600 nog een gedreven en nieuwsgierige jonge assistent: Johannes Kepler. Maar de zaken liepen niet meer zoals op Hven. Er werden niet veel nieuwe waarnemingen meer gedaan in Praag.

Op 24 oktober 1601 stierf Tycho Brahe. Ook de dood van de man is omgeven met merkwaardige verhalen en intriges. Volgens een overlevering nam Brahe enkele dagen voor zijn overlijden deel aan een banket bij een bevriende edelman. Hij moest dringend naar het toilet, maar volgens de toen gangbare etiquette was het ongepast de tafel te verlaten vooraleer de gastheer dit deed. Brahe bleef dus beleefd zitten en zou enkele dagen later gestorven zijn aan de gevolgen van een gesprongen blaas. Volgens een andere overlevering zou Brahe vergiftigd zijn door zijn assistent Kepler uit jaloezie omdat Brahe al zijn waarnemingsdata voor Kepler geheimhield die hij in de loop der jaren had vergaard. Na de moord zou Kepler alle data gestolen hebben uit het kasteel waar Brahe verbleef. En hij zou op basis van deze data enkele jaren later tot zijn drie beroemde wetten gekomen zijn die een verklaring gaven voor de volledige hemeldynamica. Wetten die een definitieve doorbraak betekend hebben voor het heliocentrische wereldbeeld waar Brahe nog eerder sceptisch tegenover stond.

Naar aanleiding van de 300ste verjaardag van het overlijden van Brahe werd zijn graf in Praag in 1901 geopend.  Men vond sporen van kwik in zijn lichaam terug, wat de geruchten over een moord alleen nog maar meer voedsel gaf.  In 2010 tenslotte werden zijn stoffelijke resten (voorlopig?) een laatste keer opgegraven in een poging om tot een definitief uitsluitsel te komen over de doodsoorzaak van Brahe. Opnieuw werd er een chemische analyse op uitgevoerd. Conclusie was dat de aanwezigheid van chemische stoffen te wijten zou zijn aan Brahe’s activiteiten als alchemist. De echte doodsoorzaak blijft onbekend, maar een nierfalen lijkt voorlopig het meest waarschijnlijk.

En zo blijft Brahe eeuwen na zijn excentriek leven nog steeds voor verwondering en verwarring zorgen. Zijn kasteel en zijn sterrenwacht op Hven werden enkele jaren na zijn vertrek volledig afgebroken door de eilandbewoners, die veel materialen gebruikten als grondstoffen voor hun eigen bouwwerken. Later werd er, op het terrein waar het kasteel eertijds stond, een kerkje gebouwd dat momenteel dienstdoet als Brahe-museum. De vlakbij gelegen sterrenwacht werd gereconstrueerd en voorzien van replica’s van Brahe’s waarnemingsinstrumenten.

Het wetenschappelijke belang van Brahe bestaat er vooral in dat hij de astronomie als wetenschap naar een voor die tijd ongekend hoog niveau heeft gebracht. Het wereldbeeld dat hij ontwierp, heeft niet lang standgehouden, maar zijn waarnemingsverslagen en astronomische data hebben rechtstreeks geleid tot de drie wetten die zijn assistent Johannes Kepler formuleerde over de hemeldynamica, en tot het heliocentrische wereldbeeld dat tot op de dag van vandaag aangehouden wordt.

Uit erkentelijkheid voor dit alles werd daarom één van de grootste inslagkraters op de maan met de naam “Tycho” bedacht. 

Afsluiting

Na dit interessant verhaal over het excentrieke leven en het uitgebreide speurwerk van die sterrenkundige pionier uit de 16e eeuw, dankte het gezelschap Jo voor zijn prachtig verhaal met een hartelijk applaus, waarop de voorzitter de studiebijeenkomst van februari afsloot.

Nationale sterrenkijkdag 2018

Lichte vrieskou en een behoorlijk schrale oostenwind, zorgden voor een prachtige sterrenhemel. De maan stond in de vooravond mooi boven de vijver, dicht bij de Plejaden. Het beloofde een prachtige avond te worden.

Franky had zijn kijker beneden naast de sterrenwacht opgesteld, en terwijl Dirk en Jan bezig waren met nog wat voorbereidingen in het lokaal, arriveerden de eerste bezoekers. Hierop trok Dirk snel naar boven om de koepel te openen en de kijker op de maan te richten, terwijl Paul, Jan en Jo hen beneden in het lokaal nog even wat wetenswaardigheden over sterrenkunde vertelden. Kort erna kon Dirk, boven op de sterrenwacht, iedereen de maan laten bewonderen met de kijker.

Toen het aantal bezoekers bleef toenemen werd een deel ervan beneden door Franky opgevangen die hen ook de vele diepe kraters op de maan toonde, terwijl anderen boven bij Dirk het maanoppervlak bewonderden. Ook bij een aantal jongeren was er duidelijk interesse en het was duidelijk dat ze niet voor het eerst iets over sterrenkunde vernamen.

Toen Dirk de kijkrichting van de maan naar de Orionnevel draaide en de mensen uitleg verschafte over objecten buiten ons zonnestelsel, kreeg het bezoek de keuze om de Orionnevel of de maan door de kijker van Franky te observeren. Intussen maakte Jo de mensen wegwijs aan de sterrenhemel en toonde hen hoe ze sterrenbeelden konden terugvinden.

Er werd ook gezorgd voor een warme tas koffie die wel in de smaak viel bij de erg gure oostenwind. Het was meteen een mooie gelegenheid om zich tussendoor even op te warmen.

Nadat de laatste bezoekers waren vertrokken werd de kijker ontmanteld, de koepel vergrendeld en de sterrenwacht afgesloten. Bij een prachtige sterrenhemel werden de laatste restjes koffie nog even weggewerkt en tevreden sloten we deze mooie, geslaagde kijkavond af.

                                                                                                                                                                                                 Jan

 

16:05 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |