12-03-17

Verslagen maart 2017

Open agenda:

Franky:           Wat is een vuurbal?

                        Effelsberg; wat is de snelheid van het signaal?

Mark:              zoekt een tweedehandse sterrenkijken. Wat zijn de aandachtspunten?

Jan:                 wat is dan een vuurbol?

Lambert:         dauwvorming, hoe gaat een professioneel sterrenwacht daar mee om?

Franky:  uitleg meteoren en meteorieten en wat het gevolg is als deeltjes met een bepaalde grootte onze dampkring binnenkomt. Een klein stofdeeltje ingevangen door onze atmosfeer geeft een lichtflits. We kennen dit fenomeen van de meteoren en weten dat het stof-gruisje is, met (meestal) een grootte van een zandkorrel, afkomstig van kometen. Als het stofdeeltje iets groter is, laat ons zeggen de afmetingen van een erwt, dan zien we een heldere licht flits met mogelijk een nalichtend spoor. We weten dat het licht afkomstig is van aangeslagen deeltjes in de atmosfeer. Als nu ons deeltje nog groter is, groter dan een kiezelsteen, dan hebben we kans op een vuurbal. Dezelfde processen maken dat er intense opwarming is, dat er heel veel atmosfeerdeeltjes aangeslagen worden en ……..dat het één van de meest spectaculaire dingen zijn die je kan zien aan ons hemelgewelf!

 Radiotelescoop; de snelheid van het signaal is een deeltje van het elektromagnetisch spectrum en heeft per definitie altijd dezelfde snelheid: lichtsnelheid. 

 Mark: Wat wil Mark doen?  Zowel planeten als deepsky.  Newton is best voor deepsky, terwijl een refractor aangewezen is voor planeten. Een catadioptrische  kijker is de middenweg, als je beide disciplines wil gaan bewandelen.  We bespraken de voor- en nadelen van diverse combinaties en zochten enkele combinaties op. Mark is geïnformeerd. Succes met je aanschaf, Mark!

 Jan:  We weten, dank zij Franky wat een vuurbal is, maar wat is dan een vuurbol?  Een vuurbol is altijd een plasmabol en een aards verschijnsel, denk maar aan een bolbliksem. We hebben terloops ook nog even de dynamiek van een bliksem onder de loep genomen. Heel fascinerend!

 Lambert: Wij houden dauw van onze optiek door gebruik te maken van dauwlinten. Plaatselijk héél zachtjes verwarmen om zo het dauwpunt te manipuleren. Professionele sterrenkijkers, en dan spreken we over de kalibers vanaf 6meter diameter, die gebruiken heel andere technieken. Een dauwlint zou hier totaal geen effect hebben. Koepels worden gekoeld terwijl een employee het dauwpunt e.d. in de gaten houdt.  Ze doen dus exact het tegenovergestelde als wat wij doen! Het is die persoon die gerechtigd is om ten alle tijde een waarneming af te breken. De “schade”, zeg maar versnelde kost van onderhoud-optiek en het daarbij horende kostenplaatje,  maakt dat deze persoon behoorlijk wat verantwoordelijkheid heeft. Aan de ene kant moet er zo optimaal als mogelijk waargenomen kunnen worden, aan de andere kant moet de operation-cost zo minimaal zijn. En daar hoort dus ook de maintenance-kost bij. Hoe minder, hoe beter!

 Na een korte pauze gaf de voorzitter het woord aan Jan voor een uiteenzetting hemelmechanica.

 

Hemelmechanica

 Alles is in beweging, niets staat stil. Onze aardbol draait eenmaal rond haar eigen as in 23h56m04s. Terwijl deze beweging gaande is cirkelt de aarde rond de zon. We weten dat we een ellipsvormige baan beschrijven, dus is het niet meer dan logisch dat de afstand tot de zon een variabele afstand is. Jan splitste even de seizoenen voor ons: de lente duurt 92 dgn + 19u, de zomer duurt 93 dgn + 15u, de herfst 89 dgn+20u en tenslotte de winter met 89 dgn + 0u.

De hoek van de poolas maakt dat we op de noordpool geen zon krijgen in de winter en omgekeerd, geen nacht op de zuidpool. Job wist dat de ijsberen geen domme dieren zijn en daarom een dikke vacht hebben. De pinguïns op de zuidpool zitten dan lekker in het zonnetje! We bekeken nog tal van bewegingen om uit te komen bij de vraag hoe een ruimtelijke  locatie aan te duiden die iedereen zou kunnen vinden, met andere woorden, het focus ging naar de coördinatensystemen. In eerste instantie werd er gebruik gemaakt van de dierenriem, nogal ruw. De Carthesiaanse coördinaten gaan iets verder. Aan de hand van een assenkruis (x-as en y-as) kunnen we bepaalde punten uitzetten. De kruising van het ordinaat en de absis bepaald de positie van het object. Door toevoeging van een extra vlak kunnen we 3D werken. We voegen de dimensie diepte toe aan ons assenkruis.

Op aarde gebruiken we geografische coördinaten. We delen onze aarde in twee helften middels de evenaar of grootcirkel en hebben een Noordelijk halfrond en een Zuidelijk halfrond. Neem nu ook nog een nul-meridiaan (Greenwich) en we kunnen beginnen met positiebepaling. We hebben nu een lengte en een breedte. De coördinaten van Achel zijn 51°15’NB, 5°29’ OL. We kunnen dit systeem doortrekken naar de sterrenhemel.

 In de sterrenkunde worden verschillende coördinatenstelsels gebruikt. We bekeken ze één voor één. De eerste die aan bod kwam was de meest simpele; de horizoncoördinaten. Nadeel is dat deze coördinaten tijdgebonden zijn en dus niet bruikbaar aan de hemelkoepel.

 Als we overschakelen naar uurcoördinaten zal de uurhoek veranderen met de tijd. Gaan we equatoriale coördinaten gebruiken verfijnen we onze manier van werken. We werken nu met rechte klimming en declinatie. Met andere woorden; we kunnen dit systeem gebruiken bij onze sterrenkijkers. Zowel de manuele kijkers die, mits wat rekenwerk ingesteld kunnen worden op de uurcoördinaten oftewel laten we de computer het rekenwerk doen en gebruiken we  de goto of de push-to systemen. Welk systeem dan ook, het gaat veel sneller dan het vroegere starhoppen.

Het systeem van de ecliptische coördinaten gaat zoals de term als laat weten gebruik maken van de ecliptica en vandaar uit rekenen. Het lentepunt is hier het uitgangspunt. Jan toonde aan dat het lentepunt door de precessiebeweging van de aarde verschuift en telkens na 2160 één teken op de dierenriem opschuift. Wij hebben in onze sterrenkundige carrière al enkele epochen meegemaakt.

Het verschuiven van het lentepunt maakt ook dat het begin van de lente op ander tijdstippen valt: in 2017       20 maart 11:28u

            2018    20 maart 17:15u

            2019    20 maart 22:58u

            2020    20 maart 05:45u        

We sloten de reeks coördinaten af met de galactische coördinaten. Hier maken we gebuit van het galactische vlak en de draairichting. De galactische lengtegraad maakt gebruik van het baanvlak, terwijl de breedtegraad er haaks op staat. Aan de evenaar bewegen we met 1660km/h = Dit is 39.880km/dag

Rond de zon bewegen we met 30km/s. Een rondje rond de zon= 946.728.000 km/jaar of: 946.728.000/365,25=2.592.000 km/dag

De zon draait met 220km/s rond het centrum van de Melkweg. Dit is 220*24*3600 =19.008.000 km. Da’s pas snelheid, nietwaar?

                                                                                                                                             LBe

Verslag van de kijkavond

3 februari 2017: Schitterend mooi weer, dus de koepel ging al open om 18.30u. Lambert bouwde de kijker op en koos voor een oculair van 13mm in combinatie met de barlowlens en ging op zoek naar de eerste objecten. Als eerste object kwam de Orionnevel aan bod, gevolg door M35 in de Tweelingen, M45 in Taurus om dan uit te komen bij Perseus. Een draai aan de koepel (fijn dat die door één man bedient kan worden) bracht de Maan recht voor de kijker. Het bleek een zeer mooie avond te zijn, de lucht was kraakhelder en dat was heel goed te zien op de maan. Even een ander oculair gestoken voor een totaalbeeld (Meade 24mm) om daarna te schakelen aar de sterkere vergrotingen voor de details. Lambert keek vooral naar de hoefafdruk van Aries, een mooie configuratie op de maan. De Hoefafdruk van Aries is een populaire benaming voor de opvallend donkere formatie van heuvels (glooiingen) die we kunnen zien in het gebied, grenzend aan de onderkant van Mare Vaporum. We zagen van af de hoefafdruk heel mooie rillen vertrekken; Rima Hyginus.  Kristalhelder, wat maakte dat we zelfs details in de rillen konden zien! We keken naar bergtoppen die vanuit de donkere kant van de terminator nog nét het zonlicht opvingen, zagen kraters in de kraters en de schaduwen van de Alpen.  Op een gegeven moment zag onze voorzitter “struiken” op de Maan.  De “struiken “ die hij zag werden veroorzaakt door het schaduwspel van Mons Hyginus en Mons Ampere in Montes Apenninus. Een ander opvallend  fenomeen dat we ook in het vizier namen was de immens grote breuk die we kennen als Valles Alpes, een beetje ten oosten van krater Plato. Valles Alpes is een slenk met een lengte van 130 kilometer. De diepte van de slenk is 700 meter. Een fraai gezicht! Aangezien het thema van de avond de Maan was, hebben we het grootste gedeelte van de waarnemingstijd aan de maan besteedt.

Toen het eenmaal dicht begon te trekken namen we intrek in de archiefruimte voor een workshop beeldbewerking. Job had enkele sets opnames bij, die Lambert bewerkte. De Paardekopnevel, met een belichting van 2u54m en M33 met een totaal tijd van 2u 51m. Terwijl de laptop al zoemend zijn stapelwerk deed werden diverse topics aangesneden. Van sterrenkunde tot wereldpolitiek, het kwam allemaal aan bod.  Hebben we de wereld verbetert? Nee! Hebben we een vruchtbare en keitoffe bijeenkomst gehad? Ja!  De opnames van Job leverden twee prachtig mooie en wel-gedetailleerde opnames op, we hadden allemaal een voldaan gevoel over de avond,  een superfijne bijeenkomst!!!

Aanwezig: Franky, Jo, Paul, Harry, Job, Jan, Dirk, Mark,  Jean-Pierre en Lambert.               Verslag LBe

                                                                                                                                        

18:54 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.