20-08-16

Verslagen Juni 2016

 

Open agenda juni 2016:

Een rondje open agenda leverde volgende vragen op:

 Jo: Mercurius-overgang: hoe zit het met de warmteontwikkeling tijdens een zonneprojectie?

Jan: Waar komt de 7-dagen-week vandaan?

Jan: Waarom valt een  tol niet om terwijl hij draait?

Dirk: NASA werkt aan een voortstuwingssysteem welke de reis aarde-Mars op 30 minuten kan voltooien?

 Tijdens de Mercurius-overgang hebben de aanwezige Noorderkroners heel intensief gebruik gemaakt van de kringkijker. Eén van de dingen die ze deden was een zonneprojectie. We weten dat de stralen in een optisch systeem gebundeld en naar een brandpunt geleid worden. Hoe korter je bij het brandpunt komt, hoe hoger de temperatuur zal worden. In het brandpunt is de temperatuur het hoogst. De opening van het systeem  en de lichtsterkte zal uiteindelijk bepalen hoe hoog die temperatuur oploopt.  We weten dat het gevaarlijk is en dat oculairs zomaar kapot springen door de gecumuleerde hitte. Het is natuurlijk afhankelijk van welke types oculairen je gebruik. Heb je oculairs met lucht-gescheiden lenzen heb je minder kans op  optische breuken, werk je met bvb een Huygens-oculair, dan heb je het zitten. Dat zal in “no time” kapot springen, want gelijmde lensjes. Best werken met een zonnefilter op de dauwkap of werken met een Herschell-prisma. Dat is super-veilig!

 Zeven dagen in een week; we zijn dat allemaal gewoon en stellen ons daar weinig vragen bij. Maar, waar komt dat vandaan? Jan wist dat het gemakkelijker zou zijn als je een andere dagverdeling zou hanteren. De uitleg die we aan deze vraag gaven: De Babyloniërs voerden als een van de eersten zo’n 4000 jaar geleden een kalender in met jaren, maanden, weken en dagen. Onze zevendaagse week is waarschijnlijk op die tijdsindeling gebaseerd. De Babyloniërs kenden zeven hemellichamen: zon, maan, Mars, Jupiter, Venus, Mercurius en Saturnus. De Joden baseerden hierop wellicht de zevendaagse week, waarvan sprake is in Genesis. Op de zevende dag rustte God uit nadat hij de hemel en aarde geschapen had, en daarom is de zevende dag een heilige en vrije dag. De zevendaagse week kwam naar Europa toen het Romeinse Rijk in de 4e eeuw het christendom erkende. Wel kenden de Grieken en Romeinen de Babylonische planeetweek toen al. Er bestonden ook andere tijdsindelingen: de Franse republikeinse kalender had 12 maanden met elk drie ‘decaden’ van 10 dagen plus vijf à zes feestdagen rond de jaarwisseling. Die kalender hield echter niet lang stand.

 De vraag van de “vallende” tol monde uit in redelijk wat denkwerk. Jan sprak van een tol, maar later bleek dat hetgeen met een tol gebeurd ook van toepassing is op draaiende objecten in het heelal.  Van de draaiende objecten kennen we de term precessie. Precessie is de beweging die de draai-as van een roterend voorwerp maakt onder invloed van een uitwendige kracht. Zonder zo'n uitwendige kracht wijst de as steeds in dezelfde richting. Het eenvoudigste voorbeeld van precessie kan men zien aan een draaiende draaitol. Als de tol niet precies rechtop staat, zal de zwaartekracht proberen om de rotatie-as 'om te laten vallen'. Dat gebeurt echter niet: in plaats daarvan draait de rotatie-as rond om de verticaal.  Het gaat nog verder: er is ook een andere beweging. Jan wist dat als we een stukje van de “achterkant” van de maan kunnen zien dat dank zij de nutatie is. Deze beweging lijkt op de beweging van de precessie, maar daarbij is de oorzaak een externe kracht.

 Dirk had gelezen op de site www.scientias.nl dat NASA werkt aan een voorstuwingssysteem dat de reis Aarde-Mars zou reduceren naar 30 minuten. We hebben het artikel besproken; het gaat over zeilen en lasers. Vanuit een baan om de aarde vuren lasers gericht pulsen van laserlicht naar een zeil dat eenmaal opgevangen het vaartuig zal versnellen. Het artikel beschrijft hoe een “aangeschoten” zeil zal versnellen en dank zij het feit dat er geen weerstand is, er een steeds toenemende versnelling zal optreden. Wij stellen ons vragen over de dispersie van een laserstraal en of de aangekomen energie wel daadwerkelijk zoveel invloed kan hebben om het vaartuig te versnellen tot eer derde van de lichtsnelheid?

Verslag van de vergadering

Omdat Tony wegens het overlijden van zijn moeder te weinig tijd had om zijn presentatie van de zonsverduistering voor te bereiden hebben Job en Lambert een beeldverslag gebracht van hun vierdaagse expeditie naar het jaarlijks terug kerende RACA. In een korte PowerPointpresentatie keken we even mee met beide Noorderkroners die in Grapfontaine al sinds jaar en dag kind aan huis zijn.

                                                   Verslag van RACA 4

De presentatie begon eerst met een voorstelling van wat OCA (Observatoire Centre Ardenne) is. Wie zijn ze en hoe werken ze? Niet de eerste keer dat we OCA in de Noorderkroon-spotlight zetten, maar omdat we in de persoon van Harry een nieuweling in ons midden hadden, gaf de secretaris een korte voorstelling van OCA en RACA.  Na het bespreken van de bestaande infrastructuur, een kort overzicht van hetgeen OCA te bieden heeft, waren we vertrokken met de beelden.  Onderstaand verslag is een weergave van de bezigheden  beide Noorderkroners en geeft dus een representatief beeld van hetgeen tijdens de bijeenkomst gepresenteerd werd.

 Tijdens het Hemelvaart-weekend trokken Job en Lambert voor de 4e keer op rij naar Grapfontaine, Luxemburg. De weerberichten, een week eerder, hadden een heel pessimistisch karakter. Naarmate de vertrekdatum naderde gingen de voorspellingen overstag; het zou een top-weekend worden.

 Onder een stralende zon arriveerden beide Noorderkroners bij OCA (Observatoire Centre Ardenne) en werden ze begroet door de organisatoren van RACA. Op onze vraag of onze “eigen stek” gereserveerd was, vroeg men ons even mee te gaan om te kijken. Men had warempel onze zone omgedoopt tot “ restricted VIP-space”. Wat een (welverdiende) luxe! Meteen de auto opgereden en de hele boel opgebouwd. Nog voor de andere deelnemers aankwamen was Noorderkroon al helemaal gesetteld; tenten stonden recht en kijkers waren al opgesteld – laat het eerste biertje maar komen!

Tegen het invallen van de duisternis hadden we al in de gaten dat deze editie van RACA iets bijzonders zou gaan worden. Het was kraakhelder en de kijkers (en waarnemers) draaiden overuren. Tegen de ochtend snel een paar uurtjes slaap vatten, snel ontbijten en dan weer de volledige focus op de tweede nacht. Tussendoor netwerken, pintjes drinken, kijkers bijwerken, programma’s bijwerken, data verwerken, weer een pintje, een lezing volgen, weer gaan eten ( elke dag BBQ en belegde broodjes!) en hup…….weer de nacht in. 

Nacht twee werd een memorabele nacht! Nog helderder dan de eerste nacht, een festijn. De belichtingsets werden langer en riskanter. We hebben grenzen verlegd, zoveel is duidelijk!  Er is nog zoveel te vertellen over een vierdaagse RACA, maar eigenlijk zou je het zelf moeten meemaken.  Het zelf meemaken is “ a piece of cake”. Je hoeft maar gewoon in te schrijven en te gaan, zo simpel is dat. Ter plaatse kan je werken met je eigen kijker, maar je kan ook door de grote kijkers van OCA waarnemen. Ze hebben een 60 cm Planewave, een 30 cm MPT, een C9.25,…. en heel joviale mensen die je in alle talen helpen en te woord staan.

Na de presentatie van de secretaris was het de beurt aan Job om enkele beelden te presenteren. Sfeerbeelden van nachtelijke kijkers in actie, maar ook een schitterend mooie opname van de Irisnevel en toffe wide-fields. Omdat data verwerken eenmaal serieus wat tijd vraagt hebben Job en Lambert beloofd om de afgewerkte resultaten van het astro-gedeelte op een later tijdstip te presenteren. De avond werd afgesloten met een open vraag:

 Misschien er eens over nadenken om volgend jaar mee te gaan en aldus de Noorderkroon-delegatie te versterken?  Noteer dan even in je agenda: 25 tot 28 mei 2017 = RACA 5.

                                                                                                                      Lambert

Verslag kijkavond van 6 mei

Om 19.30 u. was ik al aan de toren, dus nog rustig even de tijd om enkele aanpassingen te doen aan de zonnefilter voor de kringkijker. Rond 21.30 u., het was nog niet helemaal donker, kwamen Jo en Jan binnen. Even later kwam ook Franky binnen. Dan werd de koepel open gedaan en de kijker op Jupiter gericht. Jupiter werd bekeken met verschillende vergrotingen om de kleurbanden goed te bekijken. We gingen ook regelmatig even buiten kijken. Alhoewel Jupiter duidelijk zichtbaar was,  waren er door de hoge sluierbewolking toch niet veel sterren zichtbaar. Plots zagen we aan de noordelijke horizon vlak boven de bomen een vreemd flikkerend licht, dat regelmatig even verdween, maar toch lang op de zelfde plaats bleef hangen. Een vliegtuig of een helikopter konden het niet zijn, die blijven niet zo lang op dezelfde plaats hangen. Maar wat dan wel? een UFO? Dan werd het vreemde licht bekeken met de verrekijker. Er waren nu verschillende kleuren te zien, afwisselend rood, blauw, geel en groen. Jupiter werd volledig vergeten… Dan is er nog een mogelijkheid: In Valkenswaard, net over de grens, even voorbij de manége is er een vliegerhappening bezig, met vliegers aan een touwtje, of voor sommige grote modellen zelfs aan een stalen kabel. Waarschijnlijk was één van de grotere modellen in het donker opgelaten, voorzien van flikkerlichtjes. Om hier zeker van te zijn werd de koepel gedraaid en de kijker  op het vreemde licht gericht. Door de kijker zijn duidelijk de verschillende rijen lichtjes aan de vlieger te zien. Dus toch geen echte UFO, spijtig. Ondertussen was er bewolking komen opzetten, was Jupiter niet meer zichtbaar en sloten we de kijkavond af.                                                                                                                                       Dirk

Verslag Mercuriusovergang van 9 mei.

Om 12.4O u. kwam ik aan bij de toren. Vlug werd de koepel opengezet en de kijker met zonnefilter op de zon gericht. Ondertussen was jo bezig om zijn H-Alfa kijker onder aan de toren op te stellen en was Jan ook aangekomen. Ik had nog even tijd om mijn eigen Newton kijker met zonnefilter op te stellen. Om 13.12 u. het moment van eerste contact was iedereen klaar om dit schouwspel te bewonderen. Omdat we met drie verschillende toestellen bezig waren viel het op dat de plaats waarlangs Mercurius voor de zon schoof, niet voor iedere kijker dezelfde was. Voor de H-Alfa kijker van Jo was dat op positie '3' uur, voor mijn Newtonkijker was dat aan dezelfde kant maar dan lager en door de kijker op de toren vond de eerste aanraking plaats op de positie van “7” uur. Al snel werd duidelijk dat de positie met de kringkijker kon verplaatst worden door het zenitprisma te verdraaien.

Met de kringkijker werd ook een projectie gedaan op het projectiescherm uit het archieflokaal. Dit leverde een mooi en duidelijk beeld op van ruim 60 cm. Doorsnede. Door gebruik te maken van een kleurenfilter kregen we nog meer contrast in het beeld. Een interessante projectie die we ook kunnen doen bij een zonne-kijkdag. Er waren slechts twee kleine groepjes zonnevlekken te zien. Paul bracht ook even een bezoek met echtgenote om van het spektakel te genieten.

De rest van de namiddag hebben we gebruikt om beurtelings het schouwspel te bekijken door de verschillende kijkers, de vergrendeling van de koepel aan de westkant te verbeteren, te onderzoeken of er iets kan verbeteren aan de schokdempers bij de mast en om de sterrenwacht een grondige poetsbeurt te geven.

Rond 16.30 u. begon de hemel dicht te trekken, en werd het tijd om de hele installatie op te ruimen en de koepel terug te sluiten.                                                                                                                                  Dirk

12:36 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.