05-06-16

April 2016

Administrativa

 

Rectificatie: In het maandblaadje van Maart 2016 kon je lezen: “Ceres is het grootste object in de planetoïdengordel, die tussen de banen van Mars en Jupiter ligt.  De massa van Ceres is bepaald door de invloed die zij uitoefent op kleinere planetoïden.  Alle resultaten verschillen iets van elkaar, maar het gemiddelde van de drie meest precieze schattingen is ongeveer  9,4 x 1020 kilogram”.  Dit moet natuurlijk  9,4 x 10 20e kilogram. zijn. Heeft allemaal te maken met de settings van de printer. Met dank aan Dirk voor de opmerkzaamheid.

  • De voorzitter verwelkomde Harry van Kuyk als nieuw lid. Harry stelde zich voor en liet weten actief bezig te zijn met sterrenkunde en wil zich verdiepen in astrofotografie. 
  • Kapvergunning voor de fijnspar op de kop van de vijver is aangevraagd.
  • Jaarlijkse subsidie is toegekend op 380,53 Euro.
  • Kosten van de receptie waren 11,74 euro.
  • Jaarlijkse uitstap: we hebben (voorlopig) 36 inschrijvingen binnen.
  • Goedkeur vorig verslag:

Aanwezig: Franky, Jan, Theo, Harry van Kuyk, Jo, Dirk, Job, Lambert

Verontschuldigd: Tony.

Open agenda: 

Franky: waarom zijn manen rond?

Jan: Waarom lopen klokken in satellieten niet even hard als op de grond?

        Als het op zeenniveau 25° is, waarom is de temp op 10 km -50° en op 50 km 0°?

Theo:  Nieuw lokaal: onderhoud?

            Archief digitaliseren?

Jo: Helderheid van sterren: absolute helderheid e.d.  Hoe zit dat?

      Mercurius-overgang  op maandag 9 mei 2016: activiteit?   Van 12.00u tot 19.00u 

Franky: Niet alle manen zijn rond, er zijn uitzonderingen. Het merendeel echter is wel rond, maar de massa bepaald de uiteindelijke vorm.

Jan: Wat veroorzaakt de afwijking die we meten? Ruimtetijd en massa-kromming liggen aan de basis van de afwijking. Tijd wijkt af 1/900 miljardste van een seconde op twee meter van de grond. Relativiteitstheorie van Einstein. Een klok in een satelliet wijkt 5 minuten per dag af.

Temperatuurverschillen op verschillende hoogten zijn te wijten aan doorlaatbaarheid van golflengtes. Reactieproces van opgewarmde moleculen.

Theo: Onderhoud van het lokaal: beheren als een goede huisvader en dan loopt alles goed!

           Trap van de kijker optimaliseren, nadenken hoe dit op te lossen.  Archief bijwerken.

Jo: Helderheid van sterren worden uitgedrukt in magnitude; hoe zit dat?  Visuele en absolute helderheden zijn afgesproken logaritmische waarden.

Mercuriusovergang: demo op Stellarium laten lopen.  Noorderkroon zal aanwezig zijn op de sterrenwacht. Eerste contact is 13.15u. Overgang duurt tot zonsondergang.

Wat gebeurt er als je in een zwart gat wordt gezogen?

Na de pauze kregen we middels een videopresentatie van de Universiteit van Nederland, gepresenteerd door  professor dokter Ralph Weijers meer inzicht over de gebeurtenissen bij een zwart gat. We begonnen de sessie met een korte voorbeschouwing; wat is een zwart gat en welke processen leiden tot een zwart gat. Een zwart gat is een scheur in de ruimte waar bestaande natuurwetten worden getart. Hoe werkt dit? Professor Wijers doet onderzoek naar deze bijzondere verschijnselen. In deze presentatie liet hij zien waarom een zwart gat een perfecte gevangenis is waar je maar beter uit de buurt kan blijven.

Een zwart gat is heel eenvoudig een scheur in de ruimte-tijd. Voila! Om dat te kunnen begrijpen moet je eerst weten wat zwaartekracht is en hoe dingen bewegen in zwaartekracht. Newton wist dat in de ruimte dingen in een rechte lijn bewegen, van zodra er een kracht op gezet wordt. Er is geen wrijving om de boel af te remmen. Newton’s bewegingswetten! De appel van Newton deed hem denken aan de zwaartekracht en dacht dat deze regels net zo in het heelal gelden. Een baan in de ruimte is een cirkelvormige beweging, dus moest er een kracht zijn die steeds de verandering van de baan bewerkstelligde. Newton ging daar over nadenken. De uitleg begon heel simpel met het afschieten van een kanonskogel. Normaal gemikt zal een kanonskogel een bepaald traject afleggen om dan zijn doel te bereiken. Ga je een krachtiger kanon gebruiken komt de kogel verder weg. Op een gegeven moment zal de kogel niet meer landen want hij heeft genoeg snelheid om in een omloop te geraken: 7.5 km/s!  Bij 11 km/s bereik je de ontsnappingssnelheid en je kogel komt nooit meer terug (40.000 km/u!).

Laplace dacht dat als licht een bepaalde snelheid had, in dit geval de lichtsnelheid, zouden er objecten bestaan waar de aantrekkingskracht zo sterk zou zijn dat er niets van kan vertrekken? Laplace dacht dat zoiets wel zou kunnen bestaan en Einstein voegde er nog een belangrijk gegeven aan toe: er kan géén hogers snelheid zijn dan de lichtsnelheid. Dit gegeven maakt een zwart gat nog specialer; er kan namelijk niets uit ontsnappen! Einstein ging ook nadenken over de zwaartekracht van Newton. Ruimte en tijd kan je veranderen door dingen in de ruimte-tijd te zetten. Ralph illustreerde dat met een biljart van Einstein. Een massa in de ruimte maakt een deuk in de ruimte en kromt niet alleen de ruimte, maar ook de tijd. Een massa die door een gekromde ruimte “reist” gaat altijd in een kromme baan. Er is geen rechte lijn! Dat is héél simpel de uitleg van Einstein. Niet alleen massa, maar ook licht reist gekromd om massa’s heen. We zagen een illustratie van een gravitatielens die mooi liet zien dat we achterliggende objecten niet éénmaal, maar driemaal kunnen zien: omgebogen licht.

Terug naar een zwart gat: hier is de ruimtekromming zo groot dat de ruimte scheurt in een immens diepe put. Dat is de reden waarom er niet meer uit kan. Als je naar een zwart gat getrokken wordt ervaar je bijzonder onaangename toestanden: alles wordt uiteen getrokken! Niet alleen de ruimte is gekromd, maar ook de tijd. Klokken gaan met een andere snelheid lopen. Als je van afstand naar een zwart gat gaat kijken zie  je dat de tijd steeds trager gaat lopen. Door dit gegeven zullen we  nooit iets in het zwart gat zien verdwijnen. Het is altijd nét niet! Op de gebeurtenishorizon staat de tijd zelf stil en dat was wel het meest verwarrend gegeven, want…..stel, je zou de gebeurtenishorizon kunnen overschrijden (hypothetisch, natuurlijk!) dan staat de tijd stil en kan er bij definitie ook niets meer gebeuren…….héél bizar!!!!    

                                                                                                                                Lambert                                   

Verslag van de kijkavond

Op zaterdag, 12 maart 2016 heeft Noorderkroon-Achel een nieuwe mijlpaal kunnen zetten met de officiële opening van de archiefruimte. De leden waren op tijd aanwezig om één en ander voor te bereiden. Zo goed als alle genodigden waren aanwezig; het stadsbestuur met Burgemeester en schepenen en zij die betrokken waren bij de bouw van het geheel. Zelfs oud-burgemeester Harrie Meeuwissen deelde mee in de feestvreugde. Vanuit Lommel mochten we een heel mooie delegatie van Aquila verwelkomen. Altijd fijn om de mensen van Aquila opnieuw te mogen begroeten! Onze voorzitter zette het officiële gedeelte in met zijn speech, waarna schepen Guy Joosten een rakend pleidooi voor Noorderkroon ten berde bracht. Na de overhandiging van de sleutel en de officiële opening van het gebouw was er tijd voor een drankje en gezellige gesprekken. Met het in gebruik nemen van de archiefruimte zal de dekkingsgraad van Noorderkroon een heel eind verder reiken. We zijn nu in de mogelijkheid om een bredere waaier aan het publiek te kunnen aanbieden. Van Noorderkroon’ s zijde kunnen we nu stellen dat ons archief de ruimte heeft gekregen dat het verdiende en dat we de ruimte polyvalent kunnen gebruiken als er weer eens een kijkavond in het water dreigt te vallen. Kortom; een win-winsituatie voor iedereen. Bedankt Stadsbestuur voor deze heel sterke vorm van ondersteuning!! Hieronder kan je de speech van de voorzitter nog eens nalezen.

Beste mensen, hartelijk welkom allemaal…

Mag ik beginnen met u allemaal te bedanken om vandaag door uw aanwezigheid sympathie toont voor onze vereniging. Voor de Noorderkroon is het vandaag een speciale dag want vanaf vandaag mogen we gebruik gaan maken van dit nieuw lokaal, hier onder de sterrenwacht.

Ik zou allereerst het stadsbestuur willen bedanken omdat zij zich achter dit project hebben geplaatst en bereid waren dit te steunen. Ik dank uiteraard ook alle andere mensen die bij dit ontwerp waren betrokken en hun bijdrage leverden om dit allemaal tot stand te brengen.

De mens is al eeuwenlang gefascineerd door het ietwat mysterieuze wat zich boven onze hoofden afspeelt. Sterrenkunde is dan ook de oudste exacte wetenschap en ontwikkelt zich nog altijd verder.

Dat de sterrenwacht hoog en ver verwijderd is van verlichtte woonkernen vinden we normaal, maar is daar onder die sterrenwacht ook nog een lokaal nodig? Wel… daarvoor moeten we terug tot 1978, toen het doel van de vereniging werd opgesteld en dat was: het populariseren en vulgariseren van sterrenkunde. Met andere woorden: sterrenkunde in mensentaal vertalen en overbrengen aan de gewone burgers.

Om dat te realiseren werden we al eerder gesteund door het stadsbestuur. Denk maar aan het éérste planetenpad van België dat toch in Hamont-Achel tot stand kwam. Zo ontstond ook de geologische tuin, de zonnewijzer bij de fontein en niet te vergeten natuurlijk de sterrenwacht.

Als hulpmiddel hebben kringleden ook allerlei toestellen ontworpen die ook regelmatig worden uitgeleend aan scholen in de omgeving, maar… om al die materialen en ook het archief van ruim 37 jaar Noorderkroon in goede conditie te bewaren was er al geruime tijd nood aan betere huisvesting.

Regelmatig is hierover van gedachten gewisseld en na verschillende denkpistes is bij het stadsbestuur de keuze gevallen op een ruimte onder de sterrenwacht.

Dit biedt ons verschillende extra mogelijkheden. Dank zij dit nieuwe lokaal zal alles veel gemakkelijker gaan, het archief is beter beschermd, de verschillende didactische stukken zijn binnen handbereik en als er even bewolking optreedt hoeven belangstellenden niet meteen teleurgesteld terug naar huis te keren.

We zijn fier dat we voortaan over dit mooie nieuw lokaal mogen beschikken.

Namens alle Noorderkroonleden wil ik u allen bedanken dat u deze zaterdagnamiddag hebt willen vrijmaken om dit fijne moment met ons te delen. Dank u wel!

                                                                                                                                 Dirk

Nationale sterrenkijkdag  op 12 maart 2016

Het was zaterdag 12 maart en omstreeks 19 uur was het nog maar enkele uren geleden dat Dirk, uit handen van het stadsbe­stuur, de sleutel van ons nieuw lokaal in ontvangst had genomen.

Intussen was er wel al een mooie sterrenhemel verschenen die behoorlijk wat geïnteresseerde bezoekers naar de sterrenwacht lokte. De maan, Orion en Jupiter stonden te wachten tot de kijkers op hen zouden worden gericht. Franky en Tony hadden naast de sterrenwacht hun kij­kers opgesteld en ontvingen rond 19h00 de eerste bezoekers.

Boven op de sterrenwacht was de koepel geopend en Dirk had de kijker op de maan gericht. Op de prachtige smalle maansikkel waren de vele kraters goed zichtbaar, maar het maanlicht was bij die smalle sikkel zelfs nog behoorlijk sterk. Uit onze nieuwe aanschaf werd een maan­filter getest en het resultaat mocht er zijn. Het licht werd verzacht en het kijken werd een stuk aangenamer. Het werd een komen en gaan van mensen. Na de maan werd de kijker naar het oosten ge­draaid en kwam de Orionnevel aan de beurt. Dirk, Theo en Jan deden hun best om de vele bezoekers, die intussen steeds af en aan kwamen, te woord te staan. Er werden behoorlijk veel vragen afgevuurd door bezoekers. De Orionnevel werd met verschillende oculairs onder de loep genomen zodat ook de trapeziumsterren in beeld kwamen. Daarna kwam Jupiter aan de beurt. De 4 manen en de gordels waren goed zichtbaar door de kijker. Ook het verhaal van Galilei en zijn maantjes boeide de vele bezoekers.

Intussen hielden Franky en Tony beneden andere groepjes bezoekers bezig en werd daar ook Jupiter in beeld gebracht. Toen omstreeks 23 uur bezoekers begonnen te klagen over koude voeten werd meteen gebruik gemaakt van de nieuwe aanwinst door hen in het nieuwe lokaal te ontvangen om wat op te warmen. Zo was al meteen het eerste succes van ons nieuw lokaal binnen. Na wat opgewarmd kregen de bezoekers de nodige folders en flyers mee om hen nog beter aan deze mooie kijkavond te herinneren.

De assistentie van Franky en Tony, die beneden ook veel bezoekers ontvingen, was een wel­kome hulp bij zo’n grote opkomst. Iedere bezoeker kreeg zo gelegenheid om eens door een telescoop te kijken.

De koepel werd gesloten en Tony en Franky begonnen nadien met het inpakken van hun materiaal. Tevreden beëindig­den we wat later op de avond deze zeer geslaagde kijkdag. 

Jan

18:23 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.