03-05-15

verslagen Maart 2015

 

  • Administrativa

     

  • Rectificatie maandblaadje Maart 2015.  In het verslag van de uiteenzetting van Jan Hermans “Kluizenaarstesels”, was een fout geslopen:  

    Overlopen we de evolutie van een stelsel; dieper in de tijd zien we de verschillende stadia van een stelsel en stellen we vast dat het heelal veel homogener is. De stelsels waren kleiner en stonden dichter bij elkaar. De sponsachtige structuur van het heelal is ontstaan toen stelsels door hun toenemende gravitatie meer materie verzamelden en clusters vormden. De materie in de simulatie is verantwoordelijk voor de structuur en de gravitationele wisselwerking. De donkere materie  energie is verantwoordelijk voor de expansie. “

    Het vernoemen  en rectificeren  van dit gegeven is méér dan waard want deze (foute) stelling geeft een heel ander beeld van het heelal! Dank aan Jan voor zijn opmerkzaamheid.

     

  • Info materiaal voor de nationale sterrenkijkdagen werd afgehaald aan het Cosmodrome. Tijdens de bijeenkomst van Maart  werden de folders en posters uitgedeeld aan de aanwezige leden.

  • Bespreking over de activiteit die we ingericht hadden  naar aanleiding van de zonsverduistering op 20 maart 2015.

  • Betreffende de archiefruimte onder de sterrenwacht: Dirk neemt contact op met de aannemer.

  • In verband met een verhoogde risicofactor werd besloten om de scholengemeenschap niet te betrekken in onze activiteiten tijdens de zonsverduistering.

  • Jan nam de functie van moderator waar, Lambert nam de notulen.

      

Open agenda:

  1. Lichtflitsen op Ceres (Theo)

  2. UFO in Lommel? (Paul)

  3. Draait de maan rond? (Gerard)

  4. Extra info over de temperatuur van zwarte gaten (Jo)

  5. Welke vorm heeft het heelal? (Jan)

  6. Wat is de temperatuur van het heelal?  (Gerard)

  7. Is het heelal eindig? (Gerard)

     De beantwoording van bovenstaande vragen resulteerde in heel wat tekenwerk (met dank aan Jan!), denkwerk , af en toe verbeelding en danspassen (!). Het waren stuk voor stuk boeiende en leerrijke uiteenzettingen, waarvoor dank aan de hele groep! 

  1. De uitleg die we vorige maand toekenden aan het fenomeen “Lichtflitsen op Ceres” bleken toch voorbarige conclusies te zijn. Op dit moment is de sonde Dawn op weg naar Ceres en de beelden die binnenkompen worden beter en beter. We weten nu dat de flitsen reflecties zijn van weerkaatst licht op heldere oppervlaktestructuren. Iemand uit de groep had ook vernomen dat het mogelijk stoomuitbarstingen zouden kunnen zijn als gevolg van sublimatie?  We wachten even tot Dawn korter bij de planetoïde komt en de beelden dan  nét iets duidelijker zijn.

  2. Dit punt werd Paul een beetje opgedrongen, vanwege zijn thuisbasis. Naar het schijnt is er afgelopen week een reportage geweest van iemand in Lommel die een UFO zag en filmde.  We weten nu dat het een geostationaire satelliet was.               

  3. Een volmondig “Ja” op deze vraag en meteen een demonstratie van aardgebonden rotatie door Jan Hermans. Dankzij enkele danspassen van Jan en Gerard weten nu alle aanwezigen dat; ja, de maan draait ook rond haar as en ja, ze is rotatie-gebonden wat wil zeggen dat we van hieruit nooit de achterkant zullen zien en nee, Jan en Gerard hebben(voor zover geweten is) geen dansdiploma!     

  4. Jo bracht nog wat aanvullende info over de temperatuur van de zwarte gaten. Jo wist dat er  niet één soort, maar twee soorten zwarte gaten te vinden zijn in ons heelal. De ene soort kennen we al, die supergrote slokoppen, maar er bestaan ok superkleine zwarte gaten, kleiner dan een atoom. Het zijn deze héél kleine zwarte gaten die superheet zijn. Een afgeleide van onze besprekingen vorige maand.

  5. De vorm van het heelal resulteerde in een bijzonder geanimeerd gesprek met dito tekeningen en verduidelijkingen. We stappen af van het simplistische beeld en wagen ons aan 3D-denkwerk. We zetten de 2D- grafische weergave van de vormingstunnel (van Big Bang tot nu) af tegen 3-dimensioneel denkwerk. Een bijzonder fraaie oefening die ons beeld van het heelal een beetje “duidelijker” maakte.       

  6. De temperatuur van het heelal zoeken we op de thermometer van Kelvin. Op de 2.725 marker meten we de huidige temperatuur van het heelal. Twee punt zeven-twee-vijf Kelvin is koud…….keikoud!!!!

  7. Is het heelal eindig? Een vraag die je heel snel kan beantwoorden met antwoord “Ja”, want eindig in de tijd en “Nee”, want onbegrensd. Hier was meer uitleg nodig. In de vraagstelling werd gerefereerd naar de eindigheid in omvang en dan wordt het een boeiend gegeven. Welke van de drie theorieën ga je volgen?   Steady state, uitdijende heelal of het pulserend heelal?  Elk van deze drie stellingen geeft een ander antwoord op de vraag. We houden het antwoord even achter de hand…… 

    Na een korte pauze werd de beamer opgestart en kreeg de voorzitter het woord voor zijn uiteenzetting over Ruimtepuin.

        

Afval in de ruimte

 

Op 4 oktober 1957 om 22u.48 m.38 s UTC werd de eerste spoetnik gelanceerd door de Sovjet-Unie.

Dit wordt gezien als het begin van het ruimte tijdperk, maar het was ook het begin van de vervuiling van de ruimte. Sinds die tijd zijn er duizenden satellieten van allerlei aard gelanceerd door vooral de Sovjet Unie en de VS. Vooral tijdens de Koude Oorlog werden er langs beide zijden communicatie en spionage satellieten in de ruimte gebracht. Die spionage satellieten waren voorzien van een speciale re-entry module om de gemaakte foto's  terug naar de aarde te brengen, wat ook dikwijls mislukte, waarbij de re-entry module in de ruimte tot ontploffing werd gebracht. Deze techniek werd voor de eerste maal gebruikt in november 1964. Tot nu zijn er ongeveer 5000 satellieten in de ruimte gebracht.

Het ruimte afval bestaat uit: Afgedankte en niet meer werkende satellieten, onderdelen van raketten die gebruikt werden voor de lancering: boosters, brandstoftanks, hitteschilden, gefragmenteerde satellieten en raketonder-delen tgv. een explosie ( tot nu al meer dan 250),fracties van gebotste satellieten (tot nu al meer dan 10).

Enkele voorbeelden: In maart 2000 explodeerde een rakettrap van een Chinese draagraket toe deze een aardobservatiesatelliet in de ruimte probeerde te brengen.In januari 2007 ondernam China bij wijze van militaire krachtmeting een zogeheten Antisatelite missle test, waarbij een verouderde weersatelliet (FY-1C) op een hoogte van 865 km met een raket tot ontploffing werd gebracht. Dit zorgde voor de grootste berg afval in de ruimte die ooit door de mens werd veroorzaakt, waaronder meer dan 2300 stukken groter dan een golfbal. Op 10 februari 2009 kwam een iridium satelliet ( iridium 33) in botsing met een Russische niet meer gebruikte satelliet kosmos 2251

 Enkele cijfers: Meer dan 21.000 objecten groter dan 10 cm, meer dan 500.000 objecten groter dan 1 cm en vele miljoenen objecten kleiner dan 1 cm. Totale massa van alle objecten in de ruimte: meer dan 6500 ton.

 

Slechts 7 tot 8 % van deze massa

bestaat uit nog werkende satellieten.

De grootste stukken die in de ruimte rond zweven verbranden niet of niet volledig als ze terugkeren in de dampkring. Alhoewel de oppervlakte van de aarde voor ongeveer 70% uit water bestaat, gebeurt het toch nog dat zo'n stuk op land en in bewoond gebied terecht komt. De kans om getroffen te worden door een stuk ruimtepuin is nog enkele duizenden malen kleiner dan de kans om getroffen te worden door een blikseminslag.

 Gevaren in de ruimte.

 Het Kessler effect. Het grootste probleem dat ruimtepuin met zich mee kan brengen en waar velen voor vrezen, is het zogeheten 'Kessler effect'. Deze theorie, bedacht eind de jaren '70 door NASA-wetenschapper Donald J. Kessler, die zegt dat de toename van ruimtepuin in lage banen om de aarde een tikkende tijdbom is, aangezien een botsing in de ruimte tussen twee of meerdere ruimtetuigen een heus sneeuwbaleffect van botsingen kan veroorzaken... Als dit ooit zou gebeuren, zouden de nu voor ons meest gewone dingen zoals: GPS, Satelliet TV, internet via satelliet, GSM verkeer over lange afstanden, satellietfoto's voor het weerbericht... volledig weg kunnen vallen. 

ISS: Het ISS heeft in 2014  5 maal een uitwijk manoeuvre moeten uitvoeren om ruimtepuin te ontwijken. Als het ISS door rondvliegend puin wordt geraakt, zou dit catastrofale gevolgen hebben. Tijdens onderhoudswerken aan de Hubble Space telescoop diende men de zonnepanelen te vervangen omdat deze vol inslaggaten stonden. Regelmatig moeten nog werkende satellieten uit hun baan gebracht worden om grote stukken te ontwijken .

 Mogelijke oplossingen:

Men probeert zoveel mogelijk grotere stukken te volgen met radar telescopen en  gewone telescopen voorzien van een CCD-camera.  Zowel NASA als ESA  hebben een onderzoeksteam dat zich alleen met ruimtepuin bezig houdt. NASA wil in 2016 een meettoestel op de ISS plaatsen om de impact van kleine voorwerpen, kleiner dan 1 mm. te meten. Men is nog altijd op zoek naar een afdoend middel om de hoeveelheid ruimtepuin te verminderen. Enkele vb. die onderzocht worden zijn:

Nieuwe satellieten voorzien van een uitklapbaar zeil om die, op het einde van hun leven,  door de aanwezige atmosferische weerstand naar een lagere baan te brengen. Grotere stukken naar beneden halen met kleine raketjes die aan het ruimtepuin wordt vast gemaakt. Door middel van laserstralen het ruimtepuin afremmen waardoor het in een lagere baan komt. De bedoeling is om een stukje ruimtepuin met een brede laserstraal te raken, waardoor een stukje van het ruimtepuin verdampt. Dit verhoogd het volume van het stukje ruimtepuin waardoor het meer hinder ondervindt van de aanwezige atmosfeer, afremt en in een lagere baan komt. Alhoewel lasers al een tijdje bestaan  is dit systeem nog in een prille ontwikkelingsfase. Alle ruimte instanties zijn het er over eens; er moet dringend iets aan het probleem ruimtepuin gedaan worden, maar een echte oplossing is nog niet voor morgen.

Dirk                                                

 

Verslag van de Gedeeltelijke zonsverduistering

Er was al veel over geschreven, 20 maart 2015 – gedeeltelijke zonsverduistering in onze contreien. Zij die op de eerste rij getuige wilden zijn van dit zeldzame natuurfenomeen trokken naar verre oorden. Tony Vanhertum trok deze keer naar de Faeröer-eilanden, in de hoop getuige te kunnen zijn van de totaliteit.  Anderen, het merendeel van de waarnemers bleef binnen de landsgrenzen en hoopten  met z’n allen op een heldere hemel.

 

Hoedanook, op het grasveld naast de school was een flinke delegatie van Noorderkroon neergestreken. De H-alfa kijker van Jo, de Newton van Dirk en Franky, een spotterscope van Dirk en de refractor van Lambert stonden opgesteld en het wachten was op het breken van de overheersende bewolking. Meteen even een interview aan de lokale reporter afgewerkt, links en rechts wat foto’s maken en intussen hoopvol turen naar de plaats waar we de zon hoopten te kunnen zien. De weervoorspellingen werden krampachtig in het oog gehouden, van de ene site naar de andere en terug! Satellietbeelden van onze regio waren vrij duidelijk en  lieten ons nog maar weinig hoop  op verandering. Tijdens de “wachturen”  werd de kijker van Franky gecollimeerd met behulp van de Cheshire collimator van Dirk. Er werden foto’s gemaakt van het plaatselijke wild (bosduiven en een ekster, bezig aan de bouw van haar nest). Enkele bezoekers later werd duidelijk dat deze verduistering aan onze neus zou voorbijgaan. Volharding en het feit dat we alles toch al opgebouwd hadden, maakte dat we met z’n allen de hele cyclus uitgezongen hebben, zonder ook maar één greintje zon gezien te hebben.

 

Was de expeditie helemaal mislukt? Nee, bewolkt of  niet, we hebben effectief drie waarnemingen kunnen doen: 1) tegen het maximum aan om 10.35u werd het merkbaar donkerder. 2) op dat zelfde tijdstip werd het merkbaar kouder en 3) de stroom was NIET uitgevallen. Drie geslaagde waarnemingen!  We kijken uit naar de resultaten van de expeditie van Tony. Met een beetje geluk kan hij straks beelden van een totale zonsverduistering voorleggen.  Fingers crossed! Op onze weblog kan je enkele foto’s van het plaatselijke gebeuren vinden.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Lambert

 

Verslag van de Nationale sterrenkijkdagen 2015.

 

De vooruitzichten waren redelijk goed te noemen. Sommige voorspellers gaven een 5/10, andere dan weer een 10/10. De eerste deelnemer arriveerde om 17.00u aan de sterrenwacht, snel daarna al nummer twee. Omdat door de werkzaamheden aan de toren het grasveld omgeschapen was tot een kraterveld, werd besloten op de kijkers op te stellen op de parking, voor de “skihut”. Een goede beslissing want daar is een behoorlijk stuk van de hemel binnen het bereik. We bouwden onze kijkers op aan de kant van de weg. Straatlampen? Geen last van gehad! Job had al vrij snel de poolster te pakken en kon al beginnen met het uitlijnen van zijn kijker. Na de schemering, het was al donker arriveerden nog verschillende Noorderkroners, waaronder onze voorzitter die ook zijn kijker mee gebracht had.  Job en Lambert hadden zich fotografisch bezig gehouden en Dirk visueel. Jan had een stapeltje HAC’s bij, waarin een reportage van onze eclips-activiteit en een foto van Franky. Alle aanwezigen namen een blaadje mee. We noteerden ook dat in een vorige editie van de HAC een opname van de Orionnevel, gemaakt door Job, verschenen is. We kregen al een eerste voorsmaak van de eclipsreis van Tony en enkele bezoekers werden “geëntertaind”.  Vanaf zonsondergang tot 22.30u was de hemel helemaal open. Na 22.30u ging het bergaf. Bewolking deed zijn intrede en je zag het “grijs” verschijnen. Tegelijkertijd merkten we op dat bepaalde dingen begonnen te bevriezen en deze omstandigheden maakten dat we tegen 23.00u de stekkers er uit trokken.  Het was een leuke avond, veel gelachen, heel mooie maanopnames kunnen maken (Purbachs Cross) en verschillende sets van deepsky-objecten kunnen registreren. Afsluiten deden we met een set sfeerbeelden. Een geslaagde kijkavond. Op naar de volgende!

                                                                                                                                                                            Lambert 

 

19:26 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.