21-03-15

Zonsverduistering 20 maart 2015

Er was al veel over geschreven, 20 maart 2015 – gedeeltelijke zonsverduistering in onze contreien. Zij die op de eerste rij getuige wilden zijn van dit zeldzame natuurfenomeen trokken naar verre oorden. Tony Vanhertum trok deze keer naar de Faroer-eilanden, in de hoop getuige te kunnen zijn van de totaliteit.  Anderen, het meerendeel van de waarnemers bleef binnen de landsgrenzen en hoopten  met z’n allen op een heldere hemel.

 Hoedanook, op het grasveld naast de school was een flinke delegatie van Noorderkroon neergestreken. De H-alfa kijker van Jo, de Newton van Dirk en Franky, een spotterscope van Dirk en de refractor van Lambert stonden opgesteld en het wachten was op het breken van de overheerdende bewolking. Meteen even een interview aan de lokale reporter afgewerkt, links en rechts wat foto’s maken en intussen hoopvol turen naar de plaats waar we de zon hoopten te kunnen zien. De weervoorspelligen werden krampachtig in het oog gehouden, van de ene site naar de andere en terug! Sattelietbeelden van onze regio waren vrij duidelijk en  lieten ons nog maar weinig hoop  op verandering. Tijdens de “wachturen”  werd de kijker van Franky gecollimeerd met behulp van de Cheshire collimator van Dirk. Er werden foto’s gemaakt van het plaatselijke wild (bosduiven en een ekster, bezig aan de bouw van haar nest). Enkele bezoekers later werd duidelijk dat deze verduistering aan onze neus zou voorbijgaan. Volharding en het feit dat we alles toch al opgebouwd hadden, maakte dat we met z’n allen de hele cyclus uitgezongen hebben, zonder ook maar één greintje zon gezien te hebben.

 Was de expeditie helemaal mislukt? Nee, bewolkt of  niet, we hebben effectief drie waarnemingen kunnen doen: 1) tegen het maximum aan om 10.35u werd het merkbaar donkerder. 2) op dat zelfde tijdstip werd het merkbaar kouder en 3) de stroom was NIET uitgevallen. Drie geslaagde waarnemingen!  We kijken uit naar de resultaten van de expeditie van Tony. Met een beetje geluk kan hij straks beelden van een totale zonsverduistering voorleggen.  Fingers crossed! Op onze weblog kan je enkele foto’s van het plaatselijke gebeuren vinden.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Lambert

Noorderkroon zonsverduistering 20-03-2015.jpg

DSC_4633.JPG

DSC_4644.JPG

_LBE2052.JPG

DSC_4630.JPG

Noorderkroon zonsverduistering 20-03-2015 4.jpg

DSC_4646.JPG

20:34 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

16-03-15

Astrofoto's van Job.

Vandaag kwam een mailtje binnen van Job. aan het mailtje zaten een viertal opnames, het resultaat van zijn nachtelijke inspanningen. Job gaf onderstaande info even mee:

" Hier enkele opnamen van mij! De grote M42 is gemaakt met behulp van een 2x convertor op de kijker. M51 is 1uur en elf min.belicht iso500, M104 zijn 20 opnamen van een minuten belicht en de opname van M106 zijn ongeveer idem aan die van M 104.

 

Met de groeten

 

Job.

 

2015-03-09 Bewerkte M42a.jpg

2015-03-12 Bewerkte M51 Uma.jpg

2015-03-12 Bewerkte M104 Crv.jpg

2015-03-013.jpg

19:30 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslagen februari 2015

Na een lichte vertraging (geanimeerde gesprekken over politiek, (what else?)) trok de voorzitter de bijeenkomst op gang door zichzelf als moderator te benoemen, de secretaris “mocht” de notulen nemen, Franky zorgde dat de bestelling van de drank bij de jongedames geraakte, met andere woorden: we waren vertrokken voor een fijne avond sterrenkunde:

Open Agenda:

1)       Ontstaan  van planeten en manen? (Tony)

2)       Botsende sterrenstelsels en de gevolgen? (Franky)

3)       Hoelang duurt een volle maan?  (Lambert)

4)       Vanaf welke leeftijd (heelal) heeft het zin om naar planten te zoeken? (Jan)

5)       Temperatuur van zwarte gaten, een aanvulling op vorige maand.  (Jan)

6)       Lichtflitsen op Ceres,  (Theo)

 Het ontstaan van onze maan; er zijn verschillende theorieën die dit gebeuren trachten te verklaren. Tony twijfelde aan de botsingstheorie die zegt dat onze aarde gebotst zou zijn met een object ter grootte van Mars. We hebben één en ander op het bord uitgetekend, wisselden van gedachten en concludeerden dat onze voorkeur (hoeft daarom geen waarheid te zijn) uitgaat naar de theorie die zegt dat onze maan is ontstaan door het samensmelten van brokstukken die in hun chaotische banen elkaar gevonden hebben en versmolten zijn. Nogmaals, ook dit is niet méér dan een theorie….

 Wat betreft de botsende sterrenstelsels; we hebben Franky gerust kunnen stellen door even aan te halen dat wanneer je botst met een bijna perfect vacuüm, er niks zal gebeuren. Een verduidelijking: sterrenstelsels zijn enorm groot en tegelijkertijd ook enorm “leeg”. Als je kijkt naar onderlinge afstanden tussen sterren, begrijp je de stelling. Is een botsing tussen sterrenstelsels dan helemaal  zonder gevolg? Neen….er zijn wel degelijk gevolgen. In tegenstelling van wat je zou denken zijn dergelijke botsingen niet destructief. Ze zijn net het tegenovergestelde: daar waar twee sterrenstelsels elkaar ontmoeten (botsen) zal hun respectievelijke materie verdichten door de schokgolven. We weten allemaal wat dat wil zeggen: verdichting is gas/stof-concentraties = stervorming , en dat op enorm grote schaal! Is dit nieuw? Neen, wij zitten momenteel op botsingskoers met  de Andromedanevel en het zal niet de eerste keer zijn en zeker niet de laatste!

 Hoe lang duurt een volle maan? Een vraag die verschillende antwoorden opleverde. We plachten te denken dat het ergens zit tussen de 2 en de 8 minuten!

 Vanaf welke leeftijd van het heelal heeft het geen zin meer om naar planeten te zoeken? Deze vraag leverde enkele korte, maar  mooie uiteenzettingen op. Na een snel rekensommetje kwamen we uit op ca 7.5 miljard jaren. Dat wil zeggen dat, als we uitgaan van een leeftijd van 13.7 miljard jaren (leeftijd heelal), we pas 7.5 miljard jaren na de Big Bang de eerste planeten kunnen vinden. Onze gedachtegang werd voornamelijk geleidt door het feit dat je voor de vorming van planten elementen nodig hebt die pas gevormd werden door de Populatie II sterren.

 Jan gaf een korte aanvulling op zijn vraag van vorige maand; de temperatuur van de zwarte gaten. Een document van CERN ging in detail wat betreft de massa en de daaraan gekoppelde temperatuur van zwarte gaten. In het kort gezegd; hoe kleiner een zwart gat, des te hoger de temperatuur en des te sneller de verdamping. We onthielden dat zwarte gaten toch bitterkoud zijn.

 Een lichtflits op Ceres? De gedachten gingen van reflecties, meteoor, enz. We hielden beraad: reflecties van licht op ijsplekken? Hoogst onwaarschijnlijk als je weet dat op een planetoïde grauw en grijs de twee enige kleurschakeringen zijn die je kan vinden. Het albedo van Ceres laat geen reflecties toe. Een meteoor? Zou kunnen, is te verdedigen…..onze voorkeur gaat toch uit naar een inslag van een meteorietje of iets dergelijks.

 Na een korte pauze werd het woord aan Jan Hermans gegeven voor zijn uiteenzetting over:

Kluizenaarsstelsels

 Sterrenstelsels, in dit specifieke geval de drie sterrenstelsels VGS 31b-c-a op een afstand van 300 miljoen lichtjaren, zijn te vinden in een “leeg” gebied, zonder soortgenoten in onmiddellijke omgeving. Hoe kan dat?

 Om dit te kunnen begrijpen moeten we eerst de structuur van het heelal begrijpen. Aan de hand van een “kaart” die WMAP (de COBE-sonde) maakte in het verleden weten we dat het heelal een sponsachtige structuur heeft. Op de knooppunten van die structuren vinden we de clusters van sterrenstelsels. De clusters zijn onderling verbonden door lange filamenten, die op hun beurt weer verbonden zijn door afgeplatte randen. Tussen die randen zien we lege ruimtes, de zogenaamde “voids” (Engels voor lege ruimte). Nu, die voids zijn niet helemaal leeg. Bij een zoektocht vond men een 60-tal kluizenaarsstelsels. Het speciale aan het trio  VGS 31a-b-c is dat ze  op een rechte lijn bij elkaar staan. We zagen één stelsel met een getijdenstaart, een ringstructuur en bestaat voornamelijk uit heel jonge sterren. Er is dus interactie geweest tussen de stelsels ter plaatse.

 Omdat de ontwikkeling en evolutie van sterrenstelsels niet in een kort mensenleven bestudeert kan worden heeft me computersimulaties losgelaten op dit fenomeen. Men gebruikte de vroege structuur van het heelal aan de hand van de achtergrondstraling en de verhoudingen van de donkere materie (26.8%), zichtbare materie (4.9%) en de donkere energie (68.3%).

Overlopen we de evolutie van een stelsel; dieper in de tijd zien we de verschillende stadia van een stelsel en stellen we vast dat het heelal veel homogener is. De stelsels waren kleiner en stonden dichter bij elkaar. De sponsachtige structuur van het heelal is ontstaan toen stelsels door hun toenemende gravitatie meer materie verzamelden en clusters vormden. De materie in de simulatie is verantwoordelijk voor de structuur en de gravitationele wisselwerking. De donkere materie is verantwoordelijk voor de expansie.

 In de computer (simulatie) werden eerst veel deeltjes verspreid geplaatst, zoals die in het prille heelal verzameld waren. Dan moest de aantrekkingskracht zijn werk doen en moest de donkere materie zorgen voor expansie. Enkele van de vele selectievoorwaarden waren de omgevingsdichtheid in de void, stelsels op een rechte lijn, onderlinge afstand (500.000 lj) en de massa van elk stelsel (1/10e Melkweg). De simulatie start bij de Big Bang en zo’n 13.8 miljard jaren later was het resultaat van de simulatie dat het heelal niet altijd even homogeen was. We zien dit als we de tijd afzetten tegen de afstand. Jan projecteerde een mozaïekbeeld dat dit perfect aantoonde. Hetzelfde beeld deed ons naderhand inzien wat er precies gebeurde. Het resultaat van de simulatie was dat alle stelsels na 13.7 miljard jaren op elkaar leken, maar dat de ontstaansgeschiedenis wel erg gevarieerd was.

 Eindconclusie; van de acht kluizenaarsstelsels die gevormd werden, ontstond ongeveer de helft erg recent. De andere helft was al in het prille beginontstaan en had nog nauwelijks enige wijziging ondergaan.  De eindconclusie van dit onderzoek was dat kluizenaarsstelsels zonder uitzondering deel uitmaken van een zeer dunne structuur van donkere materie in de lege ruimte. Dit verklaart de vrijwel rechte lijn waarin ze staan en dat is een typische eigenschap. Ze zijn in feite achtergebleven omdat in de simulatie duidelijk wordt dat de grote stelsels alle materie aan de randen van de lege ruimtes opslokten. Een andere typische eigenschap van dit type kluizenaarsstelsels is dat ze al heel lang bij elkaar in de buurt staan en dat geld waarschijnlijk ook voor VGS 31.

 Jan vond ook nog dat HST, afgelopen augustus in het sterrenbeeld Hydrus (Zuidelijk halfrond) een dwergstelsel gevonden heeft dat nu met de naam KKs 3 in de catalogen zal verschijnen. Het betreffende stelsel heeft heel zijn bestaan alleen gestaan op een afstand van 6.9 miljoen lichtjaar. KKs 3 heeft een massa van 25 miljoen zonmassa’s en bestaat uitsluitend uit sterren waarvan het gros zo’n 13 miljard jaren oud is (Populatie I-sterren). Het stelsel bevat vrijwel geen stof en gas en staat helemaal alleen in de ruimte. Pas op 3.5 miljoen lichtjaren staan nog twee andere kleine stelsels; NGC 55 en NGC 1313. De volgende stelsels liggen dan weer op een afstand van 10 miljoen lichtjaren. Er zijn geen aanwijzingen dat KKs 3  in het verre verleden ooit belaagd werd door andere stelsels en dan door onderlinge botsingen het stelsel leegzogen. Deze gegevens willen zeggen dat KKs 3 al het gas en stof dat het bij de geboorte voorhanden had, ongestoord en in volle isolatie, in sterren heeft kunnen omzetten en verder een eenzaam bestaan heeft kunnen leiden.

 Een méér dan boeiende uiteenzetting, helder en duidelijk gebracht door Jan,  maakte dat we “zagen” wat er met het heelal in de tijd gebeurde, hoe de voids ontstonden en dat leeg niet altijd leeg hoeft te zijn. We begrijpen nu dat, zelfs als de resources extreem laag zijn, er toch nog heel aparte dingen kunnen gebeuren. 

 We bespraken nog even de voorwaarden van een simulatie en de gevaren van het manipuleren van data. Een beeld vormen (de waarden voor een simulatie voorbereiden) wordt in de meeste gevallen gestuurd door een mentale prent die eigen is aan het onderzoek. Aan de andere kant, meten is weten, moet elke simulatie gepaard gaan met data-manipulatie. Enkel uit resultaten van gemanipuleerde data kan je afleiden wat een bepaalde anomalie kan veroorzaken, al dan niet uitsluiten.

                                                                                                                                                       Lambert

 

 Verslag van de kijkavond

Vrijdag, 13 februari 2015; Noorderkroon had een kijkavond op de agenda. Kijken (….wachten) naar de maan en genieten van komeet Lovejoy. Eerste deelnemer kwam toe om 17.00u, ruim een uur voor aanvang! Franky arriveerde als volgende en begon meteen met het opstellen van zijn kijker. Terwijl dit proces gaande was kregen we regelmatig bezoek van feestgangers, al dan niet in beschonken toestand, die in de taverne een verjaardag vierden. Naarmate het donkerder en donkerder werd kwamen méér Noorderkroners opdagen. Samen hebben we ons vergaapt aan talloze deepsky-objecten. De bino’s bleken een héél dankbaar verlengstuk te zijn!  We zochten en vonden o.a. komeet C/2014 Q2 Lovejoy en hebben hele sets foto’s genomen van de komeet en omgeving. Ondertussen kwamen de gekende objecten ook één voor één aan de beurt. Een leuke bedoening!  Terwijl dit allemaal gaande was liep een camera het hele gebeuren non-stop te registreren; 400 opnames van 20s die daarna gestapeld zullen worden in één uiteindelijke opname en timelapse video. Benieuwd wat we daar op te zien gaan krijgen! Tegen 22.00u begon de hemel dicht te trekken zodat we genoodzaakt waren te stoppen met wachten op de maan. Tsja, die maanactiviteiten willen maar niet lukken…..  halve doelstelling bereikt, iedereen toch tevreden!

 Dank aan alle deelnemers, het was een fijne activiteit!

                                                                                                      

 

19:26 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

verslagen februari 2015

Informatie over de jaarlijkse uitstap.

 

De jaarlijkse uitstap van de Noorderkroon is gepland op zaterdag 25 april 2015.  Zoals ieder jaar zal het ook dit jaar opnieuw de moeite zijn, want er staat weer een erg interessant programma op de agenda. Zo zijn er al de nodige afspraken gemaakt voor een bezoek aan de grootste koudwatergeiser ter wereld in Duitland.

De brug van Remagen - die op het einde van WO-2 een cruciale rol speelde bij de bevrijding - staat op de lijst en natuurlijk zal Effelsberg, met één van de grootste beweegbare radioteleskopen ter wereld niet ontbreken.

 

Iedereen mag binnenkort een officiële uitnodiging verwachten, maar we bevelen u aan om 25 april 2015 alvast te reserveren in uw agenda.

 Verslag van de bijeenkomst 23 Januari 2015.

 Open agenda:

 We noteren volgende vragen:

1.       Jan: Hoe heet is een zwart gat?

2.       Jan: Welke kracht veroorzaakt de precessie?

3.       Theo: méér ideeën voor zijn schoolbezoeken?

4.       Fons: wat zijn wormgaten?

5.       Jo: 20 maart 2015 Zonsverduistering. Activiteit van maken?

6.       Dirk: Banen rond de zon, liggen die vast in de ruimte?

7.       Lambert: verzekering voor onze kring.

 

Verzekering: Omdat we een paar experts in ons midden hadden vroegen we de moderator om meteen punt7 te bespreken. Experts Jo en Fons namen de lead in de gesprekken. Onder de opties: richt een vzw op  of neem eens contact met de stadsdiensten; er zou een verzekering bestaan die één en ander vereenvoudigd. Jo zoekt de details betreffende het laatste voorstel. Intussen wacht het bestuur de gebruikersovereenkomst van de nieuwe ruimte af en zal deze als leidraad gebruiken in haar verdere beslissingen.

 

Hoe heet is een zwart gat? Met deze vraag kwamen we terug op de juiste volgorde van de open agenda. We bekeken heel even het scenario van stervorming: gaswolk stort in door zwaartekracht – druk en temperatuur stijgen -  kritisch punt – kernfusie – ster is geboren!  Zwaartekracht is hier een belangrijk gegeven.  Terug naar osn zwart gat: hier heerst een enorme zwaartekracht en druk, maar…..alles zit zo intens op (in-) elkaar gedrukt dat er geen ruimte meer is om atomaire trillingen toe te laten. Geen trilling  = geen temperatuur, dus…..een zwart gat is koud, héél koud. We vonden dat de enige temperatuur die voorkomt afkomstig is van de Hawkingstraling en dat is weinig, héél weinig. Dus, een zwart gat is bitterkoud!

 

Welke kracht veroorzaakt de precessie? Deze vraag werd redelijk snel van een antwoord voorzien: zwaartekracht is verantwoordelijk voor de precessie.

 

Méér ideeën voor Theo’s schoolbezoeken was een ander item dat ook een waterval aan voorstellen opleverde. Enkele tips die we noteerden: google inschakelen, bezoek een de website van Urania.be, maak eens een kartonnen schaalmodel van de Space Telescope, bouw waterraketten, camera obscura, solargraphy , Lees een s” De Amateur-astronoom” van wijlen  Patrick Moore. Inspiratie genoeg!

 

Wormgaten zijn bizarre dingen. Ze zijn louter theoretisch en moeilijk te verwoorden. Lambert deed een poging aan het bord om één en ander te visualiseren, met de opmerking dat zijn weergave van de theorie heel rudimentair is. Om wormgaten te kunnen begrijpen moet je wel heel sterk zijn in denken in meerdere dimensies en dat is weinigen gegeven! Wormgaten zijn lussen in de vervorming van de tijd-ruimte continuïteit. Heel zware massa’s (en daar komen weer de zwarte gaten op de proppen) “kunnen” het vlak (in ’t Engels klinkt dat heel mooi “the fabric of space”) zodanig vervormen en ombuigen dat we plaatselijk een “kortsluiting” kunnen krijgen die dan gezien kan worden als een “binnenweg”. Moeilijk te verwoorden, gaat ietsje simpeler op een bord, maar het blijft moeilijk! Hopelijk ging Fons de nacht in met iets méér inzicht in dit thema?

 

Zonsverduistering van 20 maart 2015 werd aangebracht door Jo die liet weten dat dit de laatste kans in ons leven is om plaatselijk een zonsverduistering mee te maken. Van 09.00u tot 12.00u zal de zon, vanuit onze contreien, de hele cyclus doorlopen en op het maximum van de verduistering 80% bedekt zijn.  We kijken nog even hoe of wat we met deze gebeurtenis omgaan. Komt er een Noorderkroon-activitieit of wordt het een individuele actie? We houden je op de hoogte.

 

Liggen banen van objecten rond de zon vast in de ruimte? De vraag van onze voorzitter beperkte zich niet tot planeten en manen, maar ging verder. Meer specifiek, het gedrag van kometen. Jan wist (en tekende uit) dat wanneer kometen uit de Oortwolk of de Kuiper gordel getrokken worden, ze op weg naar de zon versnellen. Dat ze hun hoogste snelheid hebben bij de kortste nadering van de zon, dan omgezwiept worden, maar……de komeet had al van haar vertrek uit de plaats van origine (Oort of Kuiper) een eigenbeweging met zich mee heeft. Ondanks het trekken van de zon en dank zij haar eigenbeweging zal de komeet zich in een bepaalde baan gaan nestelen. Dat kan een kortperiodieke baan zijn, een langperiodieke baan zijn, kan een parabolische baan zijn of  een hyperbolische baan. Andere factoren (Jupiter is een héél belangrijke factor) maken dan weer dat een baan wel voorspelbaar is, maar per definitie NIET vast ligt in de ruimte.

 

Na een korte pauze gaf de moderator het woord aan de spreker. Lambert bracht zijn relaas over de nieuwste ontwikkelingen over de landing op  komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko:

 

 Rosseta.

 
 
Het verhaal van Rosetta is geen nieuw verhaal, we hebben in 2009 al aandacht besteedt aan deze missie en kunnen nu het vervolg geven, maar niet zonder eerst even terug te blikken naar wat voorafging. Met de volgende woorden begon het verslag van februari 2009….Rosetta., nog een geplande komeetontmoeting. Let wel: De sonde is al even geleden gelanceerd en is nu op weg naar een rendez-vous met komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Rosetta werd gelanceerd door ESA-vlucht V138 (Ariane 5) vanaf het European Space Centre, Kourou, Frans Guyana, 

 

Het project “Rosetta” is het eerste project dat als doel heeft een Orbiter in een baan om een komeet te brengen en er effectief op te landen met een kleiner tuig, de lander. Deze missie zal resulteren in de meest gedetailleerde studie aan kometen, ooit. De Rosetta lander zal men loslaten met als doel een afdaling naar komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko.  Doel van de lander is het maken van een heel gedetailleerde analyse van de komeetkern en het oppervlak.

De minimumduur van de missie is 65 uren, maar de operaties kunnen uitgebreid worden tot enkele maanden. Sommige instrumenten zitten onder een “kap” die je kan vinden onder de zonnepanelen. Een antenne stuurt de gegevens van het komeetoppervlak via de Orbiter naar de aarde. De Lander heeft 9 experimenten aan boord, samen goed voor 21 kg instrumenten. Naast deze experimenten is er ook een boorsysteem meegenomen om monsters van de komeet te kunnen nemen.

 

De radiocommunicatie tussen Rosetta en de aarde maakt gebruik van een recent ontwikkelde “deep-space-antenne”. Deze schotelantenne werd gebouwd door ESA in New Norcia ( in de buurt van Perth), Australië. Operatoren van de firma Xantic bedienen de schotelantenne.

 

Komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko is klein (4 km), bijgevolg zal de gravitationele pull die ze uitoefent miljoenen keren zwakker zijn dan hier op aarde.  Om deze redenen zal de Rosetta-lander neerdalen met een snelheid van een wandelaar. De Lander zal wel gebruik moeten maken van een harpoen, om te voorkomen dat de Lander bij contact zal terugveren en verdwijnen in de ruimte. Rosetta zal de komeet ontmoeten op een afstand van 675 miljoen km van de zon. De zonnecellen in de zonnepanelen van Rosetta zijn gebaseerd op nieuwe technologieën. Dankzij deze vernieuwing is het mogelijk een missie uit e voeren voorbij de planetoïdengordel en dan slechts gebruik makende van zonnelicht. Tot nu toe maakte men gebruik van nucleaire krachtbronnen. De nieuwe zonnepanelen maken dat Rosetta kan opereren op een afstand van 800 miljoen kilometer van de zon. Het licht ter plaatse is nog maar 4 % van hetgeen wij hier ontvangen. Deze technologie kan toegepast worden in toekomstige deep-space-missies. Sommige van de systemen nodig om de interne temperatuur van het vaartuig te regelen zijn een ander voorbeeld van technologische vernieuwing. Temperatuur is een kritiek gegeven bij deze missie. Wanneer Rosetta kort bij de zon is zal er risico voor oververhitting zijn. Men gaat dit tegen door gebruik te maken van o.a. radiatoren en louvres.

 

Rosetta zal na lancering in 2004 op weg gaan naar de buitenste regionen van ons zonnestelsel.

De komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko is een grote, vuile sneeuwbal die elke 6,6 jaren om onze zon trekt. Verder is er weinig geweten over deze komeet. De moeilijkste fase van de onderneming zal gebeuren in mei 2014. Rosetta zal de snel bewegende komeet naderen en moet afremmen. Het afremmen moet de sonde kort bij de komeetrand brengen. Omdat de camera’s aan boord nog niet actief zijn moet men heel zeker zijn van de verkregen data en berekeningen, afkomstig van de grondwaarnemingen. Op 5 augustus 2008 vloog Rosetta voorbij planetoïde 2867 Stein. Kortste nadering was 800 kilometer.  Stein is een planetoïde met een diameter van slechts 5 kilometer. Na deze waarneming (er staan nu al massa’s beelden op het internet van deze ontmoeting) gaat Rosetta verder op haar missie. Verder de diep -ruimte in op zoek naar haar doel en op zoek naar de samenstelling van een brok oermaterie in de vorm van een komeet. Rendez-vous in 2014…..nog even wachten…..

 

 2014: Moederschip Rosetta verstuurt data die het ontvangt van lander Philae naar de aarde.  De gegevens leggen de half miljard kilometer met de lichtsnelheid af, en doen er ongeveer 28 minuten over. Erg snel gaat het niet: data wordt verstuurd met 28 Kbps, vergelijkbaar met een internetmodem halverwege de jaren negentig. Het verzenden van een foto vergt daardoor alleen al enkele minuten. Uit data die is verstuurd door onderzoeksinstrument Mupus blijkt dat de eerste landing  gemaakt werd om 16.33 uur - het geplande moment, en op exact de geplande positie. Daarna is Philae terug gestuiterd tot mogelijk 1 kilometer hoogte.  Hij landde ongeveer twee uur later om 18.26 uur opnieuw, en stuiterde nog eens, hing zeven minuten in de lucht en landde weer om 18.33 uur.

 

Hoe lang de komeetlander het uithoudt, is onzeker. Ruimtevaartorganisatie ESA liet weten tijdens een persconferentie dat het ruimtevaartuig vermoedelijk aan de rand van een krater staat.  Philae ontvangt ongeveer 1,5 uur zonlicht per dag, terwijl op 6 tot 7 uur was gerekend. De lander heeft accu's aan boord die het 60 uur kunnen uithouden. Net voor touchdown moest het “Cold Gas System” afgaan. Een uitstoot van stikstofgas aan de bovenzijde om de kracht van het harpoeneren te counteren. De wassen zegels van de gasflessen konden niet doorbroken worden, waardoor harpoenen en grondankers hun doel misten. Resultaat: Philae stuiterde tweemaal terug de ruimte in Bij het derde contact stond de lander op de komeet. Slechts twee van de drie “poten” maken contact met het oppervlak. Het activeren van de grondboor bracht de sonde een viertal cm hoger en dat bracht meteen iets meer licht op de zonnepanelen.

 

Na een laatste zending van data was het batterijniveau zo laag dat Philae zichzelf in winterslaap zette. Doordat Philae bij de landing drie keer van het oppervlakte van komeet 67P is gestuiterd, staat hij niet stabiel en niet op de juiste plaats.  De wetenschappers wisten, na berekeningen, ongeveer waar de lander op de komeet staat.  Ze wisten dat slechts twee van de drie poten van Philae goed vast zaten in de bodem en dat de lander pal in de schaduw van een rotswand was komen te staan.  Eén en ander betekent dat de zonnecollectoren niet genoeg stroom krijgen.

 

15-11-2014; 02.50u De Europese komeetverkenner doet het voorlopig niet meer. De accu van de Philae is vannacht zo goed als leeg geraakt.  Alle instrumenten aan boord zijn daarom uitgeschakeld. De Europese komeetverkenner kon gisterenavond nog een paar uur onderzoek doen.  Om zo veel mogelijk energie te krijgen, heeft de vluchtleiding de lander  35 graden laten draaien, zodat meer zonnecellen in het licht staan.  Philae heeft tijdig alle wetenschappelijke gegevens kunnen doorsturen. 90% van de missie is al geslaagd. Maar…….Men hoopt dat bij het naderen van de zon de batterijen méér opgeladen raken en dat Philae uit z’n “coma” gehaald kan worden. Het is dan augustus 2015! 

 

December 2015, de komeet heeft net haar kortste afstand tot de zon achter de rug en is terug op weg naar de uiterste diepte van het zonnestelsel.

                                                                                                                                                                         Lambert

17:45 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |