04-07-14

verslagen juni 2014

Verslag studiebijeenkomst 6 juni 2014

 Dirk verwelkomde iedereen en opende de bijeenkomst. Job nam de taak van moderator op zich en Franky was bereid wat nota’s te nemen voor het verslag.

 

Administrativa:

Er waren geen administratieve dingen te melden, behalve het reeds gekende nieuws dat de gemeenteraad het budget voor een nieuwe lokaal heeft goedgekeurd.

Verslag vorige vergadering

Het verslag werd zonder op- of aanmerkingen goedgekeurd.

 Vragen op de open agenda:

Jan:     

  1. Kunnen we even van gedachten wisselen over een kijker op de sterrenwacht?
  2. Mogen we de volgende jaren weer een Maunder minimum verwachten?
  3. Waarom kan er materie ontsnappen uit zwarte gaten als de aantrekkingskracht zo hoog is dat zelfs licht niet kan ontsnappen?

Franky:

  1. Waarheen gaat de volgende busreis?

Theo

  1. Waar is de meteorenregen gebleven die was voorspeld?

Tony:

  1. Is Pluto de grootste van de dwergplaneten?

Jo:

  1. Werking solargraphy

 

1.      Nu de goedkeuring voor het nieuwe lokaal er is  werd even van gedachten gewisseld over een vaste kijker-opstelling. Tony gaf te kennen dat hij zijn kijker tegen een schappelijke prijs aan de vereniging wil verkopen. Het voorstel werd unaniem interessant gevonden. Verdere afspraken met Tony volgen.

  1. Mogen we de volgende jaren weer een Maunder minimum verwachten?

Jan had op internet gelezen dat er 8 of 9 kleine zonnevlekken te zien waren. Volgens 2 zondeskundigen (Amerikanen) zal de zonnecyclus over een tweetal jaar verminderen en komt er een mini-ijstijd zoals 500 à 600 jaar geleden. Vermoedelijk is dit bericht gebaseerd op de 11-jarige cyclus die momenteel stilaan afloopt en is het geen nieuw gegeven.

  1. Waarom kan er materie ontsnappen uit zwarte gaten?

Door de enorme aantrekkingskracht kan een zwart gat alleen maar perfect rond zijn en kan er zelfs geen licht uit ontsnappen. Toch werd onlangs materie-uitstoot gemeten in de vorm van jets. Dit gebeurt ook bij neutronensterren waar materie bij de polen ontsnapt. De oorzaak zit bij de enorme snelle rotatie van het zwarte gat dat hierdoor een enorm sterk magnetisch veld ontwikkelt. Omdat bij de polen de veldlijnen naar binnen buigen kan hierlangs materie ontsnappen.

  1. Waarheen gaat de volgende busreis?

Franky had het idee om eens naar het Euro Space Center te Transine te gaan, maar er kwamen nog andere voorstellen zoals Effelsberg – Planetarium in Amsterdam –Omniversum in Den Haag. We hebben nog even tijd en intussen zoekt Jan wat extra informatie op.

  1. Waar is de meteorenregen gebleven?

Op de vorige kijkdag waren er in de nacht omstreeks 2 uur een 30- tot 50-tal meteoren voorspeld, maar er waren er maar enkele te zien. Deze voorspelling was gebaseerd op een eerste passage die uitsluitend op berekeningen steunde en helaas lager uitviel dan verwacht.

Lambert wist wel dat er in Kapellen die nacht toch een vuurbal werd waargenomen.

  1. Is Pluto de grootste van de  dwergplaneten?

Aanvankelijk werd aangenomen dat Pluto het grootste object was van de dwergplaneten, maar in 2006 werd de dwergplaneet ‘Eris’ aan de lijst toegevoegd. Eris bevindt zich in de Kuipergordel en heeft een geschatte diameter van 2326 km; dus ongeveer 5% groter dan Pluto.

Pluto was aanvankelijk ook de verst verwijderde dwergplaneet, maar toen Sedna werd ontdekt moest Pluto deze titel aan Sedna overlaten. Een nieuw onderzoek onttroont nu Sedna omdat onderzoekers melden dat ze in 2012, op nog grotere afstand van de zon, de dwergplaneet “2012 VP113” ontdekt hebben. Hoeveel nieuwkomers mogen we nog verwachten?

7.      Hoe werkt solargraphy?

Jo had wat materiaal meegebracht uit het experiment dat hij samen met zijn dochter uitvoerde om de zonshoogte in beeld te brengen. We kregen een verhelderende uitleg hoe dit werkte. Alle voorbereidingen gebeuren in een verduisterde ruimte.

Neem een leeg blikje van cola of iets dergelijks en plak er aan de binnenkant fotopapier in. Ge plakt het blikje volledig toe, maakt er een gaatje in zo groot als een kopspeld en hangt dit dan in zuidelijke richting op een plaats waar de zon er behoorlijk lang op kan schijnen. De zon werpt het licht door het gaatje en brandt banen in het fotopapier. Laat de blikjes lang genoeg hangen, liefst een half jaar (bv. van 21 december tot 21 juli of andersom). Door het blikje lang genoeg te laten hangen wordt de verandering van de baan duidelijk. Na die tijd wordt het blikje geopend in een verduisterde ruimte en wordt een scan gemaakt van het fotopapier.

De resultaten werden door Jo getoond en waren verbluffend. Prachtige beelden van de ingebrande banen die duidelijk variëren in hoogte. Ook de beelden van de omgeving staan er duidelijk en goed herkenbaar op. Volgens Jo geeft de diameter van een colablikje de beste resultaten.

Het is een mooi en interessant experiment dat vrij eenvoudig door iedereen kan worden overgedaan.

 

Na de pauze kregen we van Lambert het verhaal over de bouw van zijn sterrenwacht.

 

De bouw van een sterrenwacht.

 Zoals we allemaal weten heeft Lambert al heel wat nachtelijke uren van waarnemen in het veld op de teller staan. De kijker in de auto laden, opstellen en afstellen in het veld heeft altijd een bepaalde tijd nodig. Per sessie gaat er een uurtje of twee effectieve waarnemingstijd verloren. Hoogste tijd om hier iets aan te doen!

 Het idee om een eigen sterrenwacht op te richten kwam tussen Kerst en Nieuw 2013. Lambert maakte een draaiboek en ging aan de slag. Eerst bepalen wat de wensen waren: liefst een koepel, geen  muren want dan is een stukje horizon weg…..de keuze viel op een ScopeDome, Poolse makelij. Het zoeken van een dealer ging vrij snel. Astromarket, de leverancier van Lambert’s astro-spullen zou kunnen leveren. Er werd snel een offerte uitgeschreven en de bestelling ging richting Polen. Al vrij snel kwam de melding dat er problemen waren met het leveren van de gevraagde koepel, de versie V2.5 (een 3 meter koepel mét deur) Eén en ander werd opgevangen door de gloednieuwe versie V 3, een meer geavanceerde constructie. Lambert ging voor de volledig geautomatiseerde sterrenwacht.

 Eind januari 2014, de koepel gaat in productie en grondwerken beginnen. Eerst werd de grondplaat uitgezet, de zuil voor de kijker geconstrueerd en aansluitend geplaatst. Het storten van de grondplaat (6000 kg) en het aanstorten van de zuil gebeurde op één zaterdag-namiddag. Op 6 uren tijd was de klus achter de rug (beton handmatig aangemaakt = goed voor de rug!) In week 5 kwam het bericht “Uw koepel gaat op transport”. Op transport gaan kan op twee manieren; oftewel wordt de ScopeDome aangeleverd als bouwpakket (waarvoor gekozen werd) ofwel wordt hij compleet geïnstalleerd geleverd, maar dan komen de transportkosten op 20 euro per kilometer (afstand is 900 km). Zelf  opbouwen wil zeggen dat je de koepel volledig kent, dat heeft altijd zijn voordelen (en is een pak goedkoper!).

Week 6: de koepel arriveert in Lanklaar. De bouw kon onmiddellijk beginnen want de grondplaat was intussen al 100% uitgevlakt met egaliseermiddel. Dit is het belangrijkste punt tijdens de constructie. De ScopeDome “loopt” over sleepcontacten en het is heel voornaam dat de ondergrond 100% vlak is.

Bij het uitpakken van de goederen werd  al snel duidelijk: Scope Dome V3 is aanmerkelijk complexer en beter uitgevoerd dan de oude V2.5! Meer montagestappen, geen hinderlijke elektrische leidingen, want sleepcontacten! Tandwielen  ipv drukrollen en een meervoudige loopring. De assemblage van de loopring ging vrij goed, het zeer uitgebreide stappenplan werd zeer strikt gevolgd en dat wierp zijn vruchten af. Aan de hand van beeldmateriaal werden alle fasen van de constructie zichtbaar gemaakt. De werken in de binnenkant van de koepel kwamen ook aan bod, De koepel wordt aangestuurd door twee motoren, één voor de koepel en één voor de shutter (opening waar de kijker doorheen kijkt). Het geheel wordt gecommandeerd door twee units; de Dome Controller en de Shutter Controller. Beide units werken via Wi-Fi met elkaar, kunnen via een afstandsbediening werken of, en dan komt de volle automatisatie aan bod, aangestuurd door de bewegingen van de kijker. Twee frequentieregelaars  maken dat de snelheden die de koepel en de shutter nodig hebben geprogrammeerd kunnen worden. Aanloopmoment, snelheid, afremming: alles is te programmeren teneinde de meest “gladde” beweging te kunnen realiseren. Eén en ander wil zeggen dat, wanneer de kijker naar links (of rechts) gaat, de koepel deze beweging zelfstandig zal volgen. Een ander aandachtspunt waren de elektrische aansluitpunten voor de randapparatuur: in de sterrenwacht zijn 24 aansluitpunten. Lijkt veel, maar dat is slechts schijn.  Van de 24 aansluitpunten zijn er slecht drie onbestemd en kunnen gebruikt worden om onvoorziene dingen aan te sluiten.

Er was ook aandacht naar beveiliging. Niet alleen stormbeveiliging door middel van acht speciale brackets, maar ook een drievoudig anti-inbraak alarm met twee sirenes en één zwaailamp én camerabewaking. Er werd (grond-) LED-verlichting aangebracht, de kijker werd opgebouwd, koppelingen tussen de verschillende units werd gerealiseerd en op 18 maart 2014 was er “first light”, de sterrenwacht is inzetbaar! Programmatie van de kijker-koepel is voor deze zomer voorzien. Lekker relaxed in het zonnetje zal de laptop aan de Dome Controller gekoppeld worden en de tuning-programma’s kunnen dan lopen. Aansluitend zal de koppeling van de kijker naar de ScopeDome gelegd worden en dan is de ScopeDome eigenlijk één grote robot geworden. De kijker commandeert de koepel, geen omkijken meer naar! En dat was nu net de bedoeling van de hele opzet. Thuis komen van het werk, op een knopje drukken en de sterrenwacht gaat open. De kijker staat , volledig afgesteld, klaar en er kan meteen begonnen worden met waarnemen of fotograferen. Is de waarnemer moe, dan is het weer op het knopje drukken, de boel sluit zich automatisch af, alarm opzetten en slapen! Er wordt geen minuut tijd verloren, beter nog……korte sessie zijn te allen tijde mogelijk!

 Aansturing van de kijker wordt gedaan door  gebruik te maken van het ASCOM-platform van “The Sky X  -  Serious Astronomer” van uitgever Software Bisque. Een automatische koepel wil zeggen dat je mogelijkheden hebt. Mogelijkheden wil zeggen dat je keuzes moet maken: Keuzes maken! Ga je semiautomatisch of volautomatisch?  Ben je de operator of ga je remote (op afstand) werken?  Ga je op afstand werken dan moet je een wolkensensor of een regensensor installeren. Fotografie; ga je voor DSLR-sturing met filterwiel of CCD-sturing? (of beide?). De verdere uitbouw van een volautomatische koepel is afhankelijk van de individuele wensen van de waarnemer. Feit is; met de ScopeDome full package kan je elke weg bewandelen, alles is voorhanden!

 

Lambert sloot zijn uiteenzetting af met de vraag “Nooit meer op move?”. Het antwoord kwam in beeldvorm: Jawel, nog steeds op verplaatsing, maar dan met de 25 cm Schmidt-Cassegrain (heb ik nog steeds!). Het verhaal werd afgesloten met de groepsfoto van RACA 2014  op het Observatoire Centre Ardenne te Grapfontaine.

 

Clear skies!!!!                                                                                                             Lambert

 

ECLIPSREIS 2015

 

Op 20 maart 2015 vindt er een totale zonsverduistering plaats waarvan het totaliteitspad over de Faroëreilanden loopt. Om dit fenomeen te kunnen meemaken organiseren Reispunt, volkssterrenwacht “Urania” en hun lokale partner - van 14 t/m 23 maart 2015 - een tiendaagse cruise naar de Faroëreilanden, met als hoogtepunt de totale zonsverduistering.

Een eigen autocar voert de deelnemers vanuit België naar IJmuiden. Vanaf IJmuiden vertrekt op 14 maart om 17h00  het cruiseschip MS Princess Seaways en vaart met een tussenstop te Newcastle (bezoek Hadrian’s Wall) naar de Faroëreilanden. Met de bus worden ter plaatse uitstappen gemaakt. Geïnteresseerden nemen best snel contact met de volkssterrenwacht “Urania” te Hove, want er zijn slechts een beperkt aantal plaatsen ter beschikking. Voor meer informatie kan u terecht op de website van volkssterrenwacht Urania. Contactpersoon voor deze activiteit is Werner Hamelink.

 

Adressen:

Volkssterrenwacht Urania                             Werner Hamelinck

Mattheessensstraat 60                                               GSM +32 475 29 11 59

2540 Hove                                                     wh@urania.be

Tel. : 03/4552493

Fax : 03/ 4542297

http: // www.urania.be                                                               Bericht toegekomen via Tony.

 

Verslag van de kijkavond

Vrijdag, 20 juni 2014, we verzamelden om 21.00u aan het Michielshof om dan in groep naar de Gastelse Heide te trekken. Job, Lambert, Tony, Jo en Jan; dat waren de deelnemers die erin geloofden dat het zo opentrekken. Na het uithalen van de 20 cm Cassegrain van Tony was het verzamelen geblazen op de parking aan het Langbos aan de Gastelse Heide. De kijkers werden opgebouwd, een woordje gewisseld met de plaatselijke bevolking (“let op, er zitten wilde zwijnen in de buurt!”) en gewacht tot de eerste referentiesterren kwamen opduiken. Arcturus was het eerst zichtbaar, onmiddellijk daarna Mars en het afstellen kon beginnen. Tony werkte visueel, Job en Lambert fotografisch. Aanvankelijk leek de hemel wisselvallig bewolkt te zijn, maar na middernacht genoten we van een vrije hemel die toch net donker genoeg was om mooie opnames te maken. We hebben ons gefocust op de echt zuidelijke objecten zoals de Lagunenevel, de Trifidnevel en de Omeganevel. Je moet je kans grijpen als die zich voordoet! In het holst van de nacht, en daar kwam de waarschuwing van pas, ineens een charge in het bos. Op een meter of 20 van ons af chargeerden een troep everzwijnen. Ineens een hoop herrie met getrappel, brekende takken en geknor. Best indrukwekkend, zo in volslagen duisternis! Altijd leuk de natuur te mogen genieten in andere omstandigheden.  Hoedanook, herrie kunnen we best missen, dus even met de lamp de omgeving verkend en na vaststelling “all clear” weer gewoon verder met “werken”. Werken? Ja, “werken”,want er is weinig of geen tijd te verliezen tijdens de op één na kortste nacht (de kortste nacht, da’s de 21e, hé). Voor je het weet breekt de dageraad aan en dat gaat snel, héél snel.

 

 De laatste deelnemers besloten, onder druk van opkomende maan en aan de andere kant het inzetten van de schemering, te stoppen rond 03.00u en huiswaarts te keren. Bedje in om 04.00u, content want ’t was een fijne nacht!

 

                                                                                                                                       Lambert

~        Kwartaalagenda:

 

nuari 2012011aprilaApJulij jJuli 2014.    

 

Studiebijeenkomst: zomerstop

 

Kijkavond:   ZON-dag, een sessie zonnewaarnemingen voor publiek

Wanneer:      Zaterdag, 5-07-2014  vanaf 14.00u aan de sterrenwacht

Op het programma: alles wat betreft zonnewaarnemingen! 

 

 

nuari 2012011FebruarifebNovemberNMei Augustus Augustus 2014.

 

Studiebijeenkomst: zomerstop

Onderwerp:

 

Kijkavond:  15-08-2014   Perseïden

Wanneer:   vanaf 22.00u aan de sterrenwacht 

Op het programma: waarnemen van meteoren, satellieten, e.d.

 

September 2014.             

 

Studiebijeenkomst:  5 september 2014

Aanvang: 20.00u in het Michielshof

Onderwerp :    Open agenda &  De maan in al haar aspecten.  LBe  & Jan

 

Kijkavond:  19-09-2014

Wanneer:   vanaf 20.00u aan de sterrenwacht 

Op het programma: kijken naar allerlei deepsky-objecten

 

 

Fijne vakantie!!

15:31 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |