30-06-13

Observatoire Centre Ardenne & Panstarrs-ISON

Verslag van de vergadering mei 2013

24 mei 2013, Noorderkroon en Aquila houden hun 8e gezamenlijke bijeenkomst. Na de verwelkoming door onze voorzitter kregen alle aanwezigen (20 personen) een drankje aangeboden door Noorderkroon. Toen eenmaal ieder voorzien was van drank was het aan Noorderkroon om de spits af te bijten. We hadden van tevoren geen agenda’s uitgewisseld en het thema van elke vereniging was dus een verrassing voor iedereen. Lambert had een presentatie gemaakt over de driedaagse astro-uitstap in Grapfontaine en deze in film-vorm gegoten. Kwestie van zelf te kunnen genieten van het moment. Rudi van Bommel, voorzitter van Aquila, zat met een luxe-probleem: twee uiteenzettingen en de keuze wat te brengen. Rudi koos voor “Panstarrs & ISON. Om het geheel compleet te maken: Lambert had dit ook al helemaal uitgewerkt en voorbereidt, doch besloot één week voor de bijeenkomst om toch iets anders te doen want het risico op “dubbellopen” was heel reëel. Lambert en Rudi hebben afgesproken om volgend jaar toch te synchroniseren; voorkomen is beter dan genezen!

 Noorderkroon in OCA, de 1e RACA.

 Voordat Lambert zijn filmpresentatie op de aanwezigen losliet was er eerst een korte inleiding. Wat is OCA? OCA staat voor Observatoire Centre Ardenne en RACA is niets meer of minder dan Rencontre Astronomique Centre Ardenne, een astronomische bijeenkomst in Centre Ardenne.

 Lambert schetste eerst hun bewegingen naar het buitenland, op zoek naar donkere nachten. Tijdens die expedities passeerden ze meerdere malen het dorpje Grapfontaine. In Grapfontaine, Lambert wist het al een hele poos, staat de allereerste volkssterrenwacht in het Franstalige gedeelte van ons Belgenland. Eind vorig jaar werd, middels netwerken, contact gelegd met de medewerkers van de sterrenwacht en al heel gauw werd vastgesteld dat hier een enorm potentieel te vinden was. Nog voor de 1e RACA bekend gemaakt werd kreeg Lambert al een uitnodiging om actief deel te nemen aan een driedaags astro-event. Natuurlijk hoefde dit slechts éénmaal gevraagd te worden en meteen waren de eerste inschrijvingen een feit! Job zou met Lambert meegaan, voor de volle drie dagen, met tent! Er werden heel intensief voorbereidingen getroffen zodat niets, maar dan ook niet fout kon lopen. Lambert toog zelfs op 2 april naar Grapfontaine om terplekke een beetje te scouten en testopnames te maken.  De verwachtingen werden opgeschroefd! Om één en ander te visualiseren was er een volledig visueel reisverslag gemaakt met alle ups en downs van de expeditie. De opbouw van de kijkers van de Noorderkroners, een totaalbeeld van alle aanwezige optiek en natuurlijk een heel uitgebreid fotoverslag van de sterrenwacht zelf. De geplande activiteiten overdag: er was een meer dan volle agenda en alle activiteiten werden in beeld gebracht. Zelfs de reportage die TV Luxemburg in het veld opnam en dezelfde avond nog uitzond werd geprojecteerd. Grappig aspect: de namen van Job en Lambert, die werden geïnterviewd werden abusievelijk omgewisseld. Goed voor een hilarische noot; we reizen graag incognito!! Sterrenkundige resultaten van de expeditie hebben we niet kunnen genieten omdat de drie nachten  quasi volledig in de wolken gehuld waren. Omwille van de presentatie werd er een cineastische draai aan gegeven en werden de opnames van de expeditie “Grandpre 2012” getoond onder de noemer “wat hebben we gemist?”. De enkele zeldzame momenten dt we wel met de kijker konden werken gaven ons een geweldige boost. Enkele voorbeelden: M13 in het beeldveld van een 12” RC? Je kijkt er zo goed als helemaal doorheen. Bolhoop M3, hetzelfde verhaal en dat in een zee van omliggende wolken. Elke ster, messcherp opgelost, een ongezien beeld! Dat schreeuwt om meer. Heel graag hadden we los gegaan op verre sterrenstelsels en exotische nevels. Een andere keer…..  De eindevaluatie, ondanks het gemis van het echte waarnemingswerk, was dat beide heren méér dan tevreden huiswaarts en bij thuiskomst spontaan het volle lidmaatschap van OCA hebben aangenomen. Kwestie van vooruit kijken J.

 Het hele verhaal mocht op veel bijval rekenen. Na de film kwamen behoorlijk wat vragen uit het publiek. We hebben even tijd besteed aan het fenomeen “Astrofotografie” en hoe dit te zien. Lambert en Job hebben een heel eigen visie en proberen in een single shot de meest optimale foto te maken. In tijden van stacken, stretchen, Hubble pallet en fotoshoppen is het de vraag waar de lijn getrokken moet worden. Wanneer is een beeld  een reëel beeld? Wat kan en wat kan niet? Onze overtuiging is dat je eerst en vooral je configuratie moet optimaliseren. Het maximum er uit halen, dan pas de foto aanpakken! We hebben uitdrukkelijk gezegd dat dit onze overtuiging is, met alle respect voor de astrofotografie die bits en bytes verzameld om deze uiteindelijk te combineren in een veelkleurig beeld. Elke discipline zijn plaats en, ja…… er zijn heel kundige amateurs bezig met deze wijze van fotograferen en ja, hun resultaten mogen best gezien worden. Het is enkel een zaak van discipline om alles binnen de aanvaardbare perken te houden! Daags na de vergadering troffen Job en Lambert de bouwer van de Mesu-montering op ATT (zie elders in dit blaadje). Lucas Mesu voorspelde dat ook wij op een goede dag de overstap zullen gaan maken naar de CCD’s en het stacken. Volgens Lucas een logische stap als je onze configuraties bekijkt. Maar ondertussen……..eerst leren wandelen (configuratie optimaliseren én beheersen) en dan pas gaan lopen (CCD-narrowband, etc.)!

 Afronden deden Job en Lambert met nogmaals de organisatoren van de 1e RACA alle lof toe te zwaaien.. Het was méér dan duidelijk: OCA organiseerde hun eerste RACA en het was een schot in de roos, zelfs met slecht waarneemweer! Job en Lambert hebben zich nu al opgegeven als actieve deelnemers, volgend jaar! We gaan volgend jaar zeker weer een reportage met (hopelijk) schitterende resultaten kunnen voorleggen!

 Panstarrs & ISON

 Voordat Rudi zijn uiteenzetting begon liet hij ons allen weten weer zeer verheugd te zijn als gast aanwezig te kunnen zijn en bijzonder tevreden over onze fijne samenwerking. Hij nam de gelegenheid te baat door Noorderkroon uit te nodigen voor de 9e editie Aquila-Noorderkroon, in het voorjaar van 2014.

 Met veel tam-tam- aangekondigde, maar bijna als een sisser afgelopen, de komeet Panstarrs…” zo opende Rudi zijn verhaal. De komeet werd ontdekt op 6-6-2011 door Panoramic Survey Telescope and Rapid Reponse System (PANSTARRS). De komeet zat toen nog voorbij de planeet Jupiter (7.9 AE) en stelde op deze afstand niet veel voor. Rudi toonde een foto van de komeet ten tijde van ontdekking. De helderheid destijds was m 19.5. Op 5 maart vond de dichtste nadering tot de aarde plaats (1.9 AE).  Het perihelium, de dichtste nadering tot de zon was op 10 maart, afstand 0.3 AE, dit is net binnen de baan van Mercurius. De naamgeving van koimeten werd heel duidelijk uit de doeken gedaan. Afgesproken werd dat een komeet C/XXXX (jaar van ontdekking), gevolgd door letter en getal die telkens een tweewekelijkse periode weergeeft. Deze naamgeving kan uitgebreid worden met maximum twee namen.

 Periodieke kometen krijgen hun definitieve nummer na de tweede bevestigde doorgang. De allereerst genoteerde periodieke komeet was P1 Halley (1682-Q1).  PANSTARRS, het instituut, bevind zich op een bergtop in Hawaii, op een hoogte van 3055 meter. Het primaire doel van dit instituut is het zoeken naar NEO’s (Near Earth Objects). PANSTARRS zou moeten bestaan uit 4 x 1.8m Ritchey Chretien-spiegeltelescopen met elke een beeldveld van 3°. PS1 zag first light op 22 augustus 2007, volledig operationeel in mei 2010. PS2 is nog in aanbouw. PS3 + PS4…….de geldkraan druppelt. Eenmaal compleet zouden er vier complete “all sky surveys” per maand kunnen gebeuren, een ongeziene prestatie! We zagen enkele beelden van PS1.

 Rudi nam, samen met ons, heel uitgebreid de baanelementen door.  Voor komeet Panstarrs werd een helderheid voorspelt van m0 en deze voorspelling werd in oktober 2012 gecorrigeerd naar m-4. Meteen keek iedereen reikhalzend uit naar deze komeet! Eindelijk eens een spectaculaire komeet op het noordelijk halfrond. Het zuidelijk halfrond had reeds enkele knallers mogen genieten. Komeet Lovejoy en McNaught, waren beide toppers.  Tijdens de periheliumdoorgang werd helderheid m1 gemeten. Waarnemen zou moeilijk zijn, want heel kort op de horizon in de schemering. Verder onderzoek aan de komeet toonde aan dat het een zeer jonge komeet betreft, een “baby-komeet”, afkomstig uit de Oortwolk: doormeter kern = 1 km.

 Rudi expliceerde de beweging van de komeet aan de hemelbol. De kanteling van de aardeas  en onze positie ten opzichte van de komeet maakte dat er een vreemde beweging aan de hemel te bespeuren viel. We bekeken de verschillende helderheden van de komeet tijdens haar reis voor, en na de passage achter de zon. We bemerkten ook dat het nogal een klus was om de komeet visueel te zien. Fotografisch was geen probleem, als je tenminste wist waar te fotograferen. In de nacht van 9/10 maart werd de komeet voor het eerst gezien op de noordelijke hemelsfeer. Momenteel is de komeet op weg naar de Poolster. We kregen een hele resem foto’s te zien van komeet Panstarrs. Foto’s zoals we zelf gemaakt hadden, laag op de horizon en in het schemerende licht, maar ook hele mooie beelden genomen door een sterrenkijker. Omdat één van de hoogtepunten de passage nabij M31 was, mochten ook deze opnames niet ontbreken. Bij sommige was goed te zien dat er creatief omgesprongen was met knippen en plakken, wat resulteerde in toch wel mooie collages!  Veel beelden met deepsky-objecten in de buurt Heel mooie opnames van de anti-staart en de gasstaart. Rudi verhelderde beide aspecten zodat nu iedereen weet hoe dat zit met zo’n antistaart en een gasstaart.

 Akkoord, Panstarrs was  (is, want nu op weg naar de Poolster) een mooie komeet, maar werd niet die knaller die oorspronkelijk voorspelt was. Visueel een zo goed als onmogelijke opgave, voor de fotografen een uitdaging. Einde verhaal? Neen, d’er is er nog ééntje! Komeet ISON  en die zal hopelijk wél voor spektakel gaan zorgen….

 Komeet ISON, dé herkansing, is ontdekt op 21 september 2012 in Rusland door instituut ISON. De komeet werd voor het eerst gezien door Nevski en Novichonok met de 16” (0,4m) Santel reflector. ISON zou end november 2013 door haar perihelium gaan; het is een zonnescheerder. De afstand van komeet en zon valt binnen de Roche-limiet. Hoe gaat de komeet de passage achter de zon ondergaan? Als ze er in één stuks achteruit komt hebben we een knaller van een daglichtkomeet. Als de Rochelimiet het haalt en de komeet fragmenteert, dan krijgen we een meteorenregen op het programma a la “Leonidenstorm”!  28 November zal de dichtste nadering doorgaan. ISON zal op minder dan een halve AE passeren. Ook dan weer zal de komeet laag aan de horizon staan om op 8 januari tot op 2° van Polaris te geraken. Hoe helder wordt deze komeet? Wel, de minst optimistische waarde zal zijn: m-5 en dit is helderder dan de planeet Venus!!! De optimistische voorspellingen zeggen: helderder dan de maan!  Wait and see!  Lambert wist dat er in het verleden nog zo een komeet is geweest; de grote komeet van 1682. Deze komeet had exact dezelfde baangegevens en overleefde de doorgang achter de zon. Gravures tonen een komeet die een enorm lange en heldere staart heeft! En deze keer…….zitten wij op de eerste rij! Hoe het ook loopt, of komeet of meteorenregen, het zal er gaan stuiven. Wij, als vereniging, gaan een belangrijke rol kunnen spelen in het informeren, het expliceren van dit evenement. We gaan zeker stappen ondernemen om het fenomeen komeet een betere bekendheid te geven en alle middelen aanwenden om dit zo breed mogelijk te doen!

 Na afloop van de presentatie werden beide sprekers in de bloemetjes (wijn) gezet! Ook deze 8e verbroedering schrijven we weg als zijnde een zeer geslaagd evenement! De nabesprekingen zijn het bewijs!  Op naar volgende editie, dan zijn wij te gast bij onze vrienden van Aquila! Tot volgend jaar!!

17:12 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

De commentaren zijn gesloten.