27-03-11

2e Kwartaalagenda 2011

April 2011.      

Studiebijeenkomst:  16 april 2011   reis naar Middelburg. Programma is rond, uitnodigen zijn uitgezonden.                

                 Kijkavond :   Deepsky en Saturnus. Tegen de ochtend de rest van onze planeten!

                 Wanneer:      29 april 2011  vanaf  20.00u

                 Kijker te gebruiken: Oproep voor meerdere kijkers op het veld aan de sterrenwacht.

   Mei  2011.   

 Studiebijeenkomst:  verbroedering Aquila    27 mei om  20.15u  zaal PC Achel-statie.

Dubbele agenda Noorderkroon-Aquila. Agendapunt Noorderkroon:  Historische supernovae door Jan Hermans.  Dirk Schuurmans behandelt  ”Invloed van de maan op de aarde”.               

                 Kijkavond : deepsky  met de nadruk op spiraalstelsels

                 Wanneer:  6e  mei 2011  vanaf  21u

                 Kijker te gebruiken:  Oproep voor meerdere kijkers op het veld.

 Juni 2011.      

Studiebijeenkomst:  10  juni 2011  om 20.15u in de Joy:

Open agenda &  Spiraalstelsels , door Lambert Beliën.

 Zomeractiviteit:     Astro-dag: Kijken naar de zon, pauze met terrassen, aansluitend sterrenkijken.

 Concept:  namiddag kijken met diverse kijkers naar de zon. Sterrenwacht en weide. Na verdwijnen zon: pauzeren met een natje en droogje aan de picknicktafels. Tegelijkertijd presentaties op reuzenscherm (voor de vijver, in het zicht!)  Thema’s nog te vullen.  Na de presentaties (sterrenkijkers staan  nog steeds op de weide en onder de koepel)  eventueel verder met sterren kijken.

                  Kijkavond : zaterdag 25 juni  zaterdag: Astro-dag

                 Wanneer:    25 juni  2011  om 16.00u

                 Kijkers te gebruiken: zoveel als mogelijk.

Einde zomerstop: vrijdag 12 augustus: Perseiden.  Aanvang van het nieuwe werkjaar.

19:23 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslag van de bijeenkomst 25-03-2011.

Open agenda:

Ster van 100° in HBVL, Messenger is bij Mercurius, Walvis in rijstveld, Hoe bereken ik het brandpunt van een bolle spiegel?,C14, hoe betrouwbaar als dateringsysteem? Alle bovenstaande punten werden door de groep besproken. Punt 1 is van dien aard dat Jan en Lambert dit willen uitdiepen en de resultaten presenteren tijdens de bijeenkomst van juni.Alle andere punten werden naar ieders tevredenheid uitgewerkt.

 Na de open agenda en een herbevoorrading van drank werd het woord gegeven aan Jan Hermans die voor ons een uiteenzetting zou geven over:

COÖRDINATEN

 Eeuwenlang werd gezocht naar een methode om een locatie zo goed mogelijk aan te duiden. Er werd ooit gebruik gemaakt van sterrenbeelden om een plaats aan het uitspansel aan te geven.  In de 16e eeuw, nadat de telescoop was uitgevonden,  kwam de Franse wiskundige Descartes met een systeem om met loodrechte afstanden vanuit een punt op een assenkruis de ligging van een object eenduidig vast te leggen.

 Het bepalen van een plaats op aarde geschiedt met behulp van twee verschillende soorten cirkels. Eerst snijden we hemelbol middendoor ter hoogte van de “evenaar”. Dan tekenen we de cirkels die noord- en zuidpool verbinden. Die cirkels worden middaglijnen of meridianen genoemd. Men noemt ze ook lengtecirkels. Evenwijdig aan de evenaar, kunnen we nu ook een tweede reeks cirkels tekenen: de breedtecirkels. Met behulp van lengte- en breedtecirkels kan je nu elke plaats op aarde bepalen. De afstand van een punt tot de evenaar noemen we de breedte. Aangezien de aarde bolvormig is, kunnen we die afstand als een booglengte vanuit het middelpunt opvatten. We drukken hem uit in graden (°). Ten noorden van de evenaar spreken we van noorderbreedte (NB), ten zuiden van zuiderbreedte (ZB). Alle plaatsen met dezelfde breedte als voornoemd punt liggen op dezelfde breedtecirkel.

Ten gevolge van een internationale overeenkomst beschouwt men de meridiaan van Greenwich als nulmeridiaan. De boog tussen de nulmeridiaan en de meridiaan of lengtecirkel waarop het punt ligt noemen we de lengte van dat punt. Ten oosten van Greenwich spreken we van oosterlengte (OL), ten westen van westerlengte (WL). Greenwich is de vestigingsplaats van de Koninklijke sterrenwacht van het Verenigd Koninkrijk.

Noord- en zuidpool verdelen elke lengtecirkel in twee helften. Alle plaatsen met dezelfde lengte liggen op de halve lengtecirkel waarop het punt ligt. Elke halve lengtecirkel en elke volledige breedtecirkel snijden elkaar in precies één punt van het aardoppervlak. Derhalve is een plaats op aarde volledig bepaald door haar lengte en breedte. De geografische coördinaten variëren van 90° NB tot 90° ZB en van 180° OL via 0° tot 180° WL. Uiteraard is -180° OL = 180° WL (totale cirkelomtrek = 360°)

Om de positie van een ster aan de hemel vast te leggen, zal de afstand waarnemer-ster geen rol spelen. Alleen de kijkrichting aan de hemel is van belang. Daarom kunnen we, in gedachte, alle hemelobjecten projecteren op een bol met de waarnemer als middelpunt en met oneindig grote straal. Deze denkbeeldige bol noemen we de hemelbol.

De horizon is de snijcirkel van het horizonvlak (raakvlak aan de aardbol op de plaats van de waarnemer) met deze hemelbol. De horizon verdeelt de hemelbol in een zichtbaar halfrond en een onzichtbaar halfrond. Het punt op de hemelbol vlak boven de waarnemer heet het zenit; het punt daar recht tegenover op het onzichtbare hemelhalfrond heet het nadir.

De poolshoogte is de hoogte (hoekmaat) van de hemelnoordpool boven de horizon. Een eenvoudige geografische redenering op nevenstaande tekening laat zien dat die poolshoogte gelijk is aan de geografische breedte phi… De hoogte van de hemelevenaar boven het zuiden is dus 90° - phi

Het verband tussen poolshoogte en geografische breedte is uiteraard handig voor plaatsbepaling. De hemelpool kan gemakkelijk worden teruggevonden omdat de poolster hier toevallig kort bij staat.

  • Een dergelijk coördinatenstelsel vergt een referentiecirkel (voor het aardoppervlak is dat de evenaar) en een referentiepunt (voor het aardoppervlak is dat het snijpunt van de evenaar met de meridiaan van Greenwich). Eén coördinaat is dan de hoogte van het vast te leggen punt ten noorden of ten zuiden van de referentiecirkel (voor het aardoppervlak is die coördinaat de geografische breedte). De andere coördinaat is dan de hoek tussen de projectie van het vast te leggen punt op de referentiecirkel en het referentiepunt (voor het aardoppervlak is die coördinaat de geografische lengte). Bovendien moet een meetrichting worden afgesproken (voor het aardoppervlak is dat ooster- en westerlengte).
  • In de sterrenkunde worden verschillende coördinatenstelsels gebruikt, afhankelijk van de toepassing die men voor ogen heeft. We overlopen nu de belangrijkste van deze coördinatenstelsels: horizoncoördinaten,
  • equatorcoördinaten, ecliptische coördinaten en galactische coördinaten.

 Horizoncoördinaten

  • Voor horizoncoördinaten is de referentiecirkel de horizon, het referentiepunt het zuiden en de meetrichting op de horizon met de schijnbare dagelijkse beweging mee. De coördinaten heten hoogte h en azimut A. Azimut kan worden aanzien als een continue schaal om een richting aan te geven. Zuid correspondeert met 0°, west met 90°, noord met 180° en oost met 270°. Ze zijn volledig plaatsgebonden en kunnen dus niet dienen van plaatsaanduiding van hemellichamen
  • Hoogte en azimut hebben wel het voordeel dat zij gemakkelijk kunnen worden gemeten, en omgekeerd gemakkelijk kunnen worden gebruikt om een object aan de hemelkoepel te lokaliseren. Gedurende de schijnbare dagelijkse beweging veranderen deze coördinaten echter voortdurend. Horizoncoördinaten zijn dus waardeloos voor bijvoorbeeld het catalogeren van sterren maar erg handig bij gebruik van Dobson- of azimutale monteringen.

 Uurcoördinaten

  • Als we de horizon als referentiecirkel vervangen door de hemelevenaar en we nemen als referentiepunt het zuidpunt op de hemelevenaar (d.w.z. het snijpunt van de meridiaan met de hemelevenaar), dan noemen we de "hoogte" van het object t.o.v. de hemelevenaar declinatie δ; het equivalent van het azimuth is dan de uurhoek H, die eveneens met de dagelijkse beweging mee wordt gemeten. De uurhoek wordt doorgaans in uren gemeten in plaats van in graden. Aangezien 24h overeenstemt met 360° correspondeert een uurhoekverschil van 1h met 15°.  De declinatie is niet langer tijds- en plaatsafhankelijk voor wat betreft de dagelijkse beweging. De uurhoek daarentegen wel.

 Equatoriale coördinaten.

  • Omdat de uurhoek verandert met de tijd, doen we er beter aan een vast punt als referentiepunt te zoeken in plaats van het zuiden, want dit gaat mee met de dagelijkse beweging aan de hemelbol. De nieuwe coördinaat wordt gevonden in het lentepunt en heet rechte klimming α. Deze wordt tegen de dagelijkse beweging in gemeten. Evenals de uurhoek, wordt rechte klimming doorgaans in uren gemeten in plaats van in graden. De 24 uren worden wel in sterrentijd en niet in zonnetijd uitgedrukt. Dit maakt een verschil van ca 4 min/dag korter.
  • Voor de andere coördinaat gebruiken we nog steeds de declinatie δ. Er wordt algemeen aangenomen dat de hemelequator de declinatie nul krijgt en alles ten noorden positieve en alles te zuiden negatieve declinatie heeft.

Declinatie = δ en rechte klimming = α. Omdat nu de equatoriale coördinaten onafhankelijk zijn van tijd en plaats en vast verbonden zijn aan de hemelsfeer (op de precessie na), kunnen rechte klimming en declinatie gebruikt worden voor het opstellen van stercatalogi en bij gebruik van parallactische monteringen.

 Ecliptische coördinaten

  • Ecliptische coördinaten zijn volledig analoog aan de hierboven beschreven equatorcoördinaten, maar met de hemelevenaar vervangen door de ecliptica. Het referentiepunt is nog steeds het lentepunt, dat immers ook op de ecliptica ligt. De coördinaat corresponderend met declinatie heet ecliptische breedte β en de coördinaat corresponderend met rechte klimming heet ecliptische lengte λ. De ecliptische lengte wordt, net zoals de rechte klimming, tegen de schijnbare dagelijkse beweging in 0van het jaar neemt de ecliptische lengte van de zon dus steeds toe. Ecliptische coördinaten worden vooral gebruikt in de context van het zonnestelsel. De meeste planeten en hemellichamen in ons zonnestelsel beschrijven een baan in een vlak dat dicht bij het eclipticavlak ligt.

De precessie is een spelbreker. De precessiebeweging duurt dan wel 26000 jaar maar heeft toch tot gevolg dat het lentepunt iedere 2160 jaar precies 1 teken van de dierenriem opschuift. Dit is vervelend voor het opstellen van stercatalogi. Periodiek moeten een stercataloog worden aangepast en zo kennen we nu bvb catalogus Epoche 2000, gebaseerd op het referentiepunt van het jaar 2000.

Galactische coördinaten

  • Galactische lengte en breedte zijn analoog aan ecliptische lengte en breedte. De referentiecirkel is nu de galactische equator (de snijcirkel van het symmetrievlak van ons Melkwegstelsel) en het referentiepunt is de richting van het centrum van ons Melkwegstelsel. Hierdoor loopt de galactische equator aan de hemel door de melkweg.
  • Onze ecliptica maakt een hoek van 60 graden met het vlak van de melkweg. Ons zonnestelsel doet er ca 300 miljoen jaar over een rondje rond het galactisch centrum. Het centrum van ons Melkwegstelsel ligt in het sterrenbeeld Boogschutter op α=17h45m en δ=-28°56'.
  • De positie van de galactische equator wordt volledig bepaald door de positie van de ermee corresponderende galactische noordpool, en die is momenteel (J2000) α=12h52m en δ=+27°08'.
  • Om de telescoop in te stellen gebruiken we meestal de equatoriale opstelling. Met behulp van de coördinaten van enkele heldere, goed gekende sterrenbeelden als referentie kunnen we de kijker afstellen en wordt het zoeken naar moeilijke objecten mogelijk.
  • Jan

Voordat iedereen huiswaarts trok was er even aandacht voor het feit dat Job heel binnenkort voor een 4-maandelijkse missie vertrekt naar de Verenigde Emiraten. We wensten Job een behouden reis en een voorspoedig verblijf en hopen hem in goede gezondheid weer snel in ons midden te hebben. We houden middels het internet nauw contact met Job. Succes!!!

19:20 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

24 maart

Verslag van Noorderkroonactiviteiten op 24 maart 2011.

Donderdag 24 maart was een drukke dag voor sommige Noorderkroners. Het begon met de jaarlijkse uiteenzetting aan de vijfde klassers van de Robbert te Hamont. Voor het eerst was Job ook aanwezig. Voordat de activiteit kon beginnen moesten eerst de planeetbollen afgehaald worden in de basisschool van Achel. Job heeft met eigen ogen en oren kunnen vaststellen welk een grote didactische waarden de planeetbollen hebben. Dit jaar waren enkel de 5e klassers aanwezig, wat neer komt op een 60-tal leerlingen en enkele leerkrachten. Aan de hand van de presentatie “ Van hier tot….” maakten we een reis, vertrekkende bij de zon, tot we aankwamen bij de melkwegclusters, de grootst mogelijke structuur in het heelal. Net als alle voorgaande jaren waren de leerlingen en de leerkrachten enthousiast en geprikkeld. Er werd nu al een toezegging gedaan om volgend jaar weer aanwezig te zijn.

 Na de uiteenzetting op de Robbert was er even vrije tijd, ruim voldoende om de interne mens te versterken. Toen deze opdracht voldaan was, werden de planeetbollen terug naar onze kelder gebracht om dan door te rijden naar de sterrenwacht. Jan had een afspraak gemaakt met de leerkrachten om de leerlingen (met ouders) een bezoek te laten brengen aan de sterrenwacht. Op het veld voor de sterrenwacht waren een vier kijkers opgesteld, onder de koepel de lenzenkijker van de voorzitter. Om 18.45u waren de eerste deelnemers aangekomen en al snel was er een overrompeling van ouders en kinderen. Eerst allemaal naar de kijker onder de koepel gaan kijken, luisteren naar de uitleg van de voorzitter en dan allemaal naar de kijkers aan de voet van de sterrenwacht. Heel jammer voor alle aanwezigen; ondanks het mooie weer van de dagen voordien, was het bewolkt op de avond dat iedereen op scherp stond. De avond werd gevuld met zeer geanimeerde gesprekken, gaande van de catastrofe die Japan getroffen heeft tot de gekende sterrenkundige thema’s. Later, toen iedereen weg was hebben we nog even kunnen kijken naar enkele deepsky-objecten. “Kijken” was een groot woord, het was aan de magere kant. Al bij al toch een geslaagde dag, want we hebben heel wat positieve “vibes” kunnen overdragen aan de jeugd.

 

18:48 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

18-03-11

Zon, Maan en Jupiter door Job Beeren.

Job had het al enige tijd beloofd; er staat een serie foto's aan te komen. Vandaag is het zover. De foto's zijn via een mail op het secretariaat gekomen en zijn nu te bewonderen op onze site. Job heeft mooie opnames van de maan geschoten. Zoek eens naar de planeet Jupiter en geniet van een stralende opkomst van de voorjaarszon.

Dank aan Job voor de inzending!

IMG_2239.jpg

sized_DSCF3745.jpg

sized_DSCF3746.jpg

sized_DSCF3754.jpg

sized_DSCF3776.jpg

sized_DSCF3779.jpg

sized_DSCF3781.jpg

sized_DSCF3798.jpg

sized_DSCF3795.jpg

20:50 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

16-03-11

Kijkavond,11 maart door Job

Pakweg een uur of acht in de avond werd er verzamelt bij de Joy, en de opkomst was matig. Echter, door dat ik zelf later dan verwacht thuis was, ben ik rechtstreeks naar de grote heide vertrokken. Door mijn miscommunicatie stonden onze leden tevergeefs te wachten, zie hier al een gebeurtenisje op zich. Maar omstreeks een uur of kwart over acht kwam het gezelschap aanzetten. Oh ja, onze Dirk stond al vol ornaat te wachten op betreffende locatie en had ook een testobject bij voor zijn binoculair vast te kunnen monteren waardoor het kijkgemak vergroot kon worden.  Een houten constructie op een statief gemonteerd. Zelf had ik mijn vogelkijker bij,  Franky  zijn ferme telescoop en Berke zijn refractor. Jan en Jo versterkte het geheel.  Gewapend met deze apparatuur konden we aan de slag. Ten eerste moesten we vaststellen dat de seëing niet het je van het was, de hemel was enigszins versluierd door hoge bewolking waardoor de maan met een k-waarde van 0.31 toch het geheel genoeg in strooilicht versterkte. Enfin, dit mocht de pret niet drukken. Ten eerste was het Orion natuurlijk die in  focus kwam. De grote nevel, met daarin het trapezium, werd door alle kijkers bekeken en vergeleken en men ziet dan toch wel de verschillende waarden die de diverse kijkers hebben. Vooral het scheidend vermogen kon hierdoor goed vergeleken worden en hieruit blijkt dat elke kijker zijn kwaliteiten heeft. Zo werd dan ook Alcor en  Mizar van de Grote Beer vergeleken en werd dit nog eens duidelijk bevestigd. Later op de avond kwam Saturnus opzetten en ook deze ontkwam niet aan onze waakzaamheid. Alle middelen werden wederom ingezet. Het blijft fantastisch, Saturnus met haar ringen is altijd een smaakmaker aan het firmament en deze kwam goed tot zijn recht in de kijkers van Berke en Franky. Franky richtte zich daarna op de maan en heeft diverse opnamen gemaakt. Samen bespraken we diverse belichtingstijden en daar kwamen verassende resultaten uit. Schitterende opnamen zo later blijkt. Echter de seëing werd  slechter en werd er omstreeks 22.45 gestart met inpakken om huiswaarts te keren. Al met al toch een geslaagde kijkavond, die van 11 maart. Met de verschillende kijkers werken is het toch een stuk leuker en niet alleen dat, maar ook het samen zijn, blijkt van grote waarden. Dat het tijdelijke gemis van een auto, voor sommigen onder, ons roet in het eten gooit is jammer, maar ….volgende keer beter.

 Een tevreden clubgenoot,  Job

19:45 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

14-03-11

De maan, door Franky Beckers.

Tijdens de kijkavond van Maart, in de donkerte van de Buitenheide in Achel, heeft Franky enkele foto's gemaakt van de maan. Naast een deelnemersveld van een zevental leden waren ook diverse sterrenkijker opgesteld. Eerdaags zal het volledige verslag van de kijkavond gepubliceerd worden.

IMG_2238.jpg

IMG_2239.jpg

 

 

20:33 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

agenda 2e kwartaal 2011

April 2011.        

Studiebijeenkomst:  16 april 2011   reis naar Middelburg. Programma is rond, uitnodigen zijn uitgezonden.

 

                 Kijkavond :   deepsky en Saturnus

                 Wanneer:      29 april 2011  20.00u

                 Kijker te gebruiken: Oproep voor meerdere kijkers op het veld aan de sterrenwacht.

  Mei  2011.     

 

Studiebijeenkomst:  verbroedering Aquila    27 mei om  20.15u  zaal PC Achel-statie.

Dubbele agenda Noorderkroon-Aquila. Agendapunt Noorderkroon:  Historische supernovae door Jan Hermans?  Dirk Schuurmans behandeld nog nader te bepalen thema.            

                 Kijkavond : deepsky   voorjaarspiralen

                 Wanneer:  6e  mei 2011   21u

                 Kijker te gebruiken:  Oproep voor meerdere kijkers op het veld.

 Juni 2011.        

Studiebijeenkomst:  10  juni 2011  om 20.15u in de Joy:

Open agenda &  Spiraalstelsels , door Lambert Beliën.

Zomeractiviteit:     Astro-dag: Kijken naar de zon, pauze met terrassen, aansluitend sterrenkijken.

 

Concept:  namiddag kijken met diverse kijkers naar de zon. Sterrenwacht en weide. Na verdwijnen zon: pauzeren met een natje en droogje aan de picknicktafels. Tegelijkertijd presentaties op reuzenscherm (voor de vijver, in het zicht!)  Thema’s nog te vullen.  Na de presentaties (sterrenkijkers staan  nog steeds op de weide en onder de koepel)  eventueel verder met sterren kijken.                    

                 Kijkavond : zaterdag 25 juni  zaterdag: Astro-dag

                 Wanneer:    25 juni  2011  om 16.00u

                 Kijkers te gebruiken: zoveel als mogelijk.                                  

  Einde zomerstop: vrijdag 12 augustus: Perseiden.  Aanvang van het nieuwe werkjaar.

 

20:27 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

03-03-11

nachten......

In aanloop naar onze sterrenkijkavond, komende vrijdag en gestimuleerd door de positieve weerberichten is het de hoogste tijd om alles nog eens snel na te kijken. Zijn de batterijen opgeladen? Is er een programma? Wat wil ik zeker zien?.....allemaal vragen waar je best op voorhand even aandacht aan besteedt. Voor je het weet staan we op de Buitenheide en het is daar aardedonker!

Als alles gaat zoals we het hopen gaan we weer een spetterende kijkavond tegemoet!  Denk er aan, we verzamelen aan de Joy en rijden dan samen naar de weernemingsplaats. Vergeet niet zoveel mogelijk waarnemingsmiddelen mee te brengen. We trekken alle registers open!!!    Tot dan.  

DSCF9030a.jpg

 

20:47 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |