24-06-17

Verslagen Noorderkroon juni 2017

Administrativa

  • Vanwege de verbroedering geen open agenda en geen administrativa.
  • Nieuwe jaarkalender in dit maandblaadje

Verslagen van de beide uiteenzettingen tijdens de Verbroedering Noorderkroon-Aquila 2017. Sprekers van dienst waren Jean-Paul Verhoeven voor Aquila met een uiteenzetting over burgerwetenschappen en Lambert Beliën met een uiteenzetting over hyper-snelle sterren. Hieronder de verslagen:

 Runaways!

Sterren verplaatsen zich in hun eigen pad doorheen de spiraalarmen van het sterrenstelsel. Sommige reizen van spiraalarm naar spiraalarm, net als auto’s in het spitsuur. Een opname van de nachtelijke hemel geeft je de illusie dat alles op een vaste plaats staat, net zo gefixeerd als de grote pyramides van Egypte. Van de geschatte 200 tot 400 miljard sterren die ons stelsel rijk is, is een klein deeltje van dat aantal sterren opmerkelijk. Het zijn de hete, massieve sterren!

Gravitationele interacties zwepen hun snelheden op tot het dubbele, zelfs het drievoudige van de snelheid die onze zon heeft. Het zijn hyper-velocity sterren! Ze racen zo snel doorheen het stelsel dat het niet anders kan dan dat ze ontsnappen aan de gravitationele “omhelzing” van ons stelsel. Onze lokale achtertuin is in een constante beweging. Het meerendeel van de sterren gehoorzaamt een heel geordende flow rond het centrum van ons stelsel. Er is echter een klein gedeelte van “snelle” sterren die deze “rustige” flow doorbreekt. Men vind ze meestal bij jonge sterrenclusters.

Hypersnelheid-sterren brengen snelheid op een heel ander niveau. De afgelopen 10 jaren hebben wetenschappers een paar dozijn van deze speeders gevonden. Bijna allemaal zijn het B-type sterren met een massa van tussen de 2x en 5x zonnemassa. Ze hebben een oppervlaktetemperatuur van 10.000K Hun locatie is te vinden in buitenste halo, 150.000 lichtjaren van het galactische centrum. Hun snelheid: 1.1 miljoen km/h. Ter vergelijk: afstand aarde-maan op 20 minuten. Ze kunnen een afstand van 1.000 lj overbruggen in 1 miljoen jaren. En allemaal hebben ze een snelheid die toelaat dat ze de gravitationele kracht van ons stelsel kunnen overwinnen en ontsnappen

De eerste voorspelling van hypersnelle sterren kwam van Jack Hills (Los Alamos- New Mexico) in 1988. Het duurde tot 2005 voordat men effectief een hypersnelle ster ontdekte.Op zoek naar zwakke blauwe sterren in de halo stootte Warren Brown (Harvard-Smithsonian Center of Astrophysics) op  SDSS J090745.0+024507, een ster op 350.000 lj van het centrum van de Melkweg. De gemeten snelheid, weg van het centrum, is niet minder dan 2.42 miljoen km/h. Reistijd van het centrum van de Melkweg tot aan de buitenste galactische halo: slechts 140 miljoen jaren.

Men vermoedt dat Sagittarius A*, het super massieve zwarte gat in het centrum avn de Melkweg verantwoordelijk is voor de versnelling van de hypersnelle sterren. Er zijn nog andere denkpistes: zijn er hypersterren die “binnenkomen” in plaats van ontsnappen en zijn er mogelijkheden dat er snelheden ontwikkeld kunnen worden zonder de hulp van een zwart gat? Bestaat de mogelijkheid dat dichtbevolkte clusters een individu uitwerpen of de trigger van een supernova-explosie?

Zwaartekracht versneld de sterren tot fenomenale snelheden. De meest basic uitleg is die van een “three-body-exchange”, een wisselwerking tussen een dubbelster-systeem en een zwart gat. Het zwarte gat pakt één van de twee sterren in haar aantrekkingskracht en trekt het systeem in een strakke baan. Het gevolg is dat de begeleider weggeslingerd wordt.

Alle “runaways” zijn B-type sterren op de hoofdreeks. Ze produceren energie door waterstof om te zetten in Helium in hun kern. Omdat dit type sterren niet langer leven dan enkele honderd miljoen jaren verwacht je ze niet te kunnen vinden op de rand van het stelsel. Ze kunnen daar normaal gezien niet bestaan, er is geen stervorming in de buitenste regionen van de halo. Dit gebied is “dood”. De halo bestaat uit  bolhopen en oude, metaal-arme lage-massa sterren. Geen gebied voor B-type sterren, maar ze zijn er toch!

Stersnelheden worden gemeten door te kijken naar hun spectrum. Licht spreidt zich uit in golflengten. Als een object naar ons toekomt verschuiven de spectraallijnen naar korter golflengtes, van ons af naar groter golflengtes.  Hoe hoger de snelheid hoe groter de shift. Heel straight forward wat betreft nabije sterren, maar een ander verhaal voor die jongens die ver weg staan.  Zelfs de grootste telescopen hebben moeite om genoeg data te verzamelen om de hypers te toetsen. Men vermoed dat er zelfs lage-massa hypers bestaan, maar die zijn nog niet ontdekt.

Van zodra een radiale snelheid van een ster gekend is kan men  een berekenen hoe snel de ster zich verwijderd van het centrum. Maar dat is de halve kant van het hele verhaal. Men moet zich ook buigen over de eigenbeweging. Eigenbeweging wordt gemeten in de shift ten opzichte van verderaf gelegen objecten. Voor hypersnelheid-sterren wil dat zeggen dat men de afwijking moet gaan meten ten opzichte van achtergrondstelsels of quasars, een proces dat jaren in beslag neemt.

Ondanks hun enorme snelheden blijken hypers een eigen beweging te hebben van milli-boogseconde per jaar. Dat is ongeveer een hoekafstand van een klein muntstuk gezien op een afstand van 3700 km. Onze grote grondtelescopen hebben slechts een vermogen om 5 milli-boogseconden per jaar te detecteren. Men moet de ruimte in om dit te kunnen meten.Hier komt ESA in het spel met de Gaia-missie. Gaia is een astrometrisch observatorium  welke preciese positiebepalingen doen en radiale snelheden meet van massa’s sterren, teneinde hun eigenbeweging vast te leggen met een nauwkeurigheid van 1 milli-boogseconde per jaar. Binnen dit en twee jaren hoopt men de exacte metingen van de honderd bekende hypers op tafel te kunnen leggen. Men verwacht dat ze zo goed als allemaal hun origine hebben in de buurt van Sagittarius A*, maar missiën vinden we  interloopers; afkomstig van buitenaf. Misschien hebben deze interloopers hun weg naar ons gevonden door interactie met andere stelsels. Een graviationele interactie met een dwergstelsel kan interloopers voortbrengen.

HE 0637-5439 is een B-type hyper in de buurt van de Grote Magelhaanse Wolk (LMC) beweegt van ons af. Omdat we niet helemaal weten hoe de hoek van de koers zit zou het wel eens kunnen dat haar origine in  de LMC gelegen heeft. Browne stelt dat de ster een overblijfsel is van een binair systeem is, uitgestoten door de Melkweg. Zijn scenario is een trio van stellaire oorsprong: een zeer eng gebonden binair sterrensysteem in omloop met een verre ster. Het trio raakt onder invloed van Sagittarius A* en betalen de prijs: Het zwarte gat vangt de verre ster en stoot de binaire sterren uit. Het binaire sterrensysteem gaat verder als binair systeem terwijl ze zich verwijderen van het zwarten gat. De evolutie maakt dat de meest massieve ster evolueert in een rode reus  (materie-overdracht) en versmelt op een gegeven moment in een blue strangler. Dit is de best mogelijke uitleg voor een B-type ster op  200.000 lj van het galactische centrum. Alleen Sagittarius A* kan de hypersnelle sterren verklaren. Andere processen stoten sterren uit aan een andere snelheid.Er zijn op dit moment twee heersende modellen die de hypers verklaren. Het eerste model is die van een zwart gat, zoals eerder besproken. De tweede theorie gaat over (weer) binaire sterren. Wanneer de zwaarste ster het einde van haar levensloop bereikt en haar kern instort zal dit resulteren in een supernova die haar begeleiders weg katapulteert. Dit proces gebeurt daar waar de jonge sterren zich bevinden; sterrenclusters.

Neutronenster RX J0822-4300 is het beste voorbeeld: in 2012 werd zijn snelheid geklokt op 2.4 miljoen km/u. De explosie die Puppis A creëerde lanceerde zijn stellaire restant in zijn huidige baan. Onderzoek aan Puppis A toonde aan dat de explosie een tweerichting-effect teweeg bracht; de neutronenster in één richting en de supernova-uitstoot een andere kant op. Men schat dat men 1000 (core-collapsed) supernovae moet bestuderen om één hypersnelle supernova-ontsnapping te vinden.

De snelste hypersnelle ster is  US 708, een Helium-rijke ster spectraaltype O met een snelheid van 4.3 miljoen km/u. US 708 is de heetste ster, bekend in de halo van ons stelsel. Afgaande op haar baan is men vrijwel zeker dat ze niet ontstaan is in het centrum van het stelsel. Men vermoed dat US 708 ooit deel uitmaakte van een supercompact dubbelsysteem. De begeleide ster was een massieve witte dwerg met een massa op de grens wat een dergelijke ster zou kunnen bereiken. Toen US 708 het stadium van rode reus ontwikkelde was er een behoorlijke transfer van haar materie naar de witte dwerg wat uiteindelijk resulteerde in de zeldzame 1a-supernova die dan weer opzijn beurt US 708 naar hypersnelheid lanceerde.

Waar zitten de hypersnelle sterren? Je zou verwachten dat ze zowat overal zitten, maar dat is dus niet!  Een van de heersende raadsels is de vaststelling dat de helft van de B-type hypers zich clusteren rond het sterrenbeeld Leo. Men vermoed dat “lanceringen” vanuit het galactische centrum een voorkeursrichting heeft. Het zou een gevolg kunnen zijn van de oriëntering  van de stellaire schijf rond het zwarte gat. Het zou natuurlijk ook kunnen dat we te weinig data hebben om iets concreets uit te spreken. Een survey van de zuidelijke hemel zou dit kunnen uitklaren (sterrenbeeld Aquarius). Op termijn zal men de Large Synoptic Survey Telescope (LSST) in Chili inzetten. Deze kijker is nog onder constructie. Eenmaal een compleet beeld van de hypers kan men de data gebruiken om andere gebeurtenissen te bestuderen. Het idee is om, eenmaal een totaalbeeld van de hypers hun banen te vergelijken. Je zou er vanuit kunnen gaan dat hypers een rechte baan hebben, vertrekkende vanuit het centrum, maar…. wetenschappers denken dat de Melkweg omgeven is door een tri-axiale (football) distributie van donkere materie. Deze materie maakt dat de banen van de hypers niet in een rechte lijn zitten. Men heeft een 200-tal hypers nodig die verspreid zitten rondom de Melkwegkern en dan kan men gaan rekenen. De vertraging van de snelheden en de baanafwijkingen zullen een indicatie naar de vorm van de tri-axiale vorm van donkere materie. In de toekomst zullen de hypersnelle sterren hét aangewezen materiaal zijn om de Hubble expansie aan te tonen. Op dit moment is het onderzoek beperkt door de heersende technologie en kunnen we enkel de heldere hypers vinden. Alle hoop ligt bij Gaia en LSST om zwakkere kandidaten aan te reiken zodat het onderzoek verder kan.

Burgerwetenschappen.

De presentatie  van Aquila werd gebracht door Jean-Paul Verhoeven. Hij behandelde het aspect “sterrenkunde op een slechte dag” en dan meer bepaald onder de vlag “Citizen’s science”, burger-wetenschap. Wat moeten we daar onder verstaan?  We kennen allemaal projecten zoals Galaxy Zoo, Zooniverse, Pulsar Hunters, Planet 9, Radio Meteor Zoo, om er maar een paar te noemen. De uiteenzetting van Jean-Paul behandelde deze online applicaties één voor één.

Projecten zoals hierboven beschreven hebben allemaal hetzelfde doel: publiek betrekken in grootschalige onderzoeken. Anders dan in de tijd van SETI, want dat was distributed computing, het beschikbaar stellen van je PC-rekencapaciteit.

De nieuwe programma’s vragen méér dan dat. Ze vragen om een beoordeling te doen, een classificatie door te voeren. Het gaat over tellen en structuren herkennen.Het meest gekende project is Galaxy Zoo waar de vrijwilliger gevraagd wordt om bergen afbeeldingen van de Sloan Digital Sky Survey te analyseren. Om een voorbeeldje te geven.

In het eerste jaar van Galaxy Zoo had men 150.000 gebruikers (vrijwilligers die participeerden in het project) wat resulteerde in 50.000.000 classificaties. Paul expliceerde waarom de vrijwilligers nodig zijn. Waarom het classificeren niet automatiseren? Het schijnt héél moeilijk te zijn voor de algoritmes om afwijkende zaken te detecteren. Men poogt aan de hand van de classificaties die de vrijwilligers realiseren, betere algoritmes te kunnen maken zodat er wél geautomatiseerd kan worden en dat een krachtige server deze taak wel gericht op zichzelf kan uitvoeren.

Het bekendste “voorval” uit de geschiedenis van Galaxy Zoo is Hanny’s Voorwerp”. Hanny's Voorwerp is een reflectienevel ontdekt in 2007 door de Nederlandse onderwijzeres Hanny van Arkel uit Heerlen, toen ze als 24-jarige deelnam aan het Galaxy Zoo-project. Het is een reflectienevel dicht bij het sterrenstelsel IC 2497 in het sterrenbeeld Kleine Leeuw. In beelden, opgenomen met de 2,5 meter Isaac Newton Telescoop, is de verschijning ongebruikelijk groen. De afstand ernaartoe is zo'n 700 miljoen lichtjaren. De nevel is ongeveer 15.000 °C en is ook al onderzocht door de Hubble Space Telescope. In 2012 werden nog eens negentien van dergelijke nevels ontdekt; deze werden "voorwerpjes" genoemd.

Een ander platform is Zooniverse. Heel veelzijdig, want  hier gaat men op zoek naar verschillende dingen gaande van ruimte-projecten tot biologische projecten, weer-projecten, etc.  Wij beperkten ons tot het vinden van pulsars. Jean-Paul gaf een voorbeeldje. BBC Stargazing Live in 2016 volgde een classificatie-run op zoek naar een nieuwe pulsar. Basis gevevens kwamen van de LOFAR radiotelescoop. Men had  10.145 vrijwilligers die 127.418 classificaties verrichtte waaruit 12.357 objecten geïdentificeerd werden om uiteindelijk 1 nieuwe pulsar op te leveren. Eenzelfde uitzending van BBC Stargazing Live bracht de ploeg in 2017 naar Australië. Daar werkte men met de data van de Skymapper Southern Sky (1.3m telescoop) op het Siding Spring Observatory bij Coonabarabran, Australië. Hier zoekt men naar Planet 9 aan de hand van de bewegingen van Sedna. Men gebruikt de techniek van dubbele fotografische platen, met elk een andere kleurfilter genomen.  

 

We bekeken ook nog de Supernova Hunters en BRAMS, het ons gekende project dat middels radiogolven meteoren detecteert.  Lucas Pellens verschafte meer info over dit gegeven. Eerstehands info, want bij Lucas in de achtertuin is een waarneempunt in het BRAMS-project ondergebracht. Lucas gaf ons inzicht in het vergaren van de data, maar ook het interpreteren en markerend van de gegevens.

Een toffe uiteenzetting die afgesloten werd met enkele beelden die Jean-Paul maakte van de recente supernova in NGC 6946. Beelden werden gemaakt met een C8 f/6.3 Canon D1200 mod. Na wat gezellig nakaarten en de bevestiging dat we volgend jaar op hetzelfde elan verder gaan ontbonden we. Het moet zowat rond 23.00u geweest zijn?

                                                                                                                                    LBe

Verslag van de kijkavond

Op vrijdagavond, 23 juni 2017 hielden we onze laatste kijkavond , in aanloop naar de jaarlijkse  zomerstop. We zaten met een  vijftal mensen gezellig op het terras en onderhielden ons over verschillende onderwerpen tot 21.30u. Tijd om naar de sterrenwacht te trekken en daar de gesprekken voort te zeggen. We hadden het over het verschil tussen asteroïden en planetoïden, over de vorm en specifieke kenmerken van de Melkweg, ons sterrenstelsel. Toen Job, vanuit het archief de planeet Jupiter kon zien trokken we naar de sterrenwacht.  Een drietal wespennesten maakten dat we vroegtijdig moesten afbreken. We zullen, voor de ZON-dag (op zaterdag) een instantie moeten vinden om die venijnige beestjes te verwijderen. Hoedanook, we hebben vanaf het bordes nog even naar het hemelzwerk gekeken en wat sterren kunnen identificeren (was nog niet donker, hé), om daarna huiswaarts te keren. Van kijken weinig terecht gekomen, maar ’t was gezellig!   Fijne vakantie!!

Kwartaalagenda:

Juli  2017.    

Studiebijeenkomst: Zomerstop

Kijkavond:   Zon-dag

Wanneer:    08-07-2017 vanaf 14.00u aan de sterrenwacht

Augustus 2017

Studiebijeenkomst: Zomerstop

Kijkavond:  Perseïden + maanobservatie

Wanneer:   11-08-2017   vanaf  20.00u aan de sterrenwacht

September 2017

Studiebijeenkomst:      08-09-17  Michielshof zaal 202  20.15u.

Onderwerpen :  Sterrenbeelden en geschiedenis door Dirk      

Kijkavond:  Deepsky met Saturnus.

Wanneer: 22-09-2017 vanaf 20.00u  aan de sterrenwacht  + alternatief programma =  Meteoren, meteorieten, asteroïden.

13:49 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

18-06-17

Een testje "at home" na de nieuwe uitlijning.

Sterrenwacht Lambert op 17-06-2017, ergens halverwege de ochtend: het eerste resultaat van de nieuwe uitlijning, na ons bezoek aan RACA 5. Even getest of de poolafstelling, de totale uitlijning en het correct volgen goed is. Er werd gekozen voor een opname van de Noord-Amerika nevel, NGC 7000, in de Zwaan. De overzichtfoto is genomen door de 80mm volgkijker en de "diepere" foto geeft een blik op "the wall", doorheen de RC.  Totale belichtingstijd was 84 minuten. De seeing was maar povertjes......

NA-nevel 16-06-17 apo  84m 1600  v2.jpg

NA-nevel 16-06-17 apo  84m 1600 studio the wall topazed.jpg

01:21 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

08-06-17

Een beetje rework opnames RACA 5

Na wat gestoei met nieuwe workflows zijn enkele opnames er beter uit gekomen. Hieronder een paar herwerkte opnames van de sessies Lambert. Beelden van Job zijn onderweg! De eerste afbeelding is de Lagune-nevel, opname door de ED80TFC, volgkijker.

De tweede opname is de Trifid-nevel gefotografeerd door de 12 inch Ritchey-Chretien.

De derde opname is de Adelaarsnevel, ook zoals de camera hem zag in het primaire brandpunt van de RC. Duidelijk zichtbaar zijn de "Pillars of Creation", naar de iconische opname van de Hubble Space Telescope. Onze bescheiden bijdrage!

trifid en lagune apo 57 m new flow-001.jpg

Trifid raca 5 rc 56m new flow det extr va.jpg

adelaar new flow.jpg

22:06 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

03-06-17

Jaarlijkse uitstap Noorderkroon

Verslag van de jaarlijkse uitstap Noorderkroon 2017.

Onze reisleider Jan Hermans is ook dit jaar weer geslaagd in zijn opzet om ons een uitermate boeiende en leerrijke dag voor te schotelen. Onze jaarlijkse uitstap zou dit jaar minder kilometers op de teller zetten, maar het geheel daarom niet minder boeiend.

Omdat de reisdoelen die Jan bijeensprokkelde relatief kortbij lagen was er ruimte voor méér; als eerste stop deden we Isotopolis aan in Dessel. Isotopolis werpt een verhelderend licht op de complexe materies van ‘radioactiviteit’ en het ‘beheer van radioactief afval’. Het informatiecentrum geeft glasheldere informatie op maat van iedereen die belangstelling heeft voor radioactieve afvalstoffen. Isotopolis is tegelijkertijd wetenschappelijk sterk onderbouwd, bijzonder leerrijk en visueel attractief. Er werd ons gevraagd om zo interactief als mogelijk het geheel te benaderen. Onze gids, waarvan we het allemaal eens zijn dat we een top-gids ter beschikking hadden, leidde ons met een aanstekelijk gemak doorheen materie waarvan sommige mensen dachten dat het voor de leek een onontwarbaar kluwen is. Het was een feest om de glasheldere uitleg en bijhorende experimenten mee te maken.  Vanaf nu weet elk van ons wat alfa-, beta- en gammastraling is en wat er nodig is om ze af te blokken.

We kregen  een  virtueel kijkje achter de muren van een opslagplaats voor radioactief afvalen genoten intens van de nevelkamer  waar onzichtbare stralen zichtbaar gemaakt werden.  Je kan het allemaal beleven tijdens een bezoek aan Isotopolis, hét informatiecentrum over radioactieve afvalstoffen van NIRAS in de Kempense gemeente Dessel. Uniek in België!

Isotopolis speelt open kaart over alle wetenschappelijke en maatschappelijke factoren die met radioactief afval te maken hebben. Je hoeft geen wetenschappelijke bolleboos te zijn! De naam Isotopolis is een samenspel van Oudgriekse woorden: isos, topos en polis. Isotoop verwijst naar radioactieve chemische elementen. Polis was de plaats waar de Grieken samenkwamen om te vergaderen. Samen geeft dat Isotopolis: de plaats waar de burgers geïnformeerd worden over de thematiek van radioactieve afvalstoffen. Isotopolis is een  initiatief van NIRAS en Belgoprocess.

NIRAS, de Nationale Instelling voor Radioactief  Afval en Verrijkte Splijtstoffen, is sinds 1980 door de overheid belast met het beheer – op korte en lange termijn – van al het radioactieve afval dat op Belgisch grondgebied wordt voortgebracht. NIRAS moet op de eerste plaats zorgen voor een maximaal veilig beheer van dit radioactieve afval. Een bijkomende opdracht is het opmaken van een inventaris van alle nucleaire installaties en sites die radioactief afval bevatten, met een kostenraming van de sanering en ontmanteling ervan. NIRAS heeft het statuut van ‘openbare instelling’ en garandeert dat het radioactieve afval wordt beheerd met respect voor de veiligheid van de bevolking en het leefmilieu.

Belgoprocess is een dochtermaatschappij van NIRAS en voert sinds 1984 alle technische verrichtingen uit die noodzakelijk zijn voor de verwerking en tussentijdse opslag van radioactief afval. Belgoprocess ontvangt radioactieve afvalstoffen van kerncentrales, ziekenhuizen, laboratoria, enz. Na een industriële behandeling wordt het afval opgeslagen in afwachting van een eindbestemming. Belgoprocess ontmantelt tevens stilgelegde nucleaire installaties door ze te ‘ontsmetten’ en vervolgens af te breken. Belgoprocess zorgt ervoor dat de radioactieve stoffen zo verwerkt en opgeslagen worden, dat de veiligheid van mens en het milieu gegarandeerd blijft.  We kregen als allerlaatste een vooruitblik op de nieuwe projecten van Belgoprocess. De bovengrondse opslag van nucleair afval dat in speciale monolieten gegoten zal worden, per 900 stuks in een speciale ruimte opgeslagen zal worden, om dan uiteindelijk door meerdere lagen afgedekt zal worden.

Na de uiteenzettingen bracht de bus ons naar taverne  “Dessels hof “ voor een goed verzorgde broodmaaltijd. Eenmaal terug op krachten was het tijd voor deel twee van onze trip, een bezoek aan de Norbertijner abdij in Tongerlo.

Aangekomen aan de abdij werden we opgewacht door de gidsen. Op de binnenkoer kregen we een inleidende omschrijving van het complex. De ommuurde abdijsite van 11 hectaren met grotendeels bewaarde omgrachting is toegankelijk via een eeuwenoude, gekasseide lindedreef aangeplant in 1678. De voornaamste gebouwen uit diverse perioden zijn ingeplant rondom een uitgestrekt, begraasd en in 1989 gerenoveerd binnenplein, eertijds door een muur verdeeld in het 'hof van de abt' en het 'neerhof' met hoeve, washuis, koetshuis, stallingen en woningen voor het personeel.  De omheiningsmuur van het elf hectare grote abdijcomplex en de ervoor liggende omwalling werden opgebouwd tussen 1479 en 1472. Het betreft een bakstenen ringmuur met schietgaten, steunberen, gedichte bogen en geometrische motieven van gesinterde baksteen. We kennen nu ook de betekenis van de “vierschaar”.

Boven de poort bevinden zich laatgotische spitsboognissen met heiligenbeelden. Het gaat om de patrones Maria (de abdij is gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw) geflankeerd door de Heilige Barbara en de Heilige Catharina. In de doorgang bevinden zich een tweede geprofileerde korfboog en links rechthoekige muuropeningen, het zogenaamde 'armenvenster' voor broodbedeling aan behoeftigen. Na deze uiteenzetting ging de grote deur van het hoofdgebouw open en mochten we naar het Davinci-museum voor een voorstelling van “ Het laatste Avondmaal”,een schilderij op doek van ruim 8 x 4 meter groot. Het is de meest getrouwe replica van de muurschildering die Leonardo da Vinci tussen 1495 en 1498 maakte in de refter van het Dominicanenklooster te Milaan. De replica wordt toegeschreven aan Andrea Solario, een leerling van da Vinci. In 1545 kocht abt Streyters van Tongerlo het doek ter versiering van de toenmalige abdijkerk. Tijdens de Franse Periode werd het kunstwerk in veiligheid gebracht. Sinds de jaren '60 van de vorige eeuw, en na diverse restauraties, heeft het doek een plaats gekregen in het museumgebouw. Van de pater conservator kregen we een mooie uitleg over het doek. Dat ook paters met hun tijd meegaan is ons niet ontgaan. Jaren geleden was een delegatie van Noorderkroon al eens te gast in het Da Vincimuseum en het viel ons op dat de huidige uitleg de tand des tijds goed doorstaan heeft. Het verhaal was helemaal eigentijds gebracht door dezelfde pater. Een zeer goed verzorgde uitleg en elke gestelde vraag werd vlot beantwoordt.

De volgende etappe bracht ons naar Sas 4, een uniek kruispunt van kanalen. Op het grondgebied van Dessel kruisen de drie kanalen Bocholt-Herentals, Dessel-Schoten en Dessel-Kwaadmechelen, een unicum in Europa.  In het informatiecentrum kregen we eerst een mooie uitleg over het complex en waar Sibelco voor staat. De zandwinning heeft het landschap ingrijpend veranderd en zal  de eerstkomende 40 jaren nog meer de kaarten gaan tekenen.

Er werd er gekozen op dit spectaculaire kanalenkruispunt een uitkijktoren te plaatsen. De Sas 4-Toren is 37 meter hoog en geeft een schitterend uitzicht. Bij helder weer kan je ettelijke kilometers ver zien. De toren telt 216 trappen en is makkelijk te betreden. Hoogtevrees of moeilijk te been? Geen probleem. In het bezoekerscentrum kan je de beelden van het uitzicht bekijken op een TV-scherm. Het geeft je een impressie van wat er bovenop de Sas4-Toren te zien is, maar niets kan tippen aan de realiteit. Dus de 216 treden beklimmen loont zeker en vast de moeite. We stelden vast dat de trap een zeer gemakkelijke trap is, driemaal hoger dag onze sterrenwachttoren, maar veel gemakkelijker te beklimmen.  Terwijl we de toren beklommen werden onze neuzen gestreeld door de aangename geuren van de Pannenkoekenboot die tegenover de toren aangemeerd lag. Deze geuren deden ons op zoek gaan naar de Kleppende Klipper, een eind verderop. Dat zou onze laatste bestemming van de dag zijn. Jan had een nieuwe formule ingepland; onze dag zou eindigen met een avondmaal in de vorm van een buffet (alles in de prijs inbegrepen) in de Kleppende Klipper. Heel ludiek om een maaltijd te nuttigen met het waterniveau op ooghoogte.  Toen iedere deelnemer voldaan was gingen we voor de laatste maal naar de bus die ons gezwind en veilig en wel terug afleverde op het Michielsplein in Achel.  Het was weer een topdag in de analen van Noorderkroon.  Dank aan Jan voor alweer een vlekkeloze organisatie!!!!!  Tot volgend jaar!

                                                                                                                                             LBe

DSC_3851.JPG

DSC_3884-001.JPG

DSC_3870-001.JPG

DSC_3906a.JPG

20:08 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

RACA 5 het verslag in woord!

Hemelvaartweekend 2017; RACA 5 gaat door aan de sterrenwacht(en) van OCA te Grapfontaine, Luxemburg-België. Job en Lambert dragen voor de vijfde maal op rij de kleuren van Noorderkroon uit, over de provinciegrenzen heen.

Het werd een hartelijk weerzien rond de middag van 25 mei 2017. Dit jaar waren we niet de eerste, de anderen beginnen het te leren!  Snel de tent opzetten en dan (proberen) tegen een redelijk tempo de kijkers op te stellen.  Omdat we ruim 2u voor de officiële inschrijvingen al op het terrein waren konden we ook ruim op tijd stellen dat onze setup gereed was voor de allereerste nacht.

Het zag er veelbelovend uit. Héél heldere hemel en geen vooruitzicht naar iets anders. Rond de klok van zeven uur lekker aanschuiven bij de BBQ, daarna een paar pintjes en we waren er klaar voor. Het werd een super nacht! heerlijk heldere hemel, relatief donker en, later op de nacht,......een Melkweg die je al snel voor wolken aanzag. Er waren mensen aan boord die gekwalificeerde donkertemeters bij hadden. Een dergelijk toestel noemen we een SQM-meter (Sky Quality Meter). Op het display een ongeziene 21.7!!  Zéér zeldzaam in België. Om een dergelijke kwaliteit te vinden moet je op z'n minst naar Zuid-Frankrijk. Dat waren super omstandigheden en dat vertaalde zich 1 op 1 naar onze resultaten (zie hieronder). Tegen de ochtend snel een beetje slapen om dan tegen 09.30u aan het ontbijt te kunnen.  Dat was onze routine voor de eerste twee dagen.

De derde dag zagen we onweders vanuit Frakrijk naar ons toe komen. w namen geen risico's en demonteerde onze kijkers en borgen ze veilig op in de auto. We hebben de avond en de aanzet van de nacht klein gekregen door biertjes te nuttigen, aangename gesprekken te voeren en lekker relaxed naar het weerlicht aan de horizon te kijken. 

Daags nadien vertrokken we met een heel goed gevoel. Tot RACA 6 in 2017!!!!

18:32 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

verslag RACA 5, mei 2017 Grapfontaine-Luxemburg-Be.

20170525_215019-001.jpg

20170526_222120_LLS-001.jpg

20170527_183052-001.jpg

andromeda raca 5  29 m apo topazed.jpg

andromeda raca5 rec.jpg

lagunenevel apo driz 3 3trys.jpg

M8 +M20 finished apo raca 5 57m  1600 final.jpg

M16 RC 44m  crop.jpg

M27 raca 5 rc 49m wh flats cont.jpg

trifid RC drizzle 2x.jpg

trifid en lagune apo 57 m 3th try.jpg

M51 raca 5 apo 70m 1600 final.jpg

DSC_4633a.jpg

DSC_4641a.jpg

18:30 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

04-05-17

Sharpless 2-155

Net voordat we de aftrap geven voor onze jaarlijkse uitstap geeft het secretariaat nog even een afbeelding mee die Job enkele dagen geleden realiseerde. Job koos voor een exotisch object, namelijk Sh2-155, beter gekend als de Grotnevel in Cepheus.

Job belichtte 55 minuten op dit object. De camera die hij gebruikt is een gemodificeerde Nikon D600. Gebruikte ISO-waarde = 1600.

2017-04-29 Bewerkte Sh2-155c_resized_1[7566].jpg

19:28 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

30-04-17

verslagen Noorderkroon Mei 2017

Administrativa: - Goedkeuring vorig verslag; - Onze gemeentelijke subsidie werd goedgekeurd; -  We doen niet mee aan het Dorpsfeest van 18/6 in Achel; - Op 3 april ontvangen we op onze sterrenwacht het bezoek van het derde en vierde leerjaar van de lagere school van Achel-Statie; - Onze vereniging ontving vanwege ons medelid Paul Rackels een milde gift van een aantal verlengsnoeren met verdeelkoppen.

 

Open agenda: Gerard: Waarom zien we meer details als we verder weg in het heelal kijken (bvb met de Hubble telescoop) dan wanneer we dichterbij kijken (bvb naar de planeten)?

Let op: er is een groot verschil tussen “zien” en “waarnemen”.  Kijken naar planeten = zien.  Kijken met de Hubble = waarnemen.  Waarnemen is in feite “meten“ en “het analyseren van spectra”. Dus: op grote afstand zien we geen details zoals we die zien op de planeten van ons zonnestelsel.

Jo: Hoe werkt ompoling?

In de aarde zit een kern van ijzer die zelfstandig ronddraait en als een soort dynamo functioneert. Door de verschillende draaisnelheid van de buitenkant van de aarde en de zelfstandig draaiende binnenkern krijgen we ompoling.  Die gebeurt niet met vaste tussenperiodes.

Jan: Waar komt de warmte in het koude heelal vandaan?

Niemand van de aanwezigen weet een zinnige verklaring voor dit fenomeen.  We zoeken verder naar verklaringen.

Hoofdthema:

         “Hoe werd ontdekt dat er een bol zo groot als de maan in de aarde zit?”

We bekeken een film van de Universiteit van Nederland waarin seismologe Arwen Deuss dit thema verklaarde. De samenstelling van de aarde vormt al eeuwenlang een grote uitdaging voor al wie met seismologie bezig is.  In het kort kunnen we zeggen dat de aarde bestaat uit een vaste buitenkern waar zich aardbevingen voordoen en waar we vulkanen vinden.  Daaronder zit een hete vloeibare kern van stromend, kokend ijzer.  En vlakbij het middelpunt van de aarde zit er een binnenkern waarvan men lange tijd niet wist of die vast of vloeibaar is. Eerst een beetje geschiedenis: In 1906 ontdekte de Engelse seismoloog Oldham dat de aarde een vloeibare kern heeft.  En in 1936 veronderstelde de Deense seismologe Inge Lehmann dat er in die vloeibare kern nog een vaste binnenkern zat die ongeveer even groot is als de planeet Pluto en een beetje kleiner dan de Maan. Ze kon evenwel geen echt bewijs leveren voor haar theorie.  Als studente vond Arwen Deuss het een boeiende uitdaging om voor haar afstudeerwerk op zoek te gaan naar het bewijs dat de binnenkern van de aarde vast is.  Om dit bewijs te vinden moeten we vertrekken van het volgende uitgangspunt, nl. het bestaan van twee soorten seismologische golven: - Push-golven (afgekort P-golven) zijn sterke golven die zowel door vaste als door vloeibare materialen gaan; - Secondary of Shear-golven (afgekort S-golven) zijn golven die enkel door vaste materialen gaan en daarbij veel energie verliezen.   Een seismologische golf (bvb als gevolg van een aardbeving) begint dus zijn weg als een P-golf vanaf de vaste buitenkern van de aarde naar de vloeibare kern.  Wanneer de golf het midden van de aarde bereikt, wordt ze een S-golf.  Ze reist verder door, verlaat het centrum van de aarde en wordt opnieuw een P-golf om uiteindelijk te eindigen aan het aardoppervlak aan de andere kant van de aarde.  Als Arwen Deuss het bestaan van de S-golf in de aarde kon bewijzen, had ze meteen ook het bewijs dat de binnenkern van de aarde vast is.  Dit bewijs leveren was zeer moeilijk omdat de S-golf een zeer kleine golf is.  Door het bijeenbrengen van enorm veel seismologische data slaagde Arwen Deuss in haar opzet: ze bewees als eerste dat de aarde een vaste binnenkern heeft die ongeveer de grootte heeft van de Maan.  Verder legt Arwen Deuss in haar uiteenzetting uit hoe we nog tot het bewijs gekomen zijn dat de vaste binnenkern die ze ontdekte uit ijzer bestaat.  Daarvoor moeten we vertrekken van het gegeven dat ijzermeteorieten een naaldstructuur hebben waarin lijntjes zichtbaar zijn.  Die naaldstructuur bestaat enkel in vaste materialen en heet met een moeilijk woord “anisotropie”. Als de aarde een vaste ijzeren binnenkern heeft, moet die structuur ook te vinden zijn.  Arwen Deuss kan dit bewijzen  met behulp van een seismologische golf die ze door de aarde stuurt.  Wanneer dit gebeurt van noord naar zuid, gaat de golf vijf seconden sneller door de aarde dan wanneer die golf van oost naar west wordt gestuurd.  Dit komt omdat de golf van noord naar zuid “meereist” met de richting van de naaldstructuur.  De golf die van oost naar west reist, verliest op zijn reis vijf seconden tijd omdat ze als het ware over elk naaldje van de structuur moet springen.  Dit betekent dat de binnenkern van de aarde anisotroop is, dus bestaat uit een vaste kern van ijzer met een naaldstructuur die uitgelijnd is van noord naar zuid. 

Omdat we nog wat tijd ver hadden, keken we ook nog even naar een filmpje met een uiteenzetting van Arwen Deuss over het thema “Waarom gaan Amerika en Azië op elkaar botsen” en tenslotte nog even naar een toeristisch promotiefilmpje over de “Grote Heide”: het natuurgebied dat het Hageven, de Plateaux, Leenderheide/Leenderbos en de Malpie omvat.           

                                                                                                                                             Jo

Verslag van de kijkavond 21 maart 2017

 

Het was de hele dag bewolkt en ook de voorspellingen waren erg ongunstig om te kijken. In de hoop dat er toch een gaatje in de bewolking zou komen, trok ik, gewapend met een kannetje water voor de koffie, naar de sterrenwacht.

Dirk had me laten weten dat hij niet op tijd aanwezig kon zijn. Bij aankomst stond de Beamer en zijn laptop nog opgesteld in het lokaal, want hij had deze in de namiddag gebruikt bij het bezoek van een groep leerlingen van de school van Achel-Statie.

Omdat er nog niemand aanwezig was, werd even met de borstel door het lokaal geveegd, waarna kort nadien Jo arriveerde. Hij had bij de vorige bijeenkomst de reeks “Zenit” uit 2016 geleend om te lezen en bracht deze nu terug. Omdat er van opentrekkende bewolking nog steeds geen sprake was en Jo de reeks van 2015 ook graag eens wilde doorlezen, werd hier nog een tijdje naar gezocht, maar vergeefs. Mogelijk heeft iemand anders die geleend.

Bij de stadswerf was al eerder gemeld dat de lamp boven de trap het had begeven, maar dit kon niet want met de hoogtewerker konden ze er niet bij. Daarom namen vorige week enkele mensen van de technische dienst contact met me om een kijkje te nemen hoe dit het best kon worden aangepakt. Het idee om een kader te maken met een luik werd overlopen en bleek uitvoerbaar. We trokken dan ook samen naar boven om het resultaat te bekijken.

Boven in de sterrenwacht is nu in de vloer een klein luikje gemaakt waarlangs de lamp goed bereikbaar is en eenvoudig kan worden vervangen. Het is bijna onopvallend uitgevoerd, alleen bleef er nog wat zaagmeel op te poetsen dat dan ook snel met enkele bezemstreken verdween. De lamp brandt weer en de trap kan terug veilig worden beklommen.

Omdat de bewolking hardnekkig bleef volhouden trok Jo terug naar huis. Even nadien arriveerde Dirk. Hij vertelde dat er veel interesse was bij de schoolkinderen van Achel-Statie. Van dit bezoek mogen we nog een verslagje verwachten van Dirk.

We dronken nog even een tas koffie, pakten de beamer, de laptop en alle ander hulpmateriaal terug in en trokken we naar huis. Het was een van de vele donkere avonden waarop geen sterretje of maan te bespeuren was. Hopelijk een volgende keer beter…

 Jan

Het derde en vierde  leerjaar van Achel-Statie op bezoek bij de sterrenwacht.

Vrijdag  21 april  in de namiddag, even na half twee hoor ik ze al van ver aankomen. De fietsen worden netjes in de fietsenrek gezet, en dan stormt de bende, tien kinderen, gevolgd door de juffrouw , richting sterrenwacht. De bedoeling van deze namiddag en van de lessen sterrenkunde in de school is enkel verwondering opwekken, zonder de nadruk  te leggen op kennis. Bij de vraag, wat is de dichtstbijzijnde ster?  Lieten ze zich echter niet vangen. Van alle kanten klonk het antwoord, de zon. Hierna kwam  de rest  van het zonnestelsel  aan de beurt,  van Mercurius tot Neptunus, met daartussen een aantal verstandige vragen en opmerkingen. Waarom duurt een reis naar Mars zo lang, en kunnen  we dan niet  beter een raket  naar Venus sturen, want dat is dichterbij. Kan de aarde in een Zwart Gat vallen? Hoe werken de schijngestalten van de maan?

Voor we er erg in hadden,  was het al kwart voor  drie. Nog vlug even boven naar  de telescoop  gaan kijken, en natuurlijk  moest het Luik van de koepel  even open.

Om drie uur was het voor de kinderen weer tijd om terug naar school  te keren.

Het was voor mij, en hopelijk  ook voor de kinderen  een leuke namiddag.

 

                                                                                                                                    Dirk

21:40 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verlagen Noorderkroon April 2017

 

Open agenda:

Franky:  Hoe komt het dat de maan meer inslagen heeft dan de aarde?

               Hoe kan de zon branden zonder zuurstof?

Jo:          Wat zijn Lagrangepunten?

Mark:      Vostokmeer: wat is er ontdekt?

                Wat is het verschil van de coatings op bvb verrekijkers?

De maan heeft opmerkelijk meer inslagen dan de aarde. Reden is dat er op de maan geen erosie is.

De zon brandt niet, het is de energie die we voelen die afkomstig is van kernfusie. De zon zet waterstof om in helium en dat geeft energie.

Lagrangepunten zijn punten in evenwicht, m.a.w. elk hemellichaam in de buurt trekt even hard aan een bepaalde satelliet en dan moet er minimaal gecorrigeerd worden. We bekeken een video over Lagrangepunten.

Vostokmeer : stand van zaken opgezocht en niet veel gevonden.

Coatings: ze komen in verschillende kleuren. Vorm en soort glas geeft aan welke coating bij voorkeur te gebruiken zijn. Coatings beschermen de optiek en kan mogelijk corrigerend werken.

Verslag van de kijkavond

4 Maart 2017, de Nationale Sterrenkijkdag stond op de agenda. Nog voor aanvang van het event waren er al diverse Noorderkroners op post, terwijl buiten de regen met bakken uit de lucht viel. Het slechte weer was voorspeld, maar ja……je kan altijd hopen dat ze fout zitten!

We hadden alles voorzien voor het welslagen van de avond;  de kijker was inzetbaar, de koepel nog net niet open, het materiaal voor het vervangprogramma was aanwezig, maar…….het enige wat ontbrak waren de bezoekers. We hebben de avond gevuld met diverse astronomische gesprekken en koffie om dan tegen de klok van 22.30u huiswaarts te keren. Een volgende keer beter?

                                                                                                                                 LBe

Oculairen

Oculairen zijn er in velen soorten en maten, van de klassieken tot de moderne en zelfs de groot hoek oculairen zoom oculairen. Zoals doet vermoeden zijn de kwaliteit en eisen onlosmakelijk verbonden met de prijzen van deze schitterende astronomische hulpmiddelen. Een hele tijd geleden als men een telescoop ging aan schaffen kreeg men er een set oculairen bij, echter het aanbod is zo groot dat de fabrikanten de keuze liever aan de gebruiker over laten. We praten dan van prijzen die lopen vanaf enkele tientjes tot meer dan duizend euro het stuk.

Laten we eens kijken wat het eigenlijke principe is van een oculair, over de klassieke oculairen, moderne standaard oculairen en groot hoek oculairen, en de combinatie van objectieven en oculairen.

Het begon allemaal in het jaar 1608 ergens in Middelburg dat kinderen van brillenmaker Hans Lippershey bij toeval de telescoop hebben uitgevonden.

Het eerste oculair was een negatief lensje dat ze kort bij het oog hielden en iets verder weg een positief lensje, dat ze gericht op een verder weg staand object hielden, en zowaar een vergroting zagen.

Is het nu nodig om een oculair te hebben voor een telescoop om een beeld te zien? Nee maar de vergroting is dan te klein om details te zien. Bij een brandpunt van 1,5 meter is bijvoorbeeld Het maanbeeldje nog geen 14mm groot. Dus kunnen we het oculair als een loep beschouwen omdat deze een beeld vergroot.

Dus de eerste telescoop bestond uit een positieve en een negatieve lens en is zo als Hollandse kijker de geschiedenis in gegaan.

Bij een Hollandse kijker staat het negatieve oculair voor het brandpunt van het objectief en bij de overige er achter, daarom zijn de optische lijnen evenwijdig en zal er ook geen tussen beeld worden gevormd ook wordt het beeld rechtopstaand gezien. Doordat een oculair een veel kleiner brandpunt heeft dan een objectief is de uittredende bundel veel kleiner. Dit heeft tot gevolg dat de energiedichtheid in die bundel veel groter is dan de intredende bundel wat betekent dat je met een kijker zwakkere sterren kunt zien, maar we willen een veld zien. De objecten aan de hemel vormen ook een hoek, met twee positieve lenzen zien we wel een tussen beeld die ontstaat in het brandpunt van de lichtbundels. Dit is het beeld dat het objectief vormt en met het oculair bekeken wordt. Het beeld wordt dan ook vaak ondersteboven gezien. De plaats achter het oculair waar de bundels een snijpunt vormen noemen we uittreepupil van de telescoop-oculair combinatie. Bij de klassieke oculairen zien we ook vaak beeldfouten zoals sferische aberratie, chromatische aberratie en als het oog pupil kleiner is ook nog eens het kidney bean effect. Maar door betere oculairen en objectieven worden deze afwijkingen weggewerkt.

We hebben gezien dat door een oculair de lichtbundel kleiner en de energie dichtheid groter wordt; Hieruit kunnen we afleiden dat de diameter van de uittredende bundel gelijk is aan F objectief / F oculair. Dit is de vergroting van het objectief oculair combinatie Bijvoorbeeld F ob = 1200, F oc =  10 dan is de vergroting 1200 / 10 = 120x, evenredig wordt ook de hoek groter die objecten aan de hemel maken. Zo ook de beeldfouten die worden ook sterker gezien. Hoe lichtsterker de kijker in combinatie met mindere oculairen zullen de beeldfouten erger zijn. Dus kwaliteit en eisen bepalen het beeld wat er te zien is. Wat er ook nog bij hoort zijn het schijnbare en werkelijke gezichtsveld. Wanneer je door een oculair kijkt ziet men een rond beeldveld, om dit te kunnen overzien moet men over het beeld met je oog zwenken, de hoek waarover men dit doet heet schijnbaar gezichtsveld van het oculair. Het werkelijke gezichtsveld is dat stukje wat men aan de hemel ziet, dat is gelijk aan het schijnbare gezichtsveld gedeeld door de vergroting. Zoals in voorgaande genoemd bestaan er tientallen zo niet honderdtallen verschillende oculairen, uit twee lenzige tot 12 lenzige systemen mede wordt de kwaliteit bepaald door de glassoorten en zelfs gasvullingen. Afhankelijk wat men gaat beoefenen in deze materie zal dus een keuze gemaakt moeten worden.

Als we gaan kijken naar de klassiek oculairen komen we aan namen zoals Huygens, Ramsden, Kellner, König, Abbe en Plössl. We praten dan over een periode vanaf de 17de eeuw tot de 19de eeuw. Huygens had de eerste samengestelde oculair, met twee positieve lensjes kreeg men een betere kwaliteit, diverse combinaties zijn geprobeerd, later deed Ramsden een verbetering door de combinatie van de lensjes te veranderen, nog verder ging Kellner, deze plaatste er nog een lensje bij, het grote nadeel van dit type oculairen zijn wel het geringe beeldveld en dat men met het oog bijna in het oculair moet kruipen om een redelijk beeld te kunnen zien. Ook veel kleurfouten zijn het nadeel van deze oculairen. Beter werd het met de Plössl oculairen de eerste orthoscopische oculairen, door meer lensjes te gebruiken mede de bolle of rechte zijde van de lensjes anders te combineren en te plaatsen, werden veel beeldfouten opgelost. Zo werden er nog velen verbeteringen aangebracht, een ding hadden ze nog gemeen dat het oog nog steeds redelijk dicht op het oculair zit. Ernst Abbe deed er nog een stap bovenop en maakte van de veldlens zijde een triplet en de oogzijde een enkele lens, dit bracht hoge kosten met zich mee en zijn dus duur. Het König oculair is een sterke verbetering doordat het oog op een betere afstand van de ooglens kan liggen, maar gaat ten koste van het beeldveld.

Nog steeds worden er Plössls ontwikkeld en nog steeds het zelfde ontwerp maar door nieuwe glassoorten werden kwaliteitsverbeteringen mogelijk, zo ook een vergroting van het schijnbare gezichtsveld. Steeds dikkere lenzen worden gebruikt om de kleurcorrectie en gezichtsveld nog meer te verbeteren.

Zo zijn er tegenwoordig de zogenaamde Super Plössl oculairen, dit type oculair is een hele andere, maar heeft nog steeds met Plössl te maken.

Het was de Duitser Heinrich Erfle die een nieuwe manier bedacht op basis van het Plössl oculair. Wat is daar het verschil in? Hij plaatste tussen de veldlenzen en ooglenzen een biconvexe lens, en ook het aanpassen van de doubletten kon hij het gezichtsveld van +/- 40° naar 60° vergroten. Veel lijkt dit niet maar (60/40)²=2,25 maal zoveel. Wat later verving Karl Kaspereit de enkelvoudige lens naar een doublet en werd het gezichtsveld zelfs 72° en zag ruim 3 keer zoveel als het oorspronkelijke Plössl. Maar omdat er de randscherpte onder leed, ging de ontwikkeling van het astronomisch oculair gewoon door. De verdere ontwikkeling door de Erfle en de Erfle II midden lens is een doublet had dus ook een bekend fenomeen, maar wat geen directe invloed had op de scherpte, is de vertekening. Dit heeft geen nadelige gevolgen als men visueel waarneemt en is derhalve ook klein. Al deze oculairen hebben gemeen dat de lenzen dicht bij elkaar staan. Ook dat men steeds met het oog zeer dicht bij de ooglens moet komen wat voor de brildragers onacceptabel is, dit vooral met korte brandpunt afstanden. Zo werd dan ook een oude uitvinding wederom in het leven geroepen en wel de Barlowlens. Het heeft meerdere voordelen, door de negatieve groep van de Barlowlens verkrijgt men een samenstelling die werkt als een oculair met een kortere brandpunt afstand en heb je de oogafstand  van de positieve groep. Zo ligt de pupil verder van het oculair. Het grootste voordeel is dat de combinatie van de negatieve en positieve groep verbeterd kan worden naar nog betere optische kwaliteit. Met enig inzicht ziet men er nog steeds de Plössl in zitten.

Bekijken we nu de groothoek oculairen, we kunnen zeggen dat het eerste groothoek oculair de Erfle II was met een gezichtsveld van 72°, nu zijn er al van 120°. Deze zijn ook niet meer van die samenstelling zoals de reeds vernoemde, maar veel ingewikkelder. Zo zijn er oculairen ontstaan met grote lenzen in vergelijking met de brandpuntsafstand, dit is nodig voor een grote beeldhoek. Zo bedacht Ludwig Bertele een oculair van 80° ongeveer in 1950.

Echter het nadeel van deze oculairen was of is dat de uittreepupil heel kort achter het oculair ligt. Dat lastig is om het hele beeldveld te overzien. Het was Albert Nagler die dit probleem aanpakte om zijn eerste groothoek oculair te ontwerpen met een gezichtsveld van 82°, Maar eigenlijk was het Horst Köhler die er het eerst mee was met een oculair die een gezichtsveld heeft van 110° maar deze was meer bedoeld voor de grensbewaking van onze oosterburen. In ieder geval kunnen we het oculair van Köhler beschouwen als de voorloper van de Naglers, het vermeldenswaardige is dat deze zonder computer werden ontworpen. Nagler presenteerde zijn eerste oculair eind jaren 70, ontworpen voor NASA optisch systeem van de maanlander om astronauten te trainen voor het landen op de maan. Het was wel de eerste die in grote aantallen voor de amateur sterrenkundige op de markt verscheen. Maar zijn duur in aanschaf, toch zijn ze goed verkocht. Echter het nadeel van dit oculair was al onderkent door Köhler namelijk de sferische aberratie van de uittreepupil, elke beeldhoek ligt dan op een andere plaats en vormen zo niet het gehele gezichtsveld omdat ze niet samenkomen in een punt. In het ontwerp was de uittreepupil van het oculair gebaseerd op 7mm (de grootste oog pupil van een volwassen mens) kan men dus het hele beeldveld niet in een keer overzien door de sferische aberratie. Kijkt men naar een helder object (maan) verkleinen de pupillen en hierdoor wordt dit effect nog erger, donkere vlekken vormen zich dan in het gezichtsveld  die niervormig zijn, het z.g. Kidney-bean effect. De eerste Naglers met een brandpunt van 13mm werden al snel opgevolgd door langere, om dan lagere vergrotingen van een telescoop te krijgen. Hier door vormen zich de mooi uitgestrekte beelden van stelsels en nevels waardoor deze oculairen zo geliefd zijn.

Dit zijn dan ook de oculairen bij uitstek voor de deepsky waarnemers. Men begrijpt nu door de samenstelling van deze oculairen, grote lenzen, die een voor een gemaakt worden, deze zo duur maken, zo zijn er ook die met edelgas gevuld zijn en voorkomen zo dat deze van binnen aanslaan.

Kijken we naar zoom oculairen dan is het voordeel hiervan dat ze als het ware een serie gewone oculairen vervangen, echter wel met beperkingen, want een goede kwaliteit oculair is onvervangbaar. Maar men kan in een range tussen 8 en 24 mm vergroten, wel moet er bij elke verandering opnieuw worden scherp gesteld. Ook veranderd men het schijnbaar gezichtsveld hoe langer de F / oculair, hoe kleiner het schijnbaar gezichtsveld. Het zomen gebeurt doordat de lenzen onderling van positie veranderen. Het moderne zoom oculair is opgebouwd uit een groep van negatieve en twee positieve lenzen. Als we dan gaan kijken naar welk oculair en welke telescoop men nu moet gaan kiezen, begrijpen we dat dit onmogelijk is te noemen, de vele soorten van oculairen en telescopen is zo groot dat het onmogelijk is. Hier dient ook nog vermeld te worden dat de richting die men in het waarnemen van de hemel wil gaan uit oefenen, zoals planeet of deep-sky, veranderlijke sterren en dubbelster systemen  een grote rol spelen in het kiezen van een systeem. Vaak (in de gevestigde telescoop zaken) krijgt men afdoende advies, als men al kan vertellen in welke richting men gaat waarnemen. Ook speelt hier het budget een zeer belangrijke rol, maar om niet mismoedig te worden zijn er altijd verenigingen met ervaren mensen aanwezig die kunnen helpen om de keuze gemakkelijker te maken. Uiteindelijk is men zelf degene die bepaald wat goed is en de ervaring die men hierna opdoet leert een goede keuze te vinden.

 

Job Beeren

Bron: Harrie Rutten (opticus) uit diverse Zenit bladen

21:36 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

12-03-17

Oculairen door Job Beeren

Beste leden,

         zoals je ziet staat onze nieuwe kwartaalagenda al ingevuld in de linkse kolom. Vergeet niet dat we komende vrijdag nog een uiteenzetting van Job Beeren, tegoed hebben. Job zal ons onderhouden over oculairen en daar gaan wij, als publiek,  zeker ons voordeel mee kunnen halen!

Tot dan!

19:09 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslagen maart 2017

Open agenda:

Franky:           Wat is een vuurbal?

                        Effelsberg; wat is de snelheid van het signaal?

Mark:              zoekt een tweedehandse sterrenkijken. Wat zijn de aandachtspunten?

Jan:                 wat is dan een vuurbol?

Lambert:         dauwvorming, hoe gaat een professioneel sterrenwacht daar mee om?

Franky:  uitleg meteoren en meteorieten en wat het gevolg is als deeltjes met een bepaalde grootte onze dampkring binnenkomt. Een klein stofdeeltje ingevangen door onze atmosfeer geeft een lichtflits. We kennen dit fenomeen van de meteoren en weten dat het stof-gruisje is, met (meestal) een grootte van een zandkorrel, afkomstig van kometen. Als het stofdeeltje iets groter is, laat ons zeggen de afmetingen van een erwt, dan zien we een heldere licht flits met mogelijk een nalichtend spoor. We weten dat het licht afkomstig is van aangeslagen deeltjes in de atmosfeer. Als nu ons deeltje nog groter is, groter dan een kiezelsteen, dan hebben we kans op een vuurbal. Dezelfde processen maken dat er intense opwarming is, dat er heel veel atmosfeerdeeltjes aangeslagen worden en ……..dat het één van de meest spectaculaire dingen zijn die je kan zien aan ons hemelgewelf!

 Radiotelescoop; de snelheid van het signaal is een deeltje van het elektromagnetisch spectrum en heeft per definitie altijd dezelfde snelheid: lichtsnelheid. 

 Mark: Wat wil Mark doen?  Zowel planeten als deepsky.  Newton is best voor deepsky, terwijl een refractor aangewezen is voor planeten. Een catadioptrische  kijker is de middenweg, als je beide disciplines wil gaan bewandelen.  We bespraken de voor- en nadelen van diverse combinaties en zochten enkele combinaties op. Mark is geïnformeerd. Succes met je aanschaf, Mark!

 Jan:  We weten, dank zij Franky wat een vuurbal is, maar wat is dan een vuurbol?  Een vuurbol is altijd een plasmabol en een aards verschijnsel, denk maar aan een bolbliksem. We hebben terloops ook nog even de dynamiek van een bliksem onder de loep genomen. Heel fascinerend!

 Lambert: Wij houden dauw van onze optiek door gebruik te maken van dauwlinten. Plaatselijk héél zachtjes verwarmen om zo het dauwpunt te manipuleren. Professionele sterrenkijkers, en dan spreken we over de kalibers vanaf 6meter diameter, die gebruiken heel andere technieken. Een dauwlint zou hier totaal geen effect hebben. Koepels worden gekoeld terwijl een employee het dauwpunt e.d. in de gaten houdt.  Ze doen dus exact het tegenovergestelde als wat wij doen! Het is die persoon die gerechtigd is om ten alle tijde een waarneming af te breken. De “schade”, zeg maar versnelde kost van onderhoud-optiek en het daarbij horende kostenplaatje,  maakt dat deze persoon behoorlijk wat verantwoordelijkheid heeft. Aan de ene kant moet er zo optimaal als mogelijk waargenomen kunnen worden, aan de andere kant moet de operation-cost zo minimaal zijn. En daar hoort dus ook de maintenance-kost bij. Hoe minder, hoe beter!

 Na een korte pauze gaf de voorzitter het woord aan Jan voor een uiteenzetting hemelmechanica.

 

Hemelmechanica

 Alles is in beweging, niets staat stil. Onze aardbol draait eenmaal rond haar eigen as in 23h56m04s. Terwijl deze beweging gaande is cirkelt de aarde rond de zon. We weten dat we een ellipsvormige baan beschrijven, dus is het niet meer dan logisch dat de afstand tot de zon een variabele afstand is. Jan splitste even de seizoenen voor ons: de lente duurt 92 dgn + 19u, de zomer duurt 93 dgn + 15u, de herfst 89 dgn+20u en tenslotte de winter met 89 dgn + 0u.

De hoek van de poolas maakt dat we op de noordpool geen zon krijgen in de winter en omgekeerd, geen nacht op de zuidpool. Job wist dat de ijsberen geen domme dieren zijn en daarom een dikke vacht hebben. De pinguïns op de zuidpool zitten dan lekker in het zonnetje! We bekeken nog tal van bewegingen om uit te komen bij de vraag hoe een ruimtelijke  locatie aan te duiden die iedereen zou kunnen vinden, met andere woorden, het focus ging naar de coördinatensystemen. In eerste instantie werd er gebruik gemaakt van de dierenriem, nogal ruw. De Carthesiaanse coördinaten gaan iets verder. Aan de hand van een assenkruis (x-as en y-as) kunnen we bepaalde punten uitzetten. De kruising van het ordinaat en de absis bepaald de positie van het object. Door toevoeging van een extra vlak kunnen we 3D werken. We voegen de dimensie diepte toe aan ons assenkruis.

Op aarde gebruiken we geografische coördinaten. We delen onze aarde in twee helften middels de evenaar of grootcirkel en hebben een Noordelijk halfrond en een Zuidelijk halfrond. Neem nu ook nog een nul-meridiaan (Greenwich) en we kunnen beginnen met positiebepaling. We hebben nu een lengte en een breedte. De coördinaten van Achel zijn 51°15’NB, 5°29’ OL. We kunnen dit systeem doortrekken naar de sterrenhemel.

 In de sterrenkunde worden verschillende coördinatenstelsels gebruikt. We bekeken ze één voor één. De eerste die aan bod kwam was de meest simpele; de horizoncoördinaten. Nadeel is dat deze coördinaten tijdgebonden zijn en dus niet bruikbaar aan de hemelkoepel.

 Als we overschakelen naar uurcoördinaten zal de uurhoek veranderen met de tijd. Gaan we equatoriale coördinaten gebruiken verfijnen we onze manier van werken. We werken nu met rechte klimming en declinatie. Met andere woorden; we kunnen dit systeem gebruiken bij onze sterrenkijkers. Zowel de manuele kijkers die, mits wat rekenwerk ingesteld kunnen worden op de uurcoördinaten oftewel laten we de computer het rekenwerk doen en gebruiken we  de goto of de push-to systemen. Welk systeem dan ook, het gaat veel sneller dan het vroegere starhoppen.

Het systeem van de ecliptische coördinaten gaat zoals de term als laat weten gebruik maken van de ecliptica en vandaar uit rekenen. Het lentepunt is hier het uitgangspunt. Jan toonde aan dat het lentepunt door de precessiebeweging van de aarde verschuift en telkens na 2160 één teken op de dierenriem opschuift. Wij hebben in onze sterrenkundige carrière al enkele epochen meegemaakt.

Het verschuiven van het lentepunt maakt ook dat het begin van de lente op ander tijdstippen valt: in 2017       20 maart 11:28u

            2018    20 maart 17:15u

            2019    20 maart 22:58u

            2020    20 maart 05:45u        

We sloten de reeks coördinaten af met de galactische coördinaten. Hier maken we gebuit van het galactische vlak en de draairichting. De galactische lengtegraad maakt gebruik van het baanvlak, terwijl de breedtegraad er haaks op staat. Aan de evenaar bewegen we met 1660km/h = Dit is 39.880km/dag

Rond de zon bewegen we met 30km/s. Een rondje rond de zon= 946.728.000 km/jaar of: 946.728.000/365,25=2.592.000 km/dag

De zon draait met 220km/s rond het centrum van de Melkweg. Dit is 220*24*3600 =19.008.000 km. Da’s pas snelheid, nietwaar?

                                                                                                                                             LBe

Verslag van de kijkavond

3 februari 2017: Schitterend mooi weer, dus de koepel ging al open om 18.30u. Lambert bouwde de kijker op en koos voor een oculair van 13mm in combinatie met de barlowlens en ging op zoek naar de eerste objecten. Als eerste object kwam de Orionnevel aan bod, gevolg door M35 in de Tweelingen, M45 in Taurus om dan uit te komen bij Perseus. Een draai aan de koepel (fijn dat die door één man bedient kan worden) bracht de Maan recht voor de kijker. Het bleek een zeer mooie avond te zijn, de lucht was kraakhelder en dat was heel goed te zien op de maan. Even een ander oculair gestoken voor een totaalbeeld (Meade 24mm) om daarna te schakelen aar de sterkere vergrotingen voor de details. Lambert keek vooral naar de hoefafdruk van Aries, een mooie configuratie op de maan. De Hoefafdruk van Aries is een populaire benaming voor de opvallend donkere formatie van heuvels (glooiingen) die we kunnen zien in het gebied, grenzend aan de onderkant van Mare Vaporum. We zagen van af de hoefafdruk heel mooie rillen vertrekken; Rima Hyginus.  Kristalhelder, wat maakte dat we zelfs details in de rillen konden zien! We keken naar bergtoppen die vanuit de donkere kant van de terminator nog nét het zonlicht opvingen, zagen kraters in de kraters en de schaduwen van de Alpen.  Op een gegeven moment zag onze voorzitter “struiken” op de Maan.  De “struiken “ die hij zag werden veroorzaakt door het schaduwspel van Mons Hyginus en Mons Ampere in Montes Apenninus. Een ander opvallend  fenomeen dat we ook in het vizier namen was de immens grote breuk die we kennen als Valles Alpes, een beetje ten oosten van krater Plato. Valles Alpes is een slenk met een lengte van 130 kilometer. De diepte van de slenk is 700 meter. Een fraai gezicht! Aangezien het thema van de avond de Maan was, hebben we het grootste gedeelte van de waarnemingstijd aan de maan besteedt.

Toen het eenmaal dicht begon te trekken namen we intrek in de archiefruimte voor een workshop beeldbewerking. Job had enkele sets opnames bij, die Lambert bewerkte. De Paardekopnevel, met een belichting van 2u54m en M33 met een totaal tijd van 2u 51m. Terwijl de laptop al zoemend zijn stapelwerk deed werden diverse topics aangesneden. Van sterrenkunde tot wereldpolitiek, het kwam allemaal aan bod.  Hebben we de wereld verbetert? Nee! Hebben we een vruchtbare en keitoffe bijeenkomst gehad? Ja!  De opnames van Job leverden twee prachtig mooie en wel-gedetailleerde opnames op, we hadden allemaal een voldaan gevoel over de avond,  een superfijne bijeenkomst!!!

Aanwezig: Franky, Jo, Paul, Harry, Job, Jan, Dirk, Mark,  Jean-Pierre en Lambert.               Verslag LBe

                                                                                                                                        

18:54 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

15-02-17

Paardekopnevel door Job Beeren

Job fotografeerde IC 434 nog eens een keer. Belichtingstijd niet minder dan 3.58u lang!!   Het resultaat?  Zie hieronder:

job IC434.jpg

22:04 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

10-02-17

RACA 2017

Beste Noorderkroner,

we gaan langzaam aan uit de winter sukkelen en focussen richting Hemelvaartweekend. Traditiegetrouw gaat een delegatie van Noorderkroon elk jaar als deelnemer van RACA richting Grapfontaine. OOk zo dit jaar. Hieronder kan je de uitnodiging van OCA lezen:

Hallo allemaal,

Tijdens het lange hemelvaartweekend, van 25 tot en met 28 mei, zullen we weer samenkomen op de sterrenwacht Observatoire Centre Ardenne voor onze jaarlijkse ontmoeting, RACA 2017. Het zal een gezellige en warme samenkomst zijn, als we ons baseren op de eerdere ervaringen! Tijdens deze ontmoeting tussen amateurastronomen uit verschillende landen hebben wij eens te meer de gelegenheid om onze passie te delen en te bespreken. De onderwerpen van de gastsprekers zullen enerzijds technisch zijn en soms ook filosofisch, maar ze zullen zeker de nieuwsgierigheid aanwakkeren van de deelnemers.

Nieuw dit jaar: we organiseren een interactieve wedstrijd  “het nauwkeurig kunnen aanwijzen van deep sky objecten”. Dat kan een leuk moment van ontmoeting zijn!

Ook zal er gelegenheid zijn om gebruik te maken van de verschillende instrumenten van de sterrenwacht, met inbegrip van de T600, zodra het weer dit toelaat. Sinds vorig jaar hebben we eveneens een planetarium. Onder de koepel van zes meter diameter staan een digitale projector en een computer met allerlei animaties, zodat we de educatieve en pedagogische aspecten kunnen toelichten.

Met betrekking tot de catering hebben we dit jaar de mogelijkheid om u een gevarieerder menu voor te stellen. Naast broodjes zullen er ook pasta’s en Ardense schotels te verkrijgen zijn. En er is natuurlijk onze gebruikelijke barbecue. Voor degenen die zelf voor kok willen spelen, stellen wij een magnetron en elektrische kookplaten ter beschikking. Zoals altijd bieden wij nog steeds de mogelijkheid om te overnachten op het terrein in de camping modus, maar als u een meer comfortabele accommodatie wilt, kunt u die vinden via de website www.foret-anlier-tourisme.be . Ik doe nu alvast een oproep voor een bijdrage als gastspreker en/of workshops. Als u wilt komen spreken over uw favoriete onderwerp of u hebt een workshop die u ons wilt laten zien, neem dan even contact met ons op, zodat wij dit kunnen programmeren.

 De tarieven om deel te nemen zijn 10€ per dag of 25€ voor het hele weekend. Dit kan telefonisch op 061/615905 of via mail op ocacnb@hotmail.com Ter plaatse respectievelijk 13€ en 35€.  Maaltijden vanaf 4€, bbq 3€.

Voel u vrij om deze informatie te verspreiden aan uw leden, vrienden, andere astronomen evenals elke mogelijk geïnteresseerde.Voor bijkomende inlichtingen of suggesties kunt u ons contacteren.  We kijken uit naar uw talrijke opkomst!

 Giles Robert

Meer info kan je steeds bekomen bij Job en Lambert!  Een aanrader!

 

 

18:28 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Een avondje "maan" en "licht".

Open agenda: 

Jo:  wanneer gaan we bij Lambert naar de sterrenwacht kijken?

Mark: Wat is singulariteit?

            Waar komt de massa van de Big Bang vandaan?

Dirk: Kolonisatie van Mars; serie op National Geographic.

Jo wil graag naar de sterrenwacht van Lambert kijken. We spraken af om tijdens het tweede kwartaal een bezoek aan Lambert’s sterrenwacht in te plannen.

We voerden een geanimeerd gesprek over de term singulariteit, wat het is en  wat er voor nodig is. De denkwijze van zwart gat en singulariteit werden uitvoerig besproken door de groep. Simon Singh’s boek de Oerknal is volgens Jo een referentie voor verdere zelfstudie.  Te vinden in elke goede bibliotheek. Zeer begrijpelijk geschreven, een aanrader!

Dirk zag in een docu-film (National Geographic)een drone vliegen op Mars. Klopt niet volgens Dirk: draagkracht van de vleugels en de dichtheid van de atmosfeer is niet voldoende om een drone te laten vliegen op Mars. NASA gaat dit wel testen op Mars.

Licht.

We keken naar een videopresentatie van Robert Dijkgraaf. Het thema “Licht” werd heel helder uitgelegd aan de hand van talloze experimenten.

Professor Dijkgraaf begon zijn uiteenzetting door te stellen dat licht levensnoodzakelijk is. Aan de hand van prachtig beeldwerk en een giga-mooi ingericht platvorm, voorzien van alle mogelijke projectiemogelijkheden. Het ging trouwens over licht, dus redelijk vanzelfsprekend dat het onderwerp dan ook spectaculair gevisualiseerd kan worden.  De eerste beschouwing was dat van de oorsprong. Waar komt licht vandaan? We keken naar de processen van de Bigbang en “zagen” een 380.000 jaren later het eerste licht! Van dat punt start onze reis, een historische reis, van de fakkel van de holbewoners die net genoeg licht verschafte om hun levensimpressies op de rotswanden te schilderen tot aan het punt van vandaag.

 Een serieuze sprong in de tijd voorwaarts bracht ons bij de geleerden die zich verwonderden over het fenomeen “Licht”. We kwamen uit bij hen, die voor het eerst, besefte wat je met dat licht kon doen. De  onderzoekers zagen wat glas met licht kon doen en al gauw werden lenzen ontdekt. De combinatie van lenzen was een inzicht dat de onderzoekers een flinke stap voorwaarts deed zetten, van microscoop tot sterrenkijker! De weg naar verder en dieper onderzoek was opengelegd!

Naast het besef dat licht méér was dan hetgeen we “zien” werd het verhaal helemaal opengebroken; het elektromagnetische spectrum. Hetgeen wij, als mens, zien is slechts een héél klein deeltje van dat spectrum dat we licht noemen. Uitleg over hoe het oog werkt, welke receptoren we hebben en dat we zeker niet de beste ogen hebben. Om dit te begrijpen kregen we een les in receptoren; rode kegeltjes, groene kegeltjes en blauwe kegeltjes in onze ogen maken dat we kunnen zien wat we zien. t’ Is te zeggen……..wat onze hersenen zien!  Professor Dijkgraaf liet ons meekijken hoe een hond onze wereld ziet, hoe insecten ook in het ultraviolet kunnen zien en als kroonstuk van het oog, de waarnemingsmiddelen van een klein kreeftje dat de meest ontwikkelde ogen ter wereld heeft. Niet drie verschillende receptoren, nee….zes!!!!

Kleur is een eigenaardig fenomeen. Een foto is opgebouwd uit slechts drie kleuren. Een set sjablonen maakten dit duidelijk. We mochten “live” de creatie van een echte Dijkgraaf meemaken. Professor Dijkgraaf schilderde met drie hoofdkleuren een overlappend pallet en toonde daarmee aan dat de mengingsvlakken een andere kleur gaven. Het kunstwerk werd afgewerkt met een smeer UV-verf. Boeiend…..het bieden kan beginnen! 

Tal van experimenten passeerden de revue en bracht steeds méér en méér inzicht in deze materie. Een boeiende presentatie!

                                                                                                                      LBe

Verslag kijkavond 6 januari 2016

Donderdag 5 januari stond Venus prachtig te schitteren aan de zuidwestelijke avondhemel. Dat beloofde dus alleen maar goeds voor onze eerste kijkavond ‘s anderendaags. Maar vrijdagmorgen waren de voorspellingen weinig bemoedigend. Op de radio hoorden we: “vanavond en na middernacht gaat het sneeuwen en mensen die niet persé ergens naartoe moeten kunnen beter binnenblijven”, Maar ja! Wij moesten er wel door want het was kijkavond…

Het weer bleef gelukkig goed. Bij aankomst waren Jo en Dirk al ter plaatse en we trokken meteen naar boven. De lamp van de trapverlichting deed alle moeite van de wereld om te branden maar moest het onderspit delven tegen de vrieskou. In het westen, laag op de horizon, waren wat wolken te zien, maar de maan stond mooi in het zuiden te blinken.

Lieveheerbeestjes waren her en der met trosjes bij elkaar gekropen om enigszins beschut de winter door te komen, Met enkele korte rukjes kwam de vastgevroren koepel los en de maan trok meteen alle aandacht. Al snel stond de kijker in positie en zagen we een prachtige terminator. Toen rees de vraag: Waar loopt die terminator als we die willen plaatsen op de maankaart?  De positie van het omgekeerd beeld van de kijker terugvinden op de kaart was geen sinecure. Eerst werd het zenitprisma verwijderd en Dirk had op zijn smartphone het beeld al omgedraaid, maar dat gaf toch niet meteen het antwoord. Iedereen bekeek het beeld dat hij door de kijker zag op zijn manier en probeerde er aanknopingspunten mee terug te vinden op de kaart. De moeilijkheid van die oefening is dat de maankaart een 2-dimensioneel, rechtopstaand beeld geeft en het beeld door de kijker het gespiegelde 3-dimensioneel beeld van de maan is, waardoor ze moeilijk te vergelijken zijn. Het was wel een zinvolle en erg leerzame oefening. Uiteindelijk werd het toch duidelijk en konden we op de kaart de terminator aangeven. Net op tijd want tijdens de laatste observaties zagen we al veel bewolking voor de maan doorschuiven en even later trok het helemaal dicht. Hierop besloten we om de koepel terug te sluiten, want ook de voeten en vingers begonnen behoorlijk tegen te sputteren. Toen we de kijker inpakten en de koepel sloten kwam Fons ons gezelschap vervoegen. Voor hem was het helaas net te laat om nog iets te kunnen waarnemen.

Omdat het nieuwe jaar nog jong was en de vrieskou ons behoorlijk afkoelt bij het waarnemen, dacht Fons dat dit wel het juiste moment was om ons te vergasten op een lekkere borrel. Hij had een fles en enkele glaasjes bij en trakteerde ons op een zeer welkome nieuwjaarsborrel die meteen het koude gevoel een beetje onderdrukte. Om ons verder op te warmen besloten we beneden in het lokaal deze bijeenkomst voort te zetten.

Na nog een gezellige babbel, bij een warme tas koffie en een lekkere borrel, sloten we deze korte, maar geslaagde kijkavond af. Een goede start voor 2017. Hopelijk kent deze start het nodige vervolg...

Jan

18:24 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

22-01-17

Winterpret in het donker!

Mid januari 2017, het vriest dat het kraakt, net nieuwe maan geweest en eindelijk een droog-gevroren atmosfeer. Hoogste tijd om de kijkers aan het werk te zetten.  Twee nachten op rij, van schemering tot schemering resulteerden in een paar redelijk geslaagde opnames, maar ook in een dichtgevroren sterrenwacht, opgevroren hoofdspiegels, batterijenwissels  (camera's) á volonté en kou........ tot op de knoken, zo koud. In de ochtend gaan slapen en dan nog uren sukkelen om de laatste koude uit het lichaam te krijgen. Waar zijn ze gebleven, die Rambo's?  Allemaal ongemakken, maar die nemen we er graag bij. Voor je 't weet is het weer aan het regenen!  Hieronder enkele opnames die Lambert de afgelopen 48u gemaakt heeft. Het was voornamelijk "galaxy-time":

cressent.jpg

draaikolk RC-001.jpg

Irisnevel 55m AT12RC m darks +R.jpg

M51 apo 90m iso 1000-001.jpg

M81 cropped-001.jpg

M101 rc 22-01-2017.jpg

NGC 4236 apo crop-001.jpg

 

19:10 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslagen Januari 2017

Lidgeld Noorderkroon 2017.

Een jaarlijks terugkerend gebeuren; het innen van de lidgelden. Het bestuur van Noorderkroon heeft, na rijp beraad, besloten om de jaarlijkse contributie (lidgeld) ongewijzigd te houden op de som van 15 euro per persoon voor het werkjaar 2017.

Het lidgeld wordt bij voorkeur overgeschreven op het nieuwe rekeningnummer (zie hierboven) of voldaan bij onze penningmeester tijdens een bijeenkomst.   Dank aan hen die vorig jaar onze vereniging een extra steuntje gaven, door méér te storten dan gevraagd. Het is mede dank zij deze tegemoetkomingen dat we onze tarieven laag kunnen houden!

Verslag van de kijkavond  

 Op vrijdag 2 december waren we te gast bij Job om zijn nieuwe sterrenwacht te bewonderen. We werden heel vriendelijk en warm ontvangen en  zaten meteen aan de koffie. Een mooie Noorderkroon-delegatie was komen opdagen. Paul, Jo, Jan, Dirk en Lambert begonnen het bezoek met een heel geanimeerd gesprek over Paul’s bezoek aan de lezing van Roel Kwanten en aansluitend de nieuwe motor die NASA aan het verfijnen is..  Intussen zorgde Job en Loes voor ons welbehagen. Na een poosje werden we allen uitgenodigd om naar de sterrenwacht te trekken. Job ging ons voor en opende zijn sterrenwacht. We kregen uitvoerig uitleg over de constructie en de setup die in de sterrenwacht gehuisvest is. Job heeft handig gebruik gemaakt van een bestaand tuinhuisje waartegen bij zijn sterrenwacht heeft aangebouwd. In het tuinhuisje heeft hij zijn “warme” ruimte ingericht en vandaar uit kan hij de sterrenwacht beheren en aansturen. Het concept van roll-off werd gesmaakt toen we zagen met welk een gemak de sterrenwacht openschuift. Toen eenmaal het dak open ging merkten we dat Job weinig last heeft van strooilicht  en dat hij behoorlijk uit de wind staat. Alles werd heel vakkundig uitgelegd, zelfs het uitlijnen van de montering. De aanwezige leden waren méér dan onder de indruk. We hadden graag de telescoop aan het werk gezien, maar de atmosfeer liet dat niet toe; dan weer open, dan weer bewolkt. 

Later op de avond, zo tegen 22.00u,  begon het er naar uit te zien dat het toch nog wel iets zou kunnen worden, de komende nacht. Bij ons vertrek werd Job uitvoerig gefeliciteerd en bedankt voor het gastvrije ontvangst.  Hartelijke dank aan Job en Loes voor een fijne en vooral informatieve avond. We komen heel graag terug als het (eens) helder is!

                                                                                                                              LBe

Algemene Ledenvergadering 2016 in de sterrenwacht

 

Twee weken na het bezoek aan Job’s sterrenwacht kwamen we in onze archiefruimte samen onder de noemer “Algemene Ledenvergadering 2016”. We hadden op een grotere opkomst verwacht, maar zoals altijd zijn er mensen die door één of andere redenen onze bijeenkomst niet kunnen halen.   Omdat een Algemene Ledenvergadering een feestvergadering is en het er dan een beetje losser aan toe gaat, begonnen we pas om 20.30u aan het officiële gedeelte van de avond:  het eerste agendapunt voor de voorzitter. Hij bracht kort en krachtig zijn eindejaarspeech, waarvan hieronder de tekst:

Beste Noorderkroners. 

2016 loopt alweer op zijn einde. De belangrijkste gebeurtenis van dit jaar was ongetwijfeld de inhuldiging van onze nieuwe " archief-en educatieve ruimte". We hebben er lang op moeten wachten, maar op 12 maart was dan eindelijk de inhuldiging.

Een ruimte als deze is eigenlijk te mooi om enkel te gebruiken als archief ruimte. Met dit lokaal kunnen we,  als het weer te slecht is om de koepel te openen, toch nog andere dingen doen. slecht weer kan dus geen reden meer zijn om niet naar de kijkavond te komen. We hebben hier al enkele bestuursvergaderingen gehouden, en nu dus ook deze vergadering hier. en in de toekomst gaan we dit meer doen.

Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om jullie te bedanken voor jullie inzet het afgelopen jaar. Zonder haar leden is iedere vereniging niet meer dan een lege doos.

Ik wil ook de leden van het bestuur bedanken. Iedere bijeenkomst opnieuw zorgen voor een nieuw onderwerp, dat schud je niet zomaar uit je mouw.

Maar het hoeft niet altijd uit dezelfde richting te komen, daarom deze oproep,

als je een interessant onderwerp hebt waar je het in één van de avonden over wil hebben, hou je vooral niet in.... we krijgen seffens nog een uitgebreid kasverslag van Jan en jaaroverzicht van Lambert. Verder wil ik jullie nog een gelukkig nieuwjaar toewensen, en geniet ondertussen van de koffie en de vlaai, en de rest van de avond.

Dirk

Na de speech van de voorzitter ging het mes in de vlaai en de zelfgebakken Kerststronk van de voorzitter (die trouwens weer héél lekker was!) en werd de op maat gemaakte koffie (dankjewel Job!) uitgeschonken.  Onder het genot van bovenstaande versnaperingen was het opletten, want onze penningmeester toonde in detail het kasverslag 2016.  Jan presteerde het (wéér) om een positieve balans nee te schrijven. Met inzicht op alle “ins” en “outs” en een vakkundige eindverrekening kon Jan het boekhoudkundige jaar 2016 afsluiten met onze gezamenlijke goedkeuring.  Terug naar de vlaai!!!!

Voor we aan het  jaarverslag 2016 konden beginnen vroeg Franky waarom een ei niet kan bevriezen……….tsja, waarom kan een ei  niet bevriezen…….. (kan trouwens wel, hoor (nvdr))….het antwoord: “omdat er een dooier in zit!”. Deze uitkomst resulteerde in de onmiddellijke repliek van onze secretaris dat het woord “ontdooien” eigenlijke een serieuze fout is in de Nederlandse taal.  Denker maar eens over na, “ontdooien” wil dus eigenlijk zeggen “bevriezen”??????

Na deze taalbeschouwing (en weer een stukje vlaai) was het tijd om het jaarverslag 2016 te presenteren. Lambert bracht aan de hand van zijn traditionele stijl een presentatie van al onze activiteiten van 2016, links en recht opgefleurd met een ludieke toets.  We noteerden dat 2016 een nogal zwak jaar was wat betreft de kijkavonden. Amper de helft van de geplande kijkavonden waren geslaagd te noemen, met de opmerking dat de term “geslaagd” een optimistische evaluatie ten gronde heeft. Laat ons hopen dat 2017 een betere trend neer zal zetten.

Onze open agenda-vragen en onze hoofdthema’s, waren weer van niveau. Elke maand iets nieuws brengen is niet evident, onze voorzitter had het er al over in zijn eindejaarspeech. We hebben zo goed als mogelijk de actualiteit gevolgd en nieuwe ontwikkelingen besproken.

 Onder de noemer “Vooruitzichten” kijken we hoopvol uit naar betere waarnemingsomstandigheden, we hopen ook in 2017 weer kwalitatieve gespreksonderwerpen op de agenda te kunnen zetten en vooral , we hopen op gezamenlijke inbreng en mooie opkomsten tijdens alle activiteiten die het bestuur in 2017 op de agenda zal zetten.

                                                                                                                                 LBe 

De rest van de avond werd gevuld met gezellig over en weer-gebabbel. We maken ons op voor de komende feestdagen en kijken uit naar de start van 2017! Hieronder kan je de nieuwe kwartaalagenda vinden:

Kwartaalagenda:

Januari 2017.    

Studiebijeenkomst: 20-01-2016  Michielshof zaal 202   20.15u

Onderwerp: Open agenda + “Licht” door Robert Dijkgraaf  (videopresentatie)

Kijkavond:   Maanavond

Wanneer:   06-01-2017 vanaf   20.00u   aan de sterrenwacht 

februari 2017

Studiebijeenkomst: 17-02-2017 Michielshof zaal 202   20.15u

Onderwerp: Open agenda + Jan “hemelmechanica”

Kijkavond:  03-02-2017  20.00u  Deepsky op de sterrenwacht

Maart 2017.             

Studiebijeenkomst: 17-03-2017 Michielshof zaal 202  20.15u.

Onderwerp :  Open agenda + Job “Oculairen”

Kijkavond:  Nationale sterrenkijkdag 2017

Wanneer: zaterdag 04-03-2017 vanaf 20.00u  aan de sterrenwacht

 

18:34 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

07-01-17

Nachtwerk, tussen de wolken door.....

Eindejaar, na een lange periode van slechte weersomstandigheden, eindelijk een lichtpuntje! De temperaturen gaan duiken, de nachten  worden donkerder, want nieuwe maan........dé kans om wat verloren tijd in te halen. Het verlangen naar een goeie "all-nighter" was zo intens dat het resulteerde in verschillende nachtelijke sessies, die ondanks het toch niet zo sublieme weer, volledig uitgezeten werden. De resultaten van die nachten waren pover te noemen. Er was altijd wel iets mis; of teveel vocht in de lucht, of de boel zat vastgevroren, of de kijker nét niet voor de volle 100% in balans. Kortom, wat een feest van de ene heldere nacht na de andere had kunnen worden, verviel in een paar topnachtjes. Maar kom.... 't waren dan ook wel topnachten!!!!  hieronder enkele impressies van het werk van Lambert tijdens die nachten:

 

Mon NGC2244 2nd try PSx.jpg

 

Orion en runningman 1 apo vetical.jpg

Orion en runningman 1 apo.jpg

flame horse widefiled apo 1ac.jpg

14:16 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Algemene Ledenvergadering 2016

Verslag van de kijkavond  

Op vrijdag 2 december waren we te gast bij Job om zijn nieuwe sterrenwacht te bewonderen. We werden heel vriendelijk en warm ontvangen en  zaten meteen aan de koffie. Een mooie Noorderkroon-delegatie was komen opdagen. Paul, Jo, Jan, Dirk en Lambert begonnen het bezoek met een heel geanimeerd gesprek over Paul’s bezoek aan de lezing van Roel Kwanten en aansluitend de nieuwe motor die NASA aan het verfijnen is..  Intussen zorgde Job en Loes voor ons welbehagen. Na een poosje werden we allen uitgenodigd om naar de sterrenwacht te trekken. Job ging ons voor en opende zijn sterrenwacht. We kregen uitvoerig uitleg over de constructie en de setup die in de sterrenwacht gehuisvest is. Job heeft handig gebruik gemaakt van een bestaand tuinhuisje waartegen bij zijn sterrenwacht heeft aangebouwd. In het tuinhuisje heeft hij zijn “warme” ruimte ingericht en vandaar uit kan hij de sterrenwacht beheren en aansturen. Het concept van roll-off werd gesmaakt toen we zagen met welk een gemak de sterrenwacht openschuift. Toen eenmaal het dak open ging merkten we dat Job weinig last heeft van strooilicht  en dat hij behoorlijk uit de wind staat. Alles werd heel vakkundig uitgelegd, zelfs het uitlijnen van de montering. De aanwezige leden waren méér dan onder de indruk. We hadden graag de telescoop aan het werk gezien, maar de atmosfeer liet dat niet toe; dan weer open, dan weer bewolkt.

 Later op de avond, zo tegen 22.00u,  begon het er naar uit te zien dat het toch nog wel iets zou kunnen worden, de komende nacht. Bij ons vertrek werd Job uitvoerig gefeliciteerd en bedankt voor het gastvrije ontvangst.  Hartelijke dank aan Job en Loes voor een fijne en vooral informatieve avond. We komen heel graag terug als het (eens) helder is!

                                                                                                                              LBe

Algemene Ledenvergadering 2016 in de sterrenwacht

Twee weken na het bezoek aan Job’s sterrenwacht kwamen we in onze archiefruimte samen onder de noemer “Algemene Ledenvergadering 2016”. We hadden op een grotere opkomst verwacht, maar zoals altijd zijn er mensen die door één of andere redenen onze bijeenkomst niet kunnen halen.   Omdat een Algemene Ledenvergadering een feestvergadering is en het er dan een beetje losser aan toe gaat, begonnen we pas om 20.30u aan het officiële gedeelte van de avond:  het eerste agendapunt voor de voorzitter. Hij bracht kort en krachtig zijn eindejaarspeech, waarvan hieronder de tekst:

Beste Noorderkroners.

2016 loopt alweer op zijn einde. De belangrijkste gebeurtenis van dit jaar was ongetwijfeld de inhuldiging van onze nieuwe " archief-en educatieve ruimte". We hebben er lang op moeten wachten, maar op 12 maart was dan eindelijk de inhuldiging.

Een ruimte als deze is eigenlijk te mooi om enkel te gebruiken als archief ruimte. Met dit lokaal kunnen we,  als het weer te slecht is om de koepel te openen, toch nog andere dingen doen. slecht weer kan dus geen reden meer zijn om niet naar de kijkavond te komen. We hebben hier al enkele bestuursvergaderingen gehouden, en nu dus ook deze vergadering hier. en in de toekomst gaan we dit meer doen.

Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om jullie te bedanken voor jullie inzet het afgelopen jaar. Zonder haar leden is iedere vereniging niet meer dan een lege doos.

Ik wil ook de leden van het bestuur bedanken. Iedere bijeenkomst opnieuw zorgen voor een nieuw onderwerp, dat schud je niet zomaar uit je mouw.

Maar het hoeft niet altijd uit dezelfde richting te komen, daarom deze oproep,

als je een interessant onderwerp hebt waar je het in één van de avonden over wil hebben, hou je vooral niet in.... we krijgen seffens nog een uitgebreid kasverslag van Jan en jaaroverzicht van Lambert. Verder wil ik jullie nog een gelukkig nieuwjaar toewensen, en geniet ondertussen van de koffie en de vlaai, en de rest van de avond.

Dirk

 Na de speech van de voorzitter ging het mes in de vlaai en de zelfgebakken Kerststronk van de voorzitter (die trouwens weer héél lekker was!) en werd de op maat gemaakte koffie (dankjewel Job!) uitgeschonken.  Onder het genot van bovenstaande versnaperingen was het opletten, want onze penningmeester toonde in detail het kasverslag 2016.  Jan presteerde het (wéér) om een positieve balans nee te schrijven. Met inzicht op alle “ins” en “outs” en een vakkundige eindverrekening kon Jan het boekhoudkundige jaar 2016 afsluiten met onze gezamenlijke goedkeuring.  Terug naar de vlaai!!!!

Voor we aan het  jaarverslag 2016 konden beginnen vroeg Franky waarom een ei niet kan bevriezen……….tsja, waarom kan een ei  niet bevriezen…….. (kan trouwens wel, hoor (nvdr))….het antwoord: “omdat er een dooier in zit!”. Deze uitkomst resulteerde in de onmiddellijke repliek van onze secretaris dat het woord “ontdooien” eigenlijke een serieuze fout is in de Nederlandse taal.  Denker maar eens over na, “ontdooien” wil dus eigenlijk zeggen “bevriezen”?????? 

Na deze taalbeschouwing (en weer een stukje vlaai) was het tijd om het jaarverslag 2016 te presenteren. Lambert bracht aan de hand van zijn traditionele stijl een presentatie van al onze activiteiten van 2016, links en recht opgefleurd met een ludieke toets.  We noteerden dat 2016 een nogal zwak jaar was wat betreft de kijkavonden. Amper de helft van de geplande kijkavonden waren geslaagd te noemen, met de opmerking dat de term “geslaagd” een optimistische evaluatie ten gronde heeft. Laat ons hopen dat 2017 een betere trend neer zal zetten.

Onze open agenda-vragen en onze hoofdthema’s, waren weer van niveau. Elke maand iets nieuws brengen is niet evident, onze voorzitter had het er al over in zijn eindejaarspeech. We hebben zo goed als mogelijk de actualiteit gevolgd en nieuwe ontwikkelingen besproken.

 Onder de noemer “Vooruitzichten” kijken we hoopvol uit naar betere waarnemingsomstandigheden, we hopen ook in 2017 weer kwalitatieve gespreksonderwerpen op de agenda te kunnen zetten en vooral , we hopen op gezamenlijke inbreng en mooie opkomsten tijdens alle activiteiten die het bestuur in 2017 op de agenda zal zetten.

                                                                                                                                 LBe 

De rest van de avond werd gevuld met gezellig over en weer-gebabbel. We maken ons op voor de komende feestdagen en kijken uit naar de start van 2017! Hieronder kan je de nieuwe agenda vinden:

 

Studie vergadering                                      kijkavond

Januari 20-01-2017                                        Januari 6-01-2017 Maanavond

Februari 17-02-2017                                      Februari 03-02-2017 maanavond

Maart17-03-2017                                           Maart 4 Nationale sterrenkijkdag

April reis 08-04-2017                                    April 21 april  deepsky en klein maantje

Mei 05-05-2017                                             Mei 19-05-2017  Jupiter  (+RACA 25-26-27-28e)

Juni 09-06-2017 verbroedering                     Juni 23-06-2017 Jup en Sat en deepsky

Juli  zomerstop                                               Juli 08-07-2017  sterrenwacht vanaf 14.00u

Augustus  zomerstop                                     Augustus Perseïden 11-08-2017  vanaf 20.00u

13:55 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslag december 2016

 Open agenda:

  1. Jo: Wanneer gaan we naar sterrenwacht Job kijken?

    Mark: Mars: een bemande vlucht, zijn we in staat om een levensvatbare planeet te “creëren”?

    Jan: Supermaan:  1948  en  2034 = geen regelmaat? Hoe kan dat?

    Jan: Corioliskracht, is dat een echte kracht?

    Job: Wat gaat de James Webb-telescoop doen?

    We gaan naar Job om naar zijn sterrenwacht te kijken! Job nodigde ons een paar maanden geleden uit en Jo zou dolgraag eens een kijkje gaan nemen en zette dit als punt op de “open agenda”. Job heeft, zonder twijfelen meteen toegezegd dat we welkom zijn. We hebben meteen de agenda erbij genomen en kozen voor de kijkavond van 2 december 2016; zie uitnodiging.

    Mars; er verblijven is een hele opgave. We weten dat er nauwelijks een atmosfeer is en dat er zo goed als geen magneetveld is, dus totaal geen bescherming tegen kosmische straling. Dit op zich is funest. De vraag, echter, bestaat de mogelijkheid om een atmosfeer te creëren? Theoretisch gezien, ja! In realiteit, zeg maar –  echt ter plaatste een atmosfeer gaan creëren – is echter een ander paar mouwen!

    Supermaan. Maan maakt een elliptische baan om de aarde. Bekijk je dit vanuit de anomalistische maan, dan krijg je en andere beweging. Op 14 november zaten we het dichtst bij de zon en dit maakt dat er extra getrokken wordt aan het geheel. Het hele spel van de stand van de zon en de andere planeten heeft een invloed op de regelmaat van de “supermanen”. Om deze redenen is het niet zo voorspelbaar en regelmatig dan we eerst dachten.

    De corioliskracht is een “schijnbare” kracht. Atmosfeer rond de evenaar heeft een andere snelheid tov de poolstreken. Dit gegeven maakt dat er bepaalde stromingen ontstaan in de atmosfeer. Deze kracht is verantwoordelijk voor het ontstaan van lage drukgebieden en daaraan gekoppeld cyclonen.

    James Webb-telescoop: vingerafdrukken nemen van atmosfeer van exoplaneten. James Webb is gebouwd om naar de atmosferen van de exoplaneten te gaan kijken en te zoeken naar sporen van “leven”. We kijken uit naar de nieuwe technologieën en wat we daar uit kunnen leren.

    Na de pauze gaf de voorzitter het woord aan spreker Job Beeren die ons als gids doorheen de sterrenbeelden Grote Beer, Kleine Beer en Cassiopeia leidde.  Hieronder kan jet het verslag van zijn hand lezen:

    UMAUMICAS

    UMAUMICAS, wat zegt deze titel eigenlijk? Dat het gaat om Uma (Ursa Major) ofwel Grote Beer, Umi (Ursa Minor) Kleine Berin, en Cas (Cassiopeia) de knap zittende vrouw, veel hiervan kennen wij uit de mythologische verhalen.

    Vroeger, zeer lang geleden, dat de mens op deze planeet als moderne mens door het leven begon te gaan, was het hemels firmament gezegend zonder strooilicht, luchtvervuiling en wat zo meer.

    Waarschijnlijk zo zwart dat de afscheiding van horizon en hemel bijna niet was te onderscheiden, de sterren en melkweg gaven in die tijd voldoende licht om er toch iets van te zien.

    Dat betekent dat er gigantisch veel sterren te zien waren, zo ook de melkweg in al haar pracht. Waar wel aan moet denken, neem een jaartje of 100,000 geleden, de hemel er heel anders uit moet hebben gezien, niet de sterrenbeelden zoals we ze nu kennen. Dit komt doordat de sterren allemaal een eigen beweging hebben. Hierdoor waren de sterrenbeelden niet herkenbaar zoals ze nu zijn. Wat de mens in die tijd dacht zullen we nooit weten, maar dat het een prachtig schouwspel was staat buiten enige twijfel. Toen men eenmaal het vuur kende en gezellig rond een kampvuur zaten, hadden ze misschien wel de indruk dat er overal om hen heen kampvuren waren, zelfs wanneer ze naar boven keken. Later, zeer veel later, begonnen de mensen de sterren te formeren tot groepen de sterrenbeelden werden geboren, vele kunstenaars hebben zich hierop uitgeleefd en prachtige dieren, mensen en dingen in beeld gebracht. De sterren in de sterrenbeelden staan op verschillende afstanden van ons als waarnemer vandaan, zou men hypothetisch er boven kunnen kijken, zal men echt geen enkel sterrenbeeld kunnen herkennen. We gaan ons nu beperken tot de “circumpolaire” sterrenbeelden, wat wil dit eigenlijk zeggen, circum (rond), polair (pool) de sterrenbeelden die dicht rond de (in ons geval) noordelijke hemelpool draaien, in onze streken zullen deze sterrenbeelden niet onder de horizon zakken en zullen voor ons dus altijd zichtbaar zijn, uiteraard alleen als het donker is. Zou men nu op de noordpool staan zal men hoog op moeten kijken voor dezelfde te kunnen zien, dat betekent ook dat er meerdere sterrenbeelden boven de horizon blijven. Zakken we naar de evenaar, dan zal de poolster op de horizon liggen en zullen we de bekende circumpolaire sterrenbeelden onder de horizon zien zakken. Wanneer men nu een foto maakt gericht op de poolster  met een lange belichting, of een veelvoud van opnamen aan elkaar plakken, zullen er ster sporen gevormd worden, dit bewijst dat de aarde draait en lijkt dat de sterren om de hemelpool draaien. Sterren kunnen op diverse manieren worden uitgelezen, zo worden ze op diverse manieren geclassificeerd bijvoorbeeld in kleuren, dit hangt nauw samen met de temperatuur van de ster, de reeks luidt, O, B, A, F, G, K, M het ezelsbruggetje ( O Be A Fine Girl Kiss Me) verkregen door onderzoek via spectraal opnamen doordat het licht wordt gesplitst in de kleuren van de regenboog, en met de hierdoor verkregen informatie, kan men de ster classificeren zoals deze zich in dit moment bevindt.

    Kleur, temperatuur, in welke fase van haar leven de ster is enz. Deze en vele gegevens worden bijvoorbeeld onder gebracht in het “Hertzsprung Russel” diagram. Hier worden de sterren volgens temperatuur en helderheid in dit diagram geplaatst, waardoor elke ster een eigen plaats krijgt in dit diagram. Een volgend aspect is de z,g, magnitude schaal, hierin vinden we de helderheid van sterren, onder te verdelen in “schijnbare” magnitude, helderheid verkregen zoals een waarnemer deze ster ziet met alle invloeden, zoals licht vervuiling atmosferische omstandigheden enz., de helderste krijgt cijfer 1 de zwakste het cijfer 6. De “absolute” magnitude, verkregen door een ster zoals ze schijnt op een afstand van 10 parsec (32,6 lichtjaren) te gebruiken als ijkpunt, en zo de andere kunnen vergelijken, Hierdoor is de magnitude schaal nog verfijnder, zo zijn er sterren met een magnitude helderheid die in de min loopt, hoe lager het getal hoe helderder de ster is. Deze en nog veel meer gegevens worden gebruikt om in diverse sterrenkaarten en atlassen te verwerken, geeft de gebruiker bijzonder veel informatie, Zo zijn er talloze kaarten en atlassen in gebruik, teveel om ze allen te benoemen, maar onder te verdelen in getekende versies en fotografische versies, ook voor het noordelijk en zuidelijk halfrond of beide. Elke kaart of atlas heeft haar eigen kenmerken afhankelijk wat een gebruiker nodig heeft. Vooral is het makkelijk om van objecten de positie te kunnen vinden maar ook om een gevonden object een positie te kunnen geven, dit gebeurt dan via een hemel-coördinatenstelsel, dit vind men vaak al gekoppeld aan een object of ster, in de vorm van rechte klimming en declinatie, Hierin wordt de rechte klimming aangegeven in uren, minute en seconden, declinatie in graden. Om nu zo correct mogelijk te kunnen werken worden atlassen en kaarten elke 50 jaren opnieuw (Epoche) gedrukt dan wel samen gesteld. Omdat sterren nu eenmaal een eigen beweging hebben verandert de positie en dienen deze bij gewerkt te worden. Wat kunnen we vinden op kaarten en atlassen, grenslijnen van de sterrenbeelden, magnitude schaal, spectraal type van de sterren, afstanden en de verscheidenheid van objecten, hemel coördinaten, symbolen die weergeven om wat voor een object het zich handelt. De nauwkeurigheid hangt natuurlijk af van de kwaliteit van de kaarten of atlassen. Zo worden objecten d.m.v. letters, cijfers of een combinatie van beide aangeduid die corresponderen met de kaart of atlas waarin men bezig is. Ook zijn er zeer veel soorten aan catalogen te vinden, enkele bekende soorten zijn: Messier cataloog, NGC (New General Catalogue), IC (Index Catalogue), Abell, Mel, enz. Wat voor diversiteit aan objecten kan men vinden in de catalogen, kaarten of atlassen vinden, Ook dit is weer afhankelijk wat de gebruiker nodig vindt, dit kunnen zijn: Sterrenstelsels, emissienevels, planetaire nevels, donkere nevels, bolvormige sterrenhopen, open sterrenhopen, veranderlijke sterren, dubbelsterren enz. Sterrenstelsels bijvoorbeeld zijn verdeeld in de z.g. Hubble classificatie, omdat elk stelsel een eigen vorm heeft is dit gedaan. Men spreekt dan van EO, E3, E7 (Elliptische sterren stelsels), Sa, Sb, Sc (Spiraal stelsels), Sba, Sbb, Sbc (Balkspiraal stelsels). Elk object heeft zijn eigen symboliek, vaak komen de symbolen in de diverse kaarten en atlassen overeen, maar ze gebruiken toch ook vaak hun eigen symboliek. Door deze informatie ziet men dat bijvoorbeeld in Uma zeer veel objecten te vinden zijn, let wel, in onze criteria, in Umi valt het op dat het er heel weinig zijn maar in Cassiopeia weer zeer veel en een grote verscheidenheid. Echter zijn veruit de meeste objecten niet met het blote oog zichtbaar, neem een bino en het wordt al anders, nog beter is een telescoop, ook nog een bepaald oculair en het wordt nog spannender, wat er dan al te vinden is doet ons versteld staan. Als we dan nog een stap verder gaan begeven we ons op het vlak fotografie, door lange belichtingstijden gaan we zeer lichtzwakke objecten nog kunnen ontwaren. Deze objecten zijn zo zwak dat ze zelfs door zeer grote telescopen nog niet te zien zijn. Als we dan tot het uiterste willen gaan zoals met de Hubble Space Telescope dan is men verrast hoeveel er eigenlijk te vinden is in ons onmetelijk heelal, neem nu een speldenknop houd die met gestrekte arm voor u in lijn met een donker gebiedje in de Grote Beer, dat gebiedje dat de kop bedekt, heeft Hubble gefotografeerd, en men is verbaasd hoeveel stelsels er in de vroege ruimte te vinden zijn duizenden zijn er in ontdekt.

    Wat zal ons later de James Webb telescope laten zien, iedereen zal op het puntje van de stoel zitten.

    Nu is dit alles besproken voor de sterrenbeelden UMAUMICAS, daarbij, hoe zullen ze er na 100.000 jaartjes uit zien? We weten uit de studie van de eigen beweging van de sterren hoe ze er uit gaan zien, zouden we een sprong in de tijd kunnen maken en omhoog kijken, dan zullen wij nog maar bitter weinig van de vertrouwde sterrenbeelden herkennen. Alles is in beweging en zal dus nooit hetzelfde blijven, maar dank onze sterrenvrienden kwamen we hier ook wel weer uit. In ieder geval, veel plezier met waarnemen in  UMAUMICAS.

                                                                                                                                               J.B.

    Verslag van de kijkavond  

    Kijkavond 4 november 2016 Het was al de ganse dag bewolkt en toen ik om 19.30 u. thuis vertrok begon het ook nog te regenen. Job was er al en later kwamen ook Jan Paul en Jo ook nog. De koepel kon dus niet open, maar we hebben nu een dak boven ons hoofd en we hebben zelfs koffie.

    Het werd dus toch nog een gezellige avond met gesprekken over oa. de  crash van schiaparelli van de ESA mars missie. 

    Dirk

     

 

13:50 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

26-10-16

Job's astro-stuff

Op vraag van het secretariaat liet Job wat beelden overkomen van zijn nachtelijke activiteiten.  Onder elk beeld staat een korte commentaar van Job zelf:

2016-08-05 Dellach 110.JPG

Melkweg in Dellach, Oostenrijk.

Verrast door de super-heldere hemel! Job fotografeerde de Melkweg met camera op de rug van de kijker (piggyback). Nikon D600 50mm

2016-08-05 Dellach 119.JPG

Dellach, Oostenrijk.  Camera op statief, dezelfde setting als voorgaande afbeelding. Boven de bergen, met meteoor!

2016-08-05 Dellach 124.JPG

Dellach, Oostenrijk. Melkweg Nikon D600  50mm

2016-08-05 Dellach 165 (2).JPG

Dellach, Oostenrijk. Nog een meteoor!!!!

2016-08-24 Bewerkte adelaar nevelb.jpg

Sterrenwacht Job Beeren, Hamont-Achel.

M16, Adelaarsnevel in Serpens. TMB152 -  Gem42

Opname is het resultaat van 2u belichting.

2016-08-25 Bewerkte Omeganevel (2).jpg

Sterrenwacht Job Beeren, Hamont-Achel.

M17, Omeganevel (Zwaannevel) in Boogschutter.

TMB152 - Gem42   2.5u belichting

2016-09-12 Bewerkte NGC-7635 jpeg (3).jpg

Sterrenwacht Job Beeren, Hamont-Achel.

NGC7635, De Bellennevel (Bubble Nebula)

TMB152 - Gem42   1.5 u belichting

2016-10-05 Bewerkte M33L 2h.jpg

Sterrenwacht Job Beeren, Hamont-Achel.

M33, Driehoeknevel in Triangulum

TMB152 - Gem 42    2u belichting

2016-10-05 Bewerkte NGC-281 30min.jpg

Sterrenwacht Job Beeren, Hamont-Achel.

NGC281, Pacman-nevel in Casseopeia.

Een "snelle" afbeelding van 30m belichting!

2016-10-05 Bewerkte NGC-7023 2,5h.jpg

Sterrenwacht Job Beeren, Hamont-Achel.

NGC7023, Irisnevel in Cepheus.

TMB152 - Gem42    2.5u belichting

 

Met dank aan Job voor de ter beschikkingstelling van de afbeeldingen!!

 

21:48 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

22-10-16

Een enkele trip naar Mars!

Op 23 november geeft Roel Kwanten een lezing in het CC de Adelberg in Lommel. Geïnteresseerden vinden meer info op:   http://www.ccdeadelberg.be/e701/een-enkele-trip-naar-mars

16:27 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verlagen oktober 2016

Open agenda:

Luc: Nieuwe planeet: leven mogelijk?

Tony: Wat weten we van de 9e planeet?

Jan: Hoe is “planeet 9” ontdekt?

Lambert: Wat is er aan de hand met Pluto?

Nieuwe planeet: is er leven mogelijk?  Een planeet, om levensvatbaar te zijn,  MOET in de bewoonbare zone zitten. Dat wil zeggen, niet te ver van de zon, maar ook niet te kort bij de zon (of ster). De meest interessante exoplaneten zitten in de “groene” zone, levensvatbaar. Bespreking over de manieren van zoeken. Technologie is allesbepalend. Hoe beter de onderzoeksmiddelen, hoe verfijnder de waarnemingen.  Op dit moment is de Subarukijker op Hawaii de beste optie, in afwachting van de James Webb-ruimtetelescoop en de EELT. Deze laatste twee zullen intensief ingezet worden om atmosfeeronderzoek te gaan doen bij de exoplaneten.  Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Ontdekt door schommelingen van 9 dwergplaneten.

Pluto: discussies over “al dan niet planeet” liggen weer op tafel.   Blijkbaar zijn er meer stromingen die het niet eens zijn over de beslissing om Pluto te weren als negende planeet. We bespraken collectief waaraan een planeet moet voldoen om als planeet in aanmerking te komen. We vermoeden dat de lijn “planeet, geen planeet” zo dun en onduidelijk begint te worden omdat er steeds meer en meer nieuwe planeten ontdekt worden. Kans is reëel dat we straks niet meer goed weten hoeveel planeten we eigenlijk hebben. Jo wist dat de conferentie die Pluto destijds gewipt heeft als planeet niet helemaal zuiver op de graat was. Wordt heel zeker vervolgd.

Reisverslag totale zonsverduistering op de Faeröereilanden

 

Het hoofdthema van de avond was weggelegd voor Tony. Tony bracht ons zijn relaas van de totale zonsverduistering van 20 maart 2015. De Faeröereilanden is een kleine archipel van 18 eilanden, waarvan 17 bewoond, met een totale oppervlakte van 1400 km² - dat is ongeveer de helft van de provincie Limburg en ligt in de noordelijke Atlantische Oceaan, ongeveer halfweg tussen Schotland en IJsland.

De eerste etappe van de reis bracht het gezelschap  naar de haven van IJmuiden, waar ze  inschepen op de Princess Seaways.  Tony wist dat er op de overzetboot niet minder dan 1000 eclipsjagers het ruime sop kozen.  Zondag 15 maart 2015, 1e etappe van de reis zit er op met de aankomst in Newcastle en meteen een eerste  excursie naar de muur van Hadrianus.  Deze 117 km lange muur werd gebouwd in de 2de eeuw na Christus in opdracht van de Romeinse keizer Hadrianus.  Het doel van de muur was het beschermen van de Romeinse noordgrens tegen binnenvallende Picten (de huidige Schotten), door de Romeinen de "barbaren" genoemd.  Het Housestead Roman Fort is een van de best bewaarde overblijfselen. We zagen verschillende foto’s van deze site. Dezelfde avond  gaat het gezelschap opnieuw aan boord voor de grote oversteek naar de Faeröer!

Maandag 16 maart 2015 - Op zee, de oceaan is kalm en  de ochtendzon schijnt uitbundig.  I n de loop van de dag werd er omgeroepen dat de Faeröerse politie graag  de paspoortnummers van alle passagiers aan boord ter beschikking zou krijgen. Was een beetje filevorming op een schip!

Dinsdag 17 maart 2015 - Kennismaking met de Faeröer. Land in zicht! Het is nog donker als de Faeröer uit de mist opdoemen.  Dezeeloods komt aan boord.  Hij gidst het schip veilig tot aan de containerkade in de Kjollarfjordur, de thuisbasis voor de komende dagen. Het ontschepen gaat ook niet vanzelf:  De Faeröerse politie moet toelating geven om aan land te gaan. Nadat de toelating tot ontschepen geregeld is, mogen we eindelijk van boord. Omdat het belangrijk is om ten allen tijde te weten wie wel en wie niet aan boord is  moet men  uitchecken bij het verlaten van de boot - en inchecken bij het betreden van de boot. 

De eerste halte was het dorpje Kvivik.  Het is één van de oudste bewoonde plaatsen van de Faeröer.  Getuige hiervan zijn de overblijfselen van een Viking nederzetting. Het gezelschap rijdt verder naar het eiland Vagar, via de "subsea tunnel".  Deze 5 kilometer lange tunnel verbindt sinds 2002 de eilanden Streymoy en Vagar.  Volgende stop:  het dorpje Gásadalur. Deze kleine nederzetting ligt helemaal aan het einde van de weg en was tot 2004 enkel bereikbaar via een wandelpad over een steile berg.  In dat jaar werd het dorp door een tunnel met de buitenwereld verbonden.   Aan de voet van Gásadalur  ligt een heel mooie waterval.  In de zomer krioelt het hier van de papegaaiduikers. De Faeröer heeft een eigen paardenras, met hun ruige vacht helemaal aangepast aan het gure klimaat.

Woensdag 18 maart 2015 - De reis gaat verder naar het dorpje Saksun, gelegen in het noordwesten van het eiland Streymoy, op het einde van de langste vallei van de Faeröer.  Oorspronkelijk lag dit dorpje aan een fjord, maar een hevige storm inclusief tsunami deed de ingang van de fjord verzanden, waardoor een meer gevormd werd en Saksun afgesloten werd van de zee en aldus zijn haven verloor.  Van Saksun gaat het naar Tjørnuvík, het noordelijkste dorpje van het eiland Streymor.  Onderweg ernaartoe passeert men de hoogste waterval van de Faroer.

Tjørnuvík, zoals de meeste dorpjes op de Faeröer, telt beslist meer schapen dan mensen. De eilanden Streymoy en Eysturoy zijn verbonden door een brug.  Op zich niet zo spectaculair, maar het is wel een brug over de Atlantische Oceaan! Om Gjógv te bereiken moet men een bergpas gebruiken, over de hoogste top van de hele archipel.  Die is welbepaald 882 meter hoog en nog met sneeuw bedekt.

Donderdag 19 maart 2015, een bezoek aan de hoofdstad Torshavn.  De  verkenning begint aan het oude fort, dat in de 16de eeuw opgetrokken werd om de bewoners te behoeden voor piraten. Aansluitend naar Kirkjubøur, dat een belangrijke rol speelde in de geschiedenis van de Faroer.  Hier staan de ruïnes van de Magnus kathedraal en het oudste bewoonde houten huis ter wereld, dat dateert uit de elfde eeuw. De Magnus kathedraal, gebouwd in de 13de eeuw in opdracht van ene bischop Erlendur, is het grootste en indrukwekkendste middeleeuwse gebouw op de Faeröer.  Men ging er lange tijd van uit dat het gebouw nooit voltooid werd, maar recent archeologisch onderzoek wijst erop dat deze kathedraal ooit weldegelijk afgewerkt én in gebruik was.

Vrijdag 20 maart 2015 – Eclips-dag:  Het ging ineens allemaal heel snel….. We tellen af naar het eerste contact.... Een korte opklaring na het eerste contact laat ons toe de gedeeltelijk verduisterde zon waar te nemen. We hebben toch al "iets" van de zonsverduistering gezien....Helaas verdwijnt de zon achter een dikke wolk.... het wordt donkerder en donkerder.... en dan valt plots de duisternis in.  Heel indrukwekkend...  Plots, luid gejuich.... een gat in de wolken toonde gedurende enkele seconden de verduisterde zon, inclusief corona.... wat een ontlading!!  Naar goede gewoonte was er een toasten  op de geslaagde eclips Op zaterdag 21 maart 2015 wordt er ingescheept voor een terugreis die voorspoed verloopt.  Een geslaagde expeditie!!!!

Verslag van de kijkavond

Indian Summer……. Dat was de term die we al verschillende dagen te horen kregen via de media en laat dat nu net datgene zijn waar we op hoopten.   Een Indian Summer is een late uitlopen van de zomer. Lokaal gebruikt men ook de term “oudewijven-zomer”. Swat,  dank zij dit fenomeen keken we uit naar hetgeen beloofde een fijne kijkavond te kunnen worden. 

09-09-2016, de weersvoorspellingen kloppen exact en er zijn 5 Noorderkroners op appél. Paul had zich verontschuldigd, want in het buitenland. Met z’n vijven hebben we de donkerte afgewacht door gedachten te wisselen in onze archiefruimte. Van zodra de duisternis intrad werd de sterrenwacht opengesteld en al snel ging de aandacht naar het uiterst mooie groepje “Maan-Mars-Saturnus-Antares”.  Jo en Jan manoeuvreerde de kijker naar Saturnus en al vrij snel zagen we de planeet met  de maan Titan. We besloten om, middels vergrotingen op zoek te gaan naar de andere manen en we vonden naast Titan ook Rhea en Tethys. Onnodig te vermelden dat we ook de Cassini-scheiding in beeld gebracht hebben. Van Saturnus gingen we naar Mars om vast te stellen dat we toch wel een beetje laag op de horizon aan het werk waren. Mars liet niet meer zien dan een vurig ronde bol met daaromheen een gloed van  rood-blauw-groenige uitwasemingen, met dank aan de turbulente atmosfeer. Best dat we mars nog eens aandoen als de planeet wat hoger aan het zwerk staat. Volgende stap was de maan. Vrij snel in beeld en vrij snel de vaststelling dat we een uitzonderlijk stabiele atmosfeer hadden. De beelden die doorkwamen waren messcherp en deden ons besluiten om de vergroting op te voeren. De eerste beelden die we zagen gaven messcherpe beelden van een centrale berg (in een krater). Niet één bergpiek, maar verschillende. De toon was gezet. We keken vervolgens naar krater Walter ( walkrater -136 km/ 128 km) en zagen een vijftal kraters in de hoofdkrater.  We besloten om middels de Barlowlens de vergrotingen op te voeren naar 385x en keken toen nog dieper in op het maanoppervlak. Een geslaagde oefening. We merkten wel dat tijdens het scherpstellen bij dergelijke vergrotingen een feathertouch-focuseer-instelling beter moet presteren. Een klassieke focuseerinriching maakt het nogal precair om correct af te stellen. Hoedanook, we hebben er van genoten!  Het was een mooie nacht!

                                                                                                                                                                            LBe

 

16:17 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

14-09-16

Museum of the Moon

Onderstaande activiteiten werden aangemeld bij ons secretariaat en kunnen individueel bezocht worden:

Museum of the Moon | Kosmische parade door Neerpelt

Op vrijdagavond 21 oktober strijkt de maan neer in Neerpelt. Een gigantische lichtgevende maan van de Britse kunstenaar Luke Jerram zal door de straten van Neerpelt zweven. Als afsluiter brengt het elektrische gitaarkwartet ZWERM een eigenzinnige versie van Pink Floyd’s The Dark Side of the Moon. Een magische optocht voor jong en oud! Start: vrijdag 19.00 uur - kerk Neerpelt – gratis

 

MaanMuziek zaterdag 18.00 uur - gratis

Alles-kan-podium voor amateurmuzikanten en klankmakers

Het volledige programma van OORtreders verschijnt binnenkort op www.oortreders.com 

museum moon 1.jpg

museum moon 2.jpg

Een andere activiteit, georganiseerd door de echtgenote van Roel Kwanten is ook heel zeker een aanrader:

de oneindige steen.jpg

 

19:22 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

20-08-16

Zomerstop is bijna voorbij!

Onze zomerstop 2016 is bijna ten einde. In september vliegen we er weer terug in. Ondertussen verwacht het secretariaat verslagen van de ZON-dag, van de Perseïden en eventueel losse verslagen van zomerse activiteiten van de Noorderkroners.

Onderstaande beelden zijn het resultaat van zomerse activiteiten van onze secretaris. Heb jij ook beelden of verslagen, stuur ze ons toe en ze worden op deze blog gepost.

Andromeda 1u crop core.jpg

Een blik in het centrum van de Andromedanevel. Opname van totaal 1u belichting door de AT12RC.

Pillars of creation RC 37m cropped.jpg

Pillars of Creation; M16 door de AT12RC. Totale belichting 37 m  (door de wolken)

M13 353 cropped.jpg

M13 Hercules  AT12RC

M27 raw 22m 1600 iso cropped.jpg

M27 Halternevel 22m  AT12RC

Sluier raw w color 1u 1600 w darks ext horizontaal ontr.jpg

Sluiernevel, totaal 1u belichting. AT12RC

NGC 891 cover.jpg

NGC 891, 1u totale belichting AT12RC.

Startrails Perseiden 2016 Ardennen dark.jpg

Dé Perseïden-nacht 13-08-2016. Opname van 00.00u tot 04.30u Nikon D750 op statief , elke opname 25s belicht op iso 1600.

M45a.jpg

Spelen met reflecties (Tau 20). Opname is een deel van de Pleiaden. AT12RC

Omeganevel met masterdarkkopie.jpg

M17, Omeganevel, vantussen de boomtoppen geplukt!

DSC_8306.jpg

Elke sessie begint met een scherpstelling op de referentie-ster, in dit geval Altair. Een negatief geeft een scherper beeld van de behaalde scherpte.

M76 47m  mt darks.jpg

M76, resultaat van 47m totaal belichting. Laatse opnames zaten al in de schemering.

 

13:28 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslag/uitnodiging Augustus 2016

                   Perseïden 2016.

Dit jaar zal het maximum van de Perseïden te zien zijn op vrijdag, 12 augustus 2016, rond 19.00u. Dit is nog steeds in het volle daglicht. Het hoogste punt dat de radiant zal bereiken (84°) zal om 07.30u zijn. Onder de meest ideale omstandigheden kan je tot 85 meteoren per uur tellen. De meteoren zijn helder en snel en vaak zorgen ze voor een nalichtend spoor.

Meest storende factor, dit jaar, zal een voor 70% verlichtte maan zijn. Heel relatief want ze heeft haar ondergang om 01.35u, wat wil zeggen dat de maan voor ons gezien eigenlijk al achter de bomen zit van het moment het goed donker wordt!  Hoedanook, voordat de maan onder de horizon gezakt is zullen we het zonder de lichtzwakke meteoren moeten doen!

Je zal in de uitnodiging zien dat we kozen voor een waarneming op zaterdag, ipv vrijdag. Dit heeft alles te maken met die stand van de maan. Het heeft weinig zin om te kijken als de maan anders staan dan hierboven beschreven.

Een andere tip die al aangehaald is in de uitnodiging: breng heel zeker een goede anti-muggen-spray of roller mee!  Het zal geen overbodige luxe zijn!

Succes met de waarnemingen!

Heb je een verslag(-je) van een zomerse astronomische uitstap of waarneming tijdens je vakantie? Deel het met ons tijdens de eerstkomende meeting!

12:44 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslagen Juli 2016

               

Verslag van de 11e verbroedering Noorderkroon/Aquila

Vrijdag, 3 juni 2016 en we zitten als gast bij Aquila voor onze 11e verbroedering. De parking bij Lucas Pellens was afgeladen vol en dan wil zeggen dat ook de grote tafel helemaal volzet was. De voorzitter van Aquila, Rudi Van Bommel, heette ons allen welkom en we vlogen er meteen in met een lezing van Bart Buelens met als titel:

                                        Astrostatistiek als hobby.

 Tijdens de inleiding van Bart Buelens vernamen we dat Bart zijn werk (statistieken) en hobby gecombineerd heeft. Zijn verhaal is het toepassen van statistieken in de sterrenkunde. De eerste beelden die we te zien kregen waren opnames van komeet Catalina. Zijn bron, het internet. Zijn werkwijze: verzamelen van internetgegevens  en die dan via software combineren om een baan te kunnen visualiseren. Voor het combineren van de beelden gebruikt Bart het platform Astrometry.net, ons niet onbekend. Beelden die je daar een dergelijk platform upload worden volledig geanalyseerd en voorzien van data. Voor het project Catalina joeg Bart 1500 beelden door Astrometry.net en de uitkomst was een gevisualiseerde baan. Een ander voorbeeld gaf de baan van komeet Holmes, helemaal door het sterrenbeeld Perseus.

Wat voor kometen kan, kan ook voor meteoren en dat werd geijkt op de gegevens van BRAMS, dé referentie voor radiowaarnemingen van meteoren. Elk station geeft dagelijks een upload van 900 Mb data door aan BIRA. Op hun website kan je alle data van de afgelopen zes maanden consulteren. De data die je kan opvragen kan en mag je gebruiken voor eigen analyses en tellingen.

Ook op sterrenstelsels wordt de statistiek losgelaten. We meten roodverschuiving als afstandsmaat en proberen daar de structuur uit af te leiden. Idem voor spectroscopie. VIPERS (Vimos Public Extragalactic Redshift Survey)  werkt met data van 50.000 stelsels en toont aan dat de roodverschuiving hoger is dan aangenomen. Dat geeft meteen een andere blik op het universum.

Een andere groep die met statistieken werken noemt COIN  -Cosmostatistics Iniatiative. Coin is een groep professionals, aangevuld met amateurs. Zij werken met digitale gegevens, grote data centers en hebben als doel een open cultuur te realiseren door gebruik te maken van open data, open source en open access.  Onder hun vleugels lopen tal van projecten gelieerd aan  ISI Astrostatistics Committee, AAS Working Group in Astroinformatics and Astrostatistics – om er maar een paar te noemen.

Statistieken op bolhopen rond een sterrenstelsel leidde ons tot het vergelijk van “bolhopen rond een sterrenstelsel – criminaliteit”, om vandaar uit naar de exoplaneten door te stoten. Statistiek die zich bezig houdt met het filteren en voorspellen van leefbare zones rond een ster. Welke exoplaneten kunnen statistisch in aanmerking komen voor leven? Dat dit een heel actueel gebeuren is wordt duidelijk als je weet dat we op 10 mei 2016 en niet minder dan 1284 nieuwe exoplaneten bij hebben gekregen!

Bart sloot zijn verhaal af met een oproep naar mensen die het “statische” wel zien zitten en willen meewerken aan dit gegeven.  De voorzitter van Aquila dankte de spreker en overhandigde hem de traditionele fles wijn!

Tijdens de pauze mochten we meevieren met de verjaardag van Peter D’Joos. Lekkere koffie en plenty Limburgse vlaai! Lucas Pellens is in de archieven bezig geweest en overhandigde een mapje van het eerste lustrum van Noorderkroon! Dan begin je te beseffen dat we allemaal al enkele jaartjes ouder geworden zijn! Na de pauze nam Dirk, voorzitter Noorderkroon het woord en liet de aanwezigen weten dat  geplande spreker Job Beeren andere dringende  verplichtingen had en dat Lambert Beliën de lezing voor zijn rekening zou nemen. Titel van de uiteenzetting? Ongewijzigd:

                De bouw van mijn sterrenwacht.

 De presentatie werd geopend met een sfeerbeeld van een nachtelijke uitstap in het veld, compleet met een volledige setup. Een korte bespreking van hetgeen voorafgaat  zoals auto laden, opstellen, afstellen, waarnemen, afbouwen, autoladen en terug naar huis, om de auto nog eens te lossen, gaf al aan in welke richting het zou gaan: hoogste tijd om een eigen sterrenwacht te bouwen en de verloren tijd uit te schakelen.

Het verhaal begon eerst met de vaststelling; ja, ik ga er eentje bouwen! Tweede stap was het oriënteren, wat is er voorhanden en wat wil ik? Vrij snel werden deze vragen beantwoordt en kon de getekende bestelbon de deur uit. Er was vrij snel respons van de fabrikant uit Polen: “Hallo, dank voor je bestelling en betaling, maar we kunnen geen ScopeDome V2.5 Fully Automated mét deur meer leveren. Er is enkele nog de nieuwe V3”. Voor alle duidelijkheid. De koepel die gekozen werd was een 3 meter, volledig geautomatiseerde, ScopeDome  en V2.5 was de versie van de 3 meter koepel mét deur. De nieuwere versie, waar op dat moment nog geen sprake van was (nog niet gereleased op de markten) werd aangeboden als alternatief, want Lambert stond er op dat er een deur zou zijn in zijn toekomstige sterrenwacht (lijkt me niet meer dan logisch).

Dank zij de bemiddeling van tussenpersoon Astromarket-Nieuwpoort (die middels dit order als hoofdverdeler erkend werd) kregen we klaar dat mijn order omgevormd zou worden naar de versie V3 – fully automated. De fabrikant mailde de nieuwe gebruikershandleiding en een stortvloed aan additionele informatie. Ik wist dus al vrij snel welke de verschillen waren tussen de V2.5 en de V.3. Bij aankomst van de koepel werden de vermoedens bevestigd. Méér componenten, meer degelijkheid, meer constructiestappen en wat heel voornaam was; veel betere aandrijvingen, want allemaal tandwielen in plaats van drukrollen.

Het gepresenteerde verhaal ging van A tot Z, dus een gedetailleerd verslag van de grondwerken en de constructie van de centrale zuil kwamen ook aan bod. Het assembleren van de koepel werd stap voor stap toegelicht, middels overzichts- en  detailbeelden. Het hoofdstuk “Interne elektronica” werd besproken en hier werd gretig op ingepikt. Men was verbaasd over een loopring (tandwiel) van 2,495m diameter, welke constant onder spanning staat. Dit en de combinatie Polyester maakte dat er een kleine discussie op gang kwam. Om één en ander kort te sluiten; een ScopeDome is niet van Polyester, maar puur glasvezel, dus brandveilig!

Als laatste stap in het beeldverhaal kwam de volledige automatisatie aan bod. Een stap die nog gefinaliseerd moet worden, maar uitgesteld wordt vanwege het gevaar dat je dan heel snel afzakt naar een robot-sterrenwacht, waar zelf niet meer in gewerkt wordt. Een laatste stap die zeer zeker gezet zal gaan worden, maar voorlopig nog niet……

Voorzitter Aquila dankte Lambert voor zijn uiteenzetting en ook hier weer de traditionele fles wijn. Onze voorzitter, op zijn beurt, had ook nog een fles wijn veil voor Bart Beulens, spreker voor het Aquila-gedeelte van de avond. Voorzitter Rudi Van Bommel vroeg al meteen of we volgende jaar onze 12e verbroedering laten doorgaan? Hier hebben we absoluut geen nee tegen gezegd. De  nabesprekingen tot middernacht waren de bevestiging van hetgeen iedere aanwezige al wist: het was weer een top-editie! Op naar volgend jaar.

                                                                                                                      Lambert

 

                          Verslag van de kijkavond

 17 Juni 2016,  nog een paar dagen te gaan en we genieten de langste dag van het jaar. Da’s dus putje zomer! De weersomstandigheden gaven iets heel anders aan; water, water en nog eens water. Zo ook op de laatste reguliere kijkavond, voor de zomerstop (let op: er komt nog een ZON-dag!).  Veelvuldige regen, zware bewolking en dies meer, maakten dat de aanwezigen onderdak vonden in het lokaal onder de sterrenwacht. We bespraken diverse dingen, zoals onze kringwerking, wanneer is de donkerste nacht van het jaar en waar je dan het best bent. Het idee om eens bij Job op bezoek te gaan om naar zijn sterrenwacht te kijken werd volmondig geaccepteerd. Een verregende kijkavond, maar geen verloren tijd! Zoveel is zeker! Tot de ZON-dag (zie uitnodiging)!

 

Fijne vakantie aan allen!!!!!

12:42 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Verslagen Juni 2016

 

Open agenda juni 2016:

Een rondje open agenda leverde volgende vragen op:

 Jo: Mercurius-overgang: hoe zit het met de warmteontwikkeling tijdens een zonneprojectie?

Jan: Waar komt de 7-dagen-week vandaan?

Jan: Waarom valt een  tol niet om terwijl hij draait?

Dirk: NASA werkt aan een voortstuwingssysteem welke de reis aarde-Mars op 30 minuten kan voltooien?

 Tijdens de Mercurius-overgang hebben de aanwezige Noorderkroners heel intensief gebruik gemaakt van de kringkijker. Eén van de dingen die ze deden was een zonneprojectie. We weten dat de stralen in een optisch systeem gebundeld en naar een brandpunt geleid worden. Hoe korter je bij het brandpunt komt, hoe hoger de temperatuur zal worden. In het brandpunt is de temperatuur het hoogst. De opening van het systeem  en de lichtsterkte zal uiteindelijk bepalen hoe hoog die temperatuur oploopt.  We weten dat het gevaarlijk is en dat oculairs zomaar kapot springen door de gecumuleerde hitte. Het is natuurlijk afhankelijk van welke types oculairen je gebruik. Heb je oculairs met lucht-gescheiden lenzen heb je minder kans op  optische breuken, werk je met bvb een Huygens-oculair, dan heb je het zitten. Dat zal in “no time” kapot springen, want gelijmde lensjes. Best werken met een zonnefilter op de dauwkap of werken met een Herschell-prisma. Dat is super-veilig!

 Zeven dagen in een week; we zijn dat allemaal gewoon en stellen ons daar weinig vragen bij. Maar, waar komt dat vandaan? Jan wist dat het gemakkelijker zou zijn als je een andere dagverdeling zou hanteren. De uitleg die we aan deze vraag gaven: De Babyloniërs voerden als een van de eersten zo’n 4000 jaar geleden een kalender in met jaren, maanden, weken en dagen. Onze zevendaagse week is waarschijnlijk op die tijdsindeling gebaseerd. De Babyloniërs kenden zeven hemellichamen: zon, maan, Mars, Jupiter, Venus, Mercurius en Saturnus. De Joden baseerden hierop wellicht de zevendaagse week, waarvan sprake is in Genesis. Op de zevende dag rustte God uit nadat hij de hemel en aarde geschapen had, en daarom is de zevende dag een heilige en vrije dag. De zevendaagse week kwam naar Europa toen het Romeinse Rijk in de 4e eeuw het christendom erkende. Wel kenden de Grieken en Romeinen de Babylonische planeetweek toen al. Er bestonden ook andere tijdsindelingen: de Franse republikeinse kalender had 12 maanden met elk drie ‘decaden’ van 10 dagen plus vijf à zes feestdagen rond de jaarwisseling. Die kalender hield echter niet lang stand.

 De vraag van de “vallende” tol monde uit in redelijk wat denkwerk. Jan sprak van een tol, maar later bleek dat hetgeen met een tol gebeurd ook van toepassing is op draaiende objecten in het heelal.  Van de draaiende objecten kennen we de term precessie. Precessie is de beweging die de draai-as van een roterend voorwerp maakt onder invloed van een uitwendige kracht. Zonder zo'n uitwendige kracht wijst de as steeds in dezelfde richting. Het eenvoudigste voorbeeld van precessie kan men zien aan een draaiende draaitol. Als de tol niet precies rechtop staat, zal de zwaartekracht proberen om de rotatie-as 'om te laten vallen'. Dat gebeurt echter niet: in plaats daarvan draait de rotatie-as rond om de verticaal.  Het gaat nog verder: er is ook een andere beweging. Jan wist dat als we een stukje van de “achterkant” van de maan kunnen zien dat dank zij de nutatie is. Deze beweging lijkt op de beweging van de precessie, maar daarbij is de oorzaak een externe kracht.

 Dirk had gelezen op de site www.scientias.nl dat NASA werkt aan een voorstuwingssysteem dat de reis Aarde-Mars zou reduceren naar 30 minuten. We hebben het artikel besproken; het gaat over zeilen en lasers. Vanuit een baan om de aarde vuren lasers gericht pulsen van laserlicht naar een zeil dat eenmaal opgevangen het vaartuig zal versnellen. Het artikel beschrijft hoe een “aangeschoten” zeil zal versnellen en dank zij het feit dat er geen weerstand is, er een steeds toenemende versnelling zal optreden. Wij stellen ons vragen over de dispersie van een laserstraal en of de aangekomen energie wel daadwerkelijk zoveel invloed kan hebben om het vaartuig te versnellen tot eer derde van de lichtsnelheid?

Verslag van de vergadering

Omdat Tony wegens het overlijden van zijn moeder te weinig tijd had om zijn presentatie van de zonsverduistering voor te bereiden hebben Job en Lambert een beeldverslag gebracht van hun vierdaagse expeditie naar het jaarlijks terug kerende RACA. In een korte PowerPointpresentatie keken we even mee met beide Noorderkroners die in Grapfontaine al sinds jaar en dag kind aan huis zijn.

                                                   Verslag van RACA 4

De presentatie begon eerst met een voorstelling van wat OCA (Observatoire Centre Ardenne) is. Wie zijn ze en hoe werken ze? Niet de eerste keer dat we OCA in de Noorderkroon-spotlight zetten, maar omdat we in de persoon van Harry een nieuweling in ons midden hadden, gaf de secretaris een korte voorstelling van OCA en RACA.  Na het bespreken van de bestaande infrastructuur, een kort overzicht van hetgeen OCA te bieden heeft, waren we vertrokken met de beelden.  Onderstaand verslag is een weergave van de bezigheden  beide Noorderkroners en geeft dus een representatief beeld van hetgeen tijdens de bijeenkomst gepresenteerd werd.

 Tijdens het Hemelvaart-weekend trokken Job en Lambert voor de 4e keer op rij naar Grapfontaine, Luxemburg. De weerberichten, een week eerder, hadden een heel pessimistisch karakter. Naarmate de vertrekdatum naderde gingen de voorspellingen overstag; het zou een top-weekend worden.

 Onder een stralende zon arriveerden beide Noorderkroners bij OCA (Observatoire Centre Ardenne) en werden ze begroet door de organisatoren van RACA. Op onze vraag of onze “eigen stek” gereserveerd was, vroeg men ons even mee te gaan om te kijken. Men had warempel onze zone omgedoopt tot “ restricted VIP-space”. Wat een (welverdiende) luxe! Meteen de auto opgereden en de hele boel opgebouwd. Nog voor de andere deelnemers aankwamen was Noorderkroon al helemaal gesetteld; tenten stonden recht en kijkers waren al opgesteld – laat het eerste biertje maar komen!

Tegen het invallen van de duisternis hadden we al in de gaten dat deze editie van RACA iets bijzonders zou gaan worden. Het was kraakhelder en de kijkers (en waarnemers) draaiden overuren. Tegen de ochtend snel een paar uurtjes slaap vatten, snel ontbijten en dan weer de volledige focus op de tweede nacht. Tussendoor netwerken, pintjes drinken, kijkers bijwerken, programma’s bijwerken, data verwerken, weer een pintje, een lezing volgen, weer gaan eten ( elke dag BBQ en belegde broodjes!) en hup…….weer de nacht in. 

Nacht twee werd een memorabele nacht! Nog helderder dan de eerste nacht, een festijn. De belichtingsets werden langer en riskanter. We hebben grenzen verlegd, zoveel is duidelijk!  Er is nog zoveel te vertellen over een vierdaagse RACA, maar eigenlijk zou je het zelf moeten meemaken.  Het zelf meemaken is “ a piece of cake”. Je hoeft maar gewoon in te schrijven en te gaan, zo simpel is dat. Ter plaatse kan je werken met je eigen kijker, maar je kan ook door de grote kijkers van OCA waarnemen. Ze hebben een 60 cm Planewave, een 30 cm MPT, een C9.25,…. en heel joviale mensen die je in alle talen helpen en te woord staan.

Na de presentatie van de secretaris was het de beurt aan Job om enkele beelden te presenteren. Sfeerbeelden van nachtelijke kijkers in actie, maar ook een schitterend mooie opname van de Irisnevel en toffe wide-fields. Omdat data verwerken eenmaal serieus wat tijd vraagt hebben Job en Lambert beloofd om de afgewerkte resultaten van het astro-gedeelte op een later tijdstip te presenteren. De avond werd afgesloten met een open vraag:

 Misschien er eens over nadenken om volgend jaar mee te gaan en aldus de Noorderkroon-delegatie te versterken?  Noteer dan even in je agenda: 25 tot 28 mei 2017 = RACA 5.

                                                                                                                      Lambert

Verslag kijkavond van 6 mei

Om 19.30 u. was ik al aan de toren, dus nog rustig even de tijd om enkele aanpassingen te doen aan de zonnefilter voor de kringkijker. Rond 21.30 u., het was nog niet helemaal donker, kwamen Jo en Jan binnen. Even later kwam ook Franky binnen. Dan werd de koepel open gedaan en de kijker op Jupiter gericht. Jupiter werd bekeken met verschillende vergrotingen om de kleurbanden goed te bekijken. We gingen ook regelmatig even buiten kijken. Alhoewel Jupiter duidelijk zichtbaar was,  waren er door de hoge sluierbewolking toch niet veel sterren zichtbaar. Plots zagen we aan de noordelijke horizon vlak boven de bomen een vreemd flikkerend licht, dat regelmatig even verdween, maar toch lang op de zelfde plaats bleef hangen. Een vliegtuig of een helikopter konden het niet zijn, die blijven niet zo lang op dezelfde plaats hangen. Maar wat dan wel? een UFO? Dan werd het vreemde licht bekeken met de verrekijker. Er waren nu verschillende kleuren te zien, afwisselend rood, blauw, geel en groen. Jupiter werd volledig vergeten… Dan is er nog een mogelijkheid: In Valkenswaard, net over de grens, even voorbij de manége is er een vliegerhappening bezig, met vliegers aan een touwtje, of voor sommige grote modellen zelfs aan een stalen kabel. Waarschijnlijk was één van de grotere modellen in het donker opgelaten, voorzien van flikkerlichtjes. Om hier zeker van te zijn werd de koepel gedraaid en de kijker  op het vreemde licht gericht. Door de kijker zijn duidelijk de verschillende rijen lichtjes aan de vlieger te zien. Dus toch geen echte UFO, spijtig. Ondertussen was er bewolking komen opzetten, was Jupiter niet meer zichtbaar en sloten we de kijkavond af.                                                                                                                                       Dirk

Verslag Mercuriusovergang van 9 mei.

Om 12.4O u. kwam ik aan bij de toren. Vlug werd de koepel opengezet en de kijker met zonnefilter op de zon gericht. Ondertussen was jo bezig om zijn H-Alfa kijker onder aan de toren op te stellen en was Jan ook aangekomen. Ik had nog even tijd om mijn eigen Newton kijker met zonnefilter op te stellen. Om 13.12 u. het moment van eerste contact was iedereen klaar om dit schouwspel te bewonderen. Omdat we met drie verschillende toestellen bezig waren viel het op dat de plaats waarlangs Mercurius voor de zon schoof, niet voor iedere kijker dezelfde was. Voor de H-Alfa kijker van Jo was dat op positie '3' uur, voor mijn Newtonkijker was dat aan dezelfde kant maar dan lager en door de kijker op de toren vond de eerste aanraking plaats op de positie van “7” uur. Al snel werd duidelijk dat de positie met de kringkijker kon verplaatst worden door het zenitprisma te verdraaien.

Met de kringkijker werd ook een projectie gedaan op het projectiescherm uit het archieflokaal. Dit leverde een mooi en duidelijk beeld op van ruim 60 cm. Doorsnede. Door gebruik te maken van een kleurenfilter kregen we nog meer contrast in het beeld. Een interessante projectie die we ook kunnen doen bij een zonne-kijkdag. Er waren slechts twee kleine groepjes zonnevlekken te zien. Paul bracht ook even een bezoek met echtgenote om van het spektakel te genieten.

De rest van de namiddag hebben we gebruikt om beurtelings het schouwspel te bekijken door de verschillende kijkers, de vergrendeling van de koepel aan de westkant te verbeteren, te onderzoeken of er iets kan verbeteren aan de schokdempers bij de mast en om de sterrenwacht een grondige poetsbeurt te geven.

Rond 16.30 u. begon de hemel dicht te trekken, en werd het tijd om de hele installatie op te ruimen en de koepel terug te sluiten.                                                                                                                                  Dirk

12:36 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

05-06-16

Nieuwe datums voor de komende 12 maanden

Bestuur van Noorderkroon heeft afgelopen week een nieuwe programmatie gemaakt omdat we onze zaal in het Michielshof tijdig en lang op voorhand moeten reserveren. Onderstaande datums geven  een indicatie van onze activiteiten voor de eerstkomende 12 maanden. Details zullen per kwartaal ingevuld worden door het bestuur.

Jaarprogramma Noorderkroon.

Studie vergadering                                       kijkavond         

Juli  zomerstop                                               ZON-dag  3 juli   Bever 14.00u

Augustus 2016  zomerstop                            Augustus  Perseïden 13-08-2016

September 23-09-2016                                  September 09-09-2016  Deepsky sterrenwacht

Oktober 21-10-2016                                      Oktober  8-10-2016 NvdD

November  18-11-2016                                 November 4-11-2016  deepsky

December 16-12-2016 algem.leden               December 2-12-2016 deepsky

Januari 20-01-2017                                        Januari 6-01-2016 Maanavond

Februari 17-02-2017                                      Februari 03-02-2017 maanavond

Maart17-03-2017                                           Maart 4 Nationale sterrenkijkdag

April reis 22-04-2017                                    April 1 april  deepsky en klein maantje

Mei 05-05-2017                                             Mei 19-05-2017  Jupiter  (+RACA 25-26-27-28e)

Juni 09-06-2017                                             Juni 23-06-2017 Jup en Sat en deepsky

Juli  zomerstop                                               Juli 08-07-2017  sterrenwacht vanaf 14.00u

Augustus  zomerstop                                     Augustus Perseïden 11-08-2017  vanaf 20.00u

 

 

18:31 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

Mei 2016

Verslag van de jaarlijkse uitstap.

23 April 2016; Noorderkroon gaat, naar goede gewoonte, weer op uitstap. Jan had een mooie, leerrijke dag voor ons in petto. De bus zou ons dit jaar richting Antwerpen brengen waar we verwacht werden in  het MAS, om dan af te zakken naar het Havenpaviljoen en als afronding van de dag een bezoek aan luchthaven Deurne met een bezoek aan het Stampe en Vertongen-museum.

 Michielsplein, bijna 08.00u….. reisleider Jan geeft groen licht aan de chauffeur voor het vertrek. Even voordien kregen we bericht van onze voorzitter dat hij omwille van dringende familiale redenen niet aanwezig kon zijn op onze uitstap. Ook twee andere medereizigers gaven hun afwezigheid door met de daarbij horende verontschuldigingen. De bus vertrok met 33 personen richting Antwerpen. Nadat we eenmaal op de snelweg zaten kwam Antwerpen vrij snel in het vizier. Aangekomen bij het MAS was het even een beetje stuntelen met verkeersborden en wegversmallers (schuin-uitstekende betonblokken) alvorens we met z’n allen taverne “Storm” binnengingen voor het nuttigen van een kopje koffie. Kwestie van even “in the mood” te geraken. Taverne Storm ligt in ( lees “onder”) het MAS en Jan de gelegenheid te geven om de gidsen te ontmoetten.

Na het kopje koffie werd het reisgezelschap opgesplitst in twee groepen. Wij hadden het genoegen op stap te mogen met gids Suzy de Schutter. We kregen karrenvrachten inside-info over het hoe –wat en waarom van het MAS. Op elke etage een nieuwe stortvloed van informatie; teveel om op te sommen! We kregen inzicht in het gebouw, de speciale glazen wanden, niet-dragend want de etages hangen aan grote stalen jukken. Schitterende uitzichten over Antwerpen, zelf vóór we op het panorama-dak waren, want elke etage ligt een kwart gedraaid ten opzichte van elkaar en elke etage geeft een andere inkijk op “’t stad”. We kregen een enorme brok geschiedenis te verwerken en weten nu ook dat de term “hand-werpen” helemaal niets met Antwerpen te maken heeft. We bezochten een paar tentoonstellingen op enkele etages. De eerste die we aandeden was  etage 4 met “Machtsvertoon” . Infoborden met klank en lichtspel informeerden de bezoekers over de rol van macht in een samenleving. De oplettende bezoeker kon het hele gebeuren samenvatten in één woord: manipulatie! De volgende vloer die we aandeden was , onder het thema “Leven en Dood”,  een zoektocht naar de zin, het waarom van rituelen, overal ter wereld. De verscheidenheid in beleving van leven en dood, de verschillende soorten godsdienst en de stromingen waarin deze resulteerden. Eén verdieping hoger, helemaal in het thema van leven en dood – de boven- en onderwereld, prachtig geïllustreerd met de schitterende Precolumbiaanse collectie van Paul en Dora Janssen-Arts.

In zaal 9 Beaufort kregen we een hele rits modelbouw van schepen te zien. Van hele oude Chinese jonkers (die  nog steeds varen!)  tot de hedendaagse containerschepen. Alles wat je er tussen zou verwachten was aanwezig. Nog snel even op het panorama-dak voor enkele sfeerbeeldjes en dan terug naar de taverne Storm voor het nuttigen van het middagmaal.

Na de lunch stapten we naar het Havenpaviljoen waar een gids ons opwachtte. We mochten plaats nemen op een 360° ronde bank. Op de vloer een al even grote luchtopname van Antwerpen tot aan de Noordzee en boeven onze hoofden een 360° panorama-film van de havenactiviteit. De gids heeft ons een naadloos verhaal “Antwerpen, zijn haven en omgeving” gepresenteerd. Een verhaal van 12.000 ha groot, hedendaags en geschiedkundig! Een absolute aanrader; het MAS-Havenpaviljoen.

Onze laatste etappe tijdens onze jaarlijkse reis bracht ons naar luchthaven Deurne. Gelegen op 5 km afstand van het stadscentrum Antwerpen. Airport Antwerpen is voornamelijk een zakenluchthaven, verschillende privé-maatschappijen hebben er hun onderdak. We bezochten als eerste het Stampe en Vertongen-museum, waar replica's van W.O.I toestellen te bezichtigen zijn. Er worden luchtdopen met de Stampe-Vertongen SV.4 georganiseerd (richtprijs vanaf 120 euro voor een half uur).

Jean Stampe en Maurice Vertongen waren twee Eerste Wereldoorlog-veteranen, die na de oorlog een vliegschool wilden oprichten. Omdat er na de oorlog geen goede lesvliegtuigen voorhanden waren, ging Jean Stampe op zoek naar iemand die zo'n toestel kon ontwerpen en maken. Die persoon was Alfred Renard. Hun eerste vliegtuig, dat het type aanduiding RSV (Renard-Stampe-Vertongen) kreeg, werd direct een bescheiden succes. Het werd het eerste vliegtuig van de Belgische Luchtmacht van na de oorlog.

Het Stampe & Vertongen Museum, dat werd ingehuldigd op 26 mei 2001, is een eerbetoon aan de Antwerpse luchtvaartpioniers Jean Stampe (1889-1978) en Maurice Vertongen. Samen startten zij een vliegschool op het “vliegveld” van Deurne. Later kwam er een fabriek bij waar de legendarische SV4 toestellen gebouwd werden. Dit SV4 toestel, het enige Belgische vliegtuig met internationale bekendheid, werd pas in 1978 uit dienst van de Belgische luchtmacht genomen. Het Stampe & Vertongen Museum bewaart verschillende exemplaren van de “Stampe”, waarmee generaties piloten hun eerste vlieglessen hebben gekregen. Het museum toont bovendien ook een aantal militaire toestellen uit WOI. Deze collectie bestaat in totaal uit 6 unieke - meestal vliegwaardige - exemplaren, die op ware grootte werden nagebouwd en waarvan sommigen zijn uitgerust met een originele rotatiemotor. In het atelier kan het restauratiewerk gevolgd worden van een zevende aanwinst: een prachtige Fokker DVII. Ook de beruchte V1 uit WOII, die zoveel ellende en paniek zaaide in de stad Antwerpen, staat tentoongesteld.

Een paar meter verderop zagen we een Fuga Magister staan, een opleidingsvliegtuig, klaar om in te stappen. Annick, Franky’s vrouw was (gretige) vrijwilliger om één en ander eens uit te testen. Ze kreeg zowat alle instructies van de gids, op één na: de startknop! Na Annick dook ook Tony even in de cockpit. Nog even een stop aan de stand “vliegtuigmotoren” en ons bezoek zat er op! Op naar de brandweer!

Na een kleine wandeling en een uitgebreide veiligheidscheck mochten we de piste op, op weg naar de brandweerkazerne op de luchthaven. Niet zonder enige trots toonde de gids ons hun nieuwste aanwinst: een monster van een brandweertruck, een nieuwe "crashtender". Dit is het soort brandweervoertuig dat gebruikt wordt in geval van een vliegtuig in nood of uiteraard als het crasht.  Dit voertuig beschikt over een dakmonitor, een bumpermonitor en een sproei installatie die de cabine beschermt tegen de vlammen en hitte. Die monitoren kan men vergelijken een waterkanon. Het voertuig beschikt over 2 motoren en heeft in totaal over de 1000PK waardoor het uiteraard zeer snel optrekt voor een vrachtwagen van meer dan 40 ton.

Dat is nodig omdat internationale regels eisen dat er op elke plaats van de luchthaven binnen de 3 minuten een bepaalde hoeveelheid water, schuim en poeder moet aanwezig zijn. Dit alles heeft te maken met het feit dat de aluminium carrosserie van een vliegtuig een brandweerstand heeft van 3 minuten.  Hoe zwaar een brandvertragende jas is en hoe snel je broek én schoenen aan kan hebben bij een brand? Vraag het aan onze deelnemers….zij weten het!

Omdat er na de aanslagen op de luchthaven Zaventem extreem zware veiligheidsnormen gehanteerd worden, beperkte ons bezoek  zich tot de brandweerkazerne, waarvoor begrip!  We zagen overal politie en soldaten die wacht liepen. Na het inleveren van onze bezoekers-badge trokken we richting bus om de terugreis aan te vatten. Onderweg nog een traditionele stop voor het aansterken van de inwendige mens, om dan het laatste traject af te leggen richting thuisbasis. Onderweg was er nog een woordje van dank aan Jan voor alweer een prachtige, smetteloze organisatie van deze jaarlijkse uitstap.  Voor het (niet-voorspelde) goede weer en alle andere goede zorgen: dankjewel!!!!!!

                                                                                                                                      Lambert

 Verslag van de kijkavond

Op 8 april was het verzamelen geblazen aan het nieuwe lokaal, onder de sterrenwacht. Enkele leden waren al ruim vóór 19.00u aanwezig (was de geplande aanvangstijd!), maar moesten wachten tot 20.00u voordat ze in het lokaal binnen konden. Na de opening  van het lokaal was het even wat rondkijken, voeling krijgen, want  het was immers de eerste keer dat we “officieel” tijdens een activiteit gebruik maakten van het lokaal. We concludeerden dat het goed was, héél goed! We scharrelden door ons archiefmateriaal, hielden geanimeerde gesprekken onder het genot van……jawel….cava en appelsiensap! Tegen de tijd dat de duisternis intrad was ook de bewolking toegenomen. Enkele mensen begaven zich toch nog naar de sterrenwacht en anderen togen huiswaarts. Qua “kijken” was het geen memorabele avond, qua gezelligheid…….geslaagd!  Op naar een volgende, maar dan met aansluiting naar de sterren!

                                                                                                                                 LBe

 

18:26 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

April 2016

Administrativa

 

Rectificatie: In het maandblaadje van Maart 2016 kon je lezen: “Ceres is het grootste object in de planetoïdengordel, die tussen de banen van Mars en Jupiter ligt.  De massa van Ceres is bepaald door de invloed die zij uitoefent op kleinere planetoïden.  Alle resultaten verschillen iets van elkaar, maar het gemiddelde van de drie meest precieze schattingen is ongeveer  9,4 x 1020 kilogram”.  Dit moet natuurlijk  9,4 x 10 20e kilogram. zijn. Heeft allemaal te maken met de settings van de printer. Met dank aan Dirk voor de opmerkzaamheid.

  • De voorzitter verwelkomde Harry van Kuyk als nieuw lid. Harry stelde zich voor en liet weten actief bezig te zijn met sterrenkunde en wil zich verdiepen in astrofotografie. 
  • Kapvergunning voor de fijnspar op de kop van de vijver is aangevraagd.
  • Jaarlijkse subsidie is toegekend op 380,53 Euro.
  • Kosten van de receptie waren 11,74 euro.
  • Jaarlijkse uitstap: we hebben (voorlopig) 36 inschrijvingen binnen.
  • Goedkeur vorig verslag:

Aanwezig: Franky, Jan, Theo, Harry van Kuyk, Jo, Dirk, Job, Lambert

Verontschuldigd: Tony.

Open agenda: 

Franky: waarom zijn manen rond?

Jan: Waarom lopen klokken in satellieten niet even hard als op de grond?

        Als het op zeenniveau 25° is, waarom is de temp op 10 km -50° en op 50 km 0°?

Theo:  Nieuw lokaal: onderhoud?

            Archief digitaliseren?

Jo: Helderheid van sterren: absolute helderheid e.d.  Hoe zit dat?

      Mercurius-overgang  op maandag 9 mei 2016: activiteit?   Van 12.00u tot 19.00u 

Franky: Niet alle manen zijn rond, er zijn uitzonderingen. Het merendeel echter is wel rond, maar de massa bepaald de uiteindelijke vorm.

Jan: Wat veroorzaakt de afwijking die we meten? Ruimtetijd en massa-kromming liggen aan de basis van de afwijking. Tijd wijkt af 1/900 miljardste van een seconde op twee meter van de grond. Relativiteitstheorie van Einstein. Een klok in een satelliet wijkt 5 minuten per dag af.

Temperatuurverschillen op verschillende hoogten zijn te wijten aan doorlaatbaarheid van golflengtes. Reactieproces van opgewarmde moleculen.

Theo: Onderhoud van het lokaal: beheren als een goede huisvader en dan loopt alles goed!

           Trap van de kijker optimaliseren, nadenken hoe dit op te lossen.  Archief bijwerken.

Jo: Helderheid van sterren worden uitgedrukt in magnitude; hoe zit dat?  Visuele en absolute helderheden zijn afgesproken logaritmische waarden.

Mercuriusovergang: demo op Stellarium laten lopen.  Noorderkroon zal aanwezig zijn op de sterrenwacht. Eerste contact is 13.15u. Overgang duurt tot zonsondergang.

Wat gebeurt er als je in een zwart gat wordt gezogen?

Na de pauze kregen we middels een videopresentatie van de Universiteit van Nederland, gepresenteerd door  professor dokter Ralph Weijers meer inzicht over de gebeurtenissen bij een zwart gat. We begonnen de sessie met een korte voorbeschouwing; wat is een zwart gat en welke processen leiden tot een zwart gat. Een zwart gat is een scheur in de ruimte waar bestaande natuurwetten worden getart. Hoe werkt dit? Professor Wijers doet onderzoek naar deze bijzondere verschijnselen. In deze presentatie liet hij zien waarom een zwart gat een perfecte gevangenis is waar je maar beter uit de buurt kan blijven.

Een zwart gat is heel eenvoudig een scheur in de ruimte-tijd. Voila! Om dat te kunnen begrijpen moet je eerst weten wat zwaartekracht is en hoe dingen bewegen in zwaartekracht. Newton wist dat in de ruimte dingen in een rechte lijn bewegen, van zodra er een kracht op gezet wordt. Er is geen wrijving om de boel af te remmen. Newton’s bewegingswetten! De appel van Newton deed hem denken aan de zwaartekracht en dacht dat deze regels net zo in het heelal gelden. Een baan in de ruimte is een cirkelvormige beweging, dus moest er een kracht zijn die steeds de verandering van de baan bewerkstelligde. Newton ging daar over nadenken. De uitleg begon heel simpel met het afschieten van een kanonskogel. Normaal gemikt zal een kanonskogel een bepaald traject afleggen om dan zijn doel te bereiken. Ga je een krachtiger kanon gebruiken komt de kogel verder weg. Op een gegeven moment zal de kogel niet meer landen want hij heeft genoeg snelheid om in een omloop te geraken: 7.5 km/s!  Bij 11 km/s bereik je de ontsnappingssnelheid en je kogel komt nooit meer terug (40.000 km/u!).

Laplace dacht dat als licht een bepaalde snelheid had, in dit geval de lichtsnelheid, zouden er objecten bestaan waar de aantrekkingskracht zo sterk zou zijn dat er niets van kan vertrekken? Laplace dacht dat zoiets wel zou kunnen bestaan en Einstein voegde er nog een belangrijk gegeven aan toe: er kan géén hogers snelheid zijn dan de lichtsnelheid. Dit gegeven maakt een zwart gat nog specialer; er kan namelijk niets uit ontsnappen! Einstein ging ook nadenken over de zwaartekracht van Newton. Ruimte en tijd kan je veranderen door dingen in de ruimte-tijd te zetten. Ralph illustreerde dat met een biljart van Einstein. Een massa in de ruimte maakt een deuk in de ruimte en kromt niet alleen de ruimte, maar ook de tijd. Een massa die door een gekromde ruimte “reist” gaat altijd in een kromme baan. Er is geen rechte lijn! Dat is héél simpel de uitleg van Einstein. Niet alleen massa, maar ook licht reist gekromd om massa’s heen. We zagen een illustratie van een gravitatielens die mooi liet zien dat we achterliggende objecten niet éénmaal, maar driemaal kunnen zien: omgebogen licht.

Terug naar een zwart gat: hier is de ruimtekromming zo groot dat de ruimte scheurt in een immens diepe put. Dat is de reden waarom er niet meer uit kan. Als je naar een zwart gat getrokken wordt ervaar je bijzonder onaangename toestanden: alles wordt uiteen getrokken! Niet alleen de ruimte is gekromd, maar ook de tijd. Klokken gaan met een andere snelheid lopen. Als je van afstand naar een zwart gat gaat kijken zie  je dat de tijd steeds trager gaat lopen. Door dit gegeven zullen we  nooit iets in het zwart gat zien verdwijnen. Het is altijd nét niet! Op de gebeurtenishorizon staat de tijd zelf stil en dat was wel het meest verwarrend gegeven, want…..stel, je zou de gebeurtenishorizon kunnen overschrijden (hypothetisch, natuurlijk!) dan staat de tijd stil en kan er bij definitie ook niets meer gebeuren…….héél bizar!!!!    

                                                                                                                                Lambert                                   

Verslag van de kijkavond

Op zaterdag, 12 maart 2016 heeft Noorderkroon-Achel een nieuwe mijlpaal kunnen zetten met de officiële opening van de archiefruimte. De leden waren op tijd aanwezig om één en ander voor te bereiden. Zo goed als alle genodigden waren aanwezig; het stadsbestuur met Burgemeester en schepenen en zij die betrokken waren bij de bouw van het geheel. Zelfs oud-burgemeester Harrie Meeuwissen deelde mee in de feestvreugde. Vanuit Lommel mochten we een heel mooie delegatie van Aquila verwelkomen. Altijd fijn om de mensen van Aquila opnieuw te mogen begroeten! Onze voorzitter zette het officiële gedeelte in met zijn speech, waarna schepen Guy Joosten een rakend pleidooi voor Noorderkroon ten berde bracht. Na de overhandiging van de sleutel en de officiële opening van het gebouw was er tijd voor een drankje en gezellige gesprekken. Met het in gebruik nemen van de archiefruimte zal de dekkingsgraad van Noorderkroon een heel eind verder reiken. We zijn nu in de mogelijkheid om een bredere waaier aan het publiek te kunnen aanbieden. Van Noorderkroon’ s zijde kunnen we nu stellen dat ons archief de ruimte heeft gekregen dat het verdiende en dat we de ruimte polyvalent kunnen gebruiken als er weer eens een kijkavond in het water dreigt te vallen. Kortom; een win-winsituatie voor iedereen. Bedankt Stadsbestuur voor deze heel sterke vorm van ondersteuning!! Hieronder kan je de speech van de voorzitter nog eens nalezen.

Beste mensen, hartelijk welkom allemaal…

Mag ik beginnen met u allemaal te bedanken om vandaag door uw aanwezigheid sympathie toont voor onze vereniging. Voor de Noorderkroon is het vandaag een speciale dag want vanaf vandaag mogen we gebruik gaan maken van dit nieuw lokaal, hier onder de sterrenwacht.

Ik zou allereerst het stadsbestuur willen bedanken omdat zij zich achter dit project hebben geplaatst en bereid waren dit te steunen. Ik dank uiteraard ook alle andere mensen die bij dit ontwerp waren betrokken en hun bijdrage leverden om dit allemaal tot stand te brengen.

De mens is al eeuwenlang gefascineerd door het ietwat mysterieuze wat zich boven onze hoofden afspeelt. Sterrenkunde is dan ook de oudste exacte wetenschap en ontwikkelt zich nog altijd verder.

Dat de sterrenwacht hoog en ver verwijderd is van verlichtte woonkernen vinden we normaal, maar is daar onder die sterrenwacht ook nog een lokaal nodig? Wel… daarvoor moeten we terug tot 1978, toen het doel van de vereniging werd opgesteld en dat was: het populariseren en vulgariseren van sterrenkunde. Met andere woorden: sterrenkunde in mensentaal vertalen en overbrengen aan de gewone burgers.

Om dat te realiseren werden we al eerder gesteund door het stadsbestuur. Denk maar aan het éérste planetenpad van België dat toch in Hamont-Achel tot stand kwam. Zo ontstond ook de geologische tuin, de zonnewijzer bij de fontein en niet te vergeten natuurlijk de sterrenwacht.

Als hulpmiddel hebben kringleden ook allerlei toestellen ontworpen die ook regelmatig worden uitgeleend aan scholen in de omgeving, maar… om al die materialen en ook het archief van ruim 37 jaar Noorderkroon in goede conditie te bewaren was er al geruime tijd nood aan betere huisvesting.

Regelmatig is hierover van gedachten gewisseld en na verschillende denkpistes is bij het stadsbestuur de keuze gevallen op een ruimte onder de sterrenwacht.

Dit biedt ons verschillende extra mogelijkheden. Dank zij dit nieuwe lokaal zal alles veel gemakkelijker gaan, het archief is beter beschermd, de verschillende didactische stukken zijn binnen handbereik en als er even bewolking optreedt hoeven belangstellenden niet meteen teleurgesteld terug naar huis te keren.

We zijn fier dat we voortaan over dit mooie nieuw lokaal mogen beschikken.

Namens alle Noorderkroonleden wil ik u allen bedanken dat u deze zaterdagnamiddag hebt willen vrijmaken om dit fijne moment met ons te delen. Dank u wel!

                                                                                                                                 Dirk

Nationale sterrenkijkdag  op 12 maart 2016

Het was zaterdag 12 maart en omstreeks 19 uur was het nog maar enkele uren geleden dat Dirk, uit handen van het stadsbe­stuur, de sleutel van ons nieuw lokaal in ontvangst had genomen.

Intussen was er wel al een mooie sterrenhemel verschenen die behoorlijk wat geïnteresseerde bezoekers naar de sterrenwacht lokte. De maan, Orion en Jupiter stonden te wachten tot de kijkers op hen zouden worden gericht. Franky en Tony hadden naast de sterrenwacht hun kij­kers opgesteld en ontvingen rond 19h00 de eerste bezoekers.

Boven op de sterrenwacht was de koepel geopend en Dirk had de kijker op de maan gericht. Op de prachtige smalle maansikkel waren de vele kraters goed zichtbaar, maar het maanlicht was bij die smalle sikkel zelfs nog behoorlijk sterk. Uit onze nieuwe aanschaf werd een maan­filter getest en het resultaat mocht er zijn. Het licht werd verzacht en het kijken werd een stuk aangenamer. Het werd een komen en gaan van mensen. Na de maan werd de kijker naar het oosten ge­draaid en kwam de Orionnevel aan de beurt. Dirk, Theo en Jan deden hun best om de vele bezoekers, die intussen steeds af en aan kwamen, te woord te staan. Er werden behoorlijk veel vragen afgevuurd door bezoekers. De Orionnevel werd met verschillende oculairs onder de loep genomen zodat ook de trapeziumsterren in beeld kwamen. Daarna kwam Jupiter aan de beurt. De 4 manen en de gordels waren goed zichtbaar door de kijker. Ook het verhaal van Galilei en zijn maantjes boeide de vele bezoekers.

Intussen hielden Franky en Tony beneden andere groepjes bezoekers bezig en werd daar ook Jupiter in beeld gebracht. Toen omstreeks 23 uur bezoekers begonnen te klagen over koude voeten werd meteen gebruik gemaakt van de nieuwe aanwinst door hen in het nieuwe lokaal te ontvangen om wat op te warmen. Zo was al meteen het eerste succes van ons nieuw lokaal binnen. Na wat opgewarmd kregen de bezoekers de nodige folders en flyers mee om hen nog beter aan deze mooie kijkavond te herinneren.

De assistentie van Franky en Tony, die beneden ook veel bezoekers ontvingen, was een wel­kome hulp bij zo’n grote opkomst. Iedere bezoeker kreeg zo gelegenheid om eens door een telescoop te kijken.

De koepel werd gesloten en Tony en Franky begonnen nadien met het inpakken van hun materiaal. Tevreden beëindig­den we wat later op de avond deze zeer geslaagde kijkdag. 

Jan

18:23 Gepost door Lambert Beliën | Commentaren (0) |  Facebook | |

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende